Wp/ljp/Lampung
Lampung (Had Lampung:
) yakdolah sebuah kagubernuran paling selatan di Pulaw Sumatera, Indonesia.
Kagubernuran Lampung ibukotani Bandar Lampung, ngerupako gabungan jak kota kembar Tanjungkarang rik Telukbetung ngedok wilayah say relatip berak, jama nyepon potensi lawok say nayah. Kagubernuran sinji ngedok ruwa bandar, yakdolah Bandar Lampung rik Bandar Metro, rik 13 kabupatiyan. Secara géograpis, jengan kagubernuran sinji ngedok di sebelah barat Samudra Hindiya, di sebelah timur bubatasan jama Lawok Jawa, di sebelah utara bubatas jama Bengkulu rik Sumatera Selatan, di sebelah selatan bubatasan jama Selat Sunda.
Pelabuhan utamani bugelar Pelabuhan Panjang jama Pelabuhan Bakawheni rik pelabuhan nelayan gegoh Pasar Ikan (Telukbetung), Tarahan, jama Way Handak di Teluk Lampung. Sedangko bandar udara utamani yakdo Bandara Radin Inten II say bujarak 28 km jak bandar kagubernuran, rik stasiun keritaapi balak Tanjung Karang say jenganni di pusat bandar kagubernuran. Tahun 2022, penduduk Kagubernuran Lampung selamon 9.176.546 jiwa, jama kepadokan 270 jiwa/km2.

Sejarah
[edit | edit source]Abad ke-7 tahun 671 Masehi di jaman prasejarah Lampung di Sumatera, Sriwijaya nguasay separu balak Asia Tenggara togok abad ke-11 Masehi, di abad ke-13 tahun 1289 pengerapan Islam mulani jak Batu Berak di pakkal Gunung Pesagi daerah hanibung say ditanda'i jama watni peninggalan prasejarah togok jaman sejarah yakdolah Dolmen rik Megalitikum paling tuha di tanoh Lampung, jenganni secara administratip wat di Kabupatén Lampung Barat say ibukota ni Liwa. Abad ke-16 pengerapan Islam kuruk monéh lom Batton mit Tulang Bawang, secara administratip jenganni di Kabupatén Tulang Bawang Kagubernuran Lampung.
Kagubernuran Lampung lahér tanggal 18 Maret 1964 jama ditetapkoni Peraturan Pemerintah Nomor 3/1964 say lajuni ngenjadi Undang-Undang Nomor 14 Tahun 1964. Semangkungni ngerupako karesidenan say cappur jama Kagubernuran Sumatera Selatan.
Najin Kagubernuran Lampung semangkung tanggal 18 Maret 1964 secara administratip masih cappur jama Sumatera Selatan, kidang jawoh semangkung Indonesia merdeka sangun radu nunjukko potensi say balak nihan rik ngedok kebudayaanni nenggalan say dacok nambahko hazanah adat budaya Nusantara. Ulihni, jaman VOC tumbay didapoki jak bubagay sumber bahwasani VOC say wat dibah pemerintah Belanda pas tahun 1800 sekejungni abad ke-19 togok abad ke-20, Hindia Belanda yakdolah salah say koloni Eropa say paling burega dibah kekuasaanni Imperium Belanda. Tatonan sosiyal koloniyal didasarko lom setruktur rasial rik sosial say kaku rik para elit Belanda say langgar setruktur sosialni kidang tetop behubungan jama jarma pribumi say dijajah ulihni tiyan, sedangko gelar Indonesia dipakay guway lokasi géograpis seradu tahun 1880 masehi, gelar Hindia Belanda ticatat dilom dokumen VOC pas mula tahun 1620 Masehi. Daerah Lampung tenggalan mak lepas jak incaran penjajah Belanda.
Lampung Tolang Pohwang halok pernah jadi wilayah kekuasaanni Kerajaan Sunda, semawatni togok abat ke-16. Semangkung hujungni Kesultanan Batton ngehancorko Pajajaran, ibukotani Kerajaan Sunda. Sultan Batton yakdolah Sultan Ageng Tirtayasa, laju mak ngakuk alih kekuasaan atas Lampung. Hal sinji dijelasko dilom buku say bujudul The Sultanate of Banten karyani Claude Guillot pas halaman 19 say bebunyi:
"From the beginning it was abviously Hasanuddin's intention to revive the fortunes of the ancient kingdom of Pajajaran for his own benefit. One of his earliest decisions was to travel to southern Sumatra, which in all likelihood already belonged to Pajajaran, and from which came bulk of the pepper sold in the Sundanese region".
Dibah pimpinanni Sultan Ageng Tirtayasa (1651-1683) Batton dapok ngenjadi pusat perdagangan say dapok nyayingi VOC di lawok Jawa, Sumatra, rik Maluku. Dilom masa pemerintahanni, Sultan Ageng buupaya ngeberakko wilayah kekuasaan Batton say terus ngena hadangan ulih dihadang jama VOC say bujengan di Batapia. VOC mak demon jama perkembangan Kesultanan Batton nyuba lamon cara guway nguasayni tantu monéh nyuba ngebujuk Sultan Abu Nashar Abdul Qahar, Anakni Sultan Ageng guway ngelawan bakni nenggalan.
Dilom perlawananni ngehadapi bakni nenggalan, Sultan Abu Nashar Abdul Qahar ngilu tulung jama VOC rik upahni iya ngejanjiko haga ngeni penguasaan daerah Lampung jama VOC. Hujungni pas tanggal 17 April 1682 Sultan Ageng Tirtayasa dikeserko rik Sultan Haji dinobatko ngenjadi Sultan Batton.
Anjak perundingan-perundingan antara VOC jama Sultan Abu Nashar Abdul Qahar ngehasilko sebuah piagam jak Sultan Abu Nashar Abdul Qahar tertanggal 27 Agustus 1682 say isini antara layin nyawako bahwa jak saat sina pengawasan rempah-rempah atas daerah Lampung dikeniko jak Sultan Batton jama VOC say sekaligus ngena monopoli perdagangan di daerah Lampung.
Pas tanggal 29 Agustus 1682 iring-iringan armada VOC rik Batton ngetokko sawuh di Tanjung Tiram. Armada sinji dipippin jama Vander Schuur rik ngusung surat mandat jak Sultan Abu Nashar Abdul Qahar say ngewakili Sultan Batton. Ekspedisi Vander Schuur say pertama sinji mak ngena ulih rik iya mak ngena lada say disepokni. Perdangangan langsung antara VOC jama Lampung risok gagal ulih mawat unyinni penguasa di Lampung langsung tunduk rena gawoh jama kekuasaanni Sultan Abu Nashar Abdul Qahar say busekutu jama kompeni, separuni tiyan masih mak ngakui Sultan Ageng Tirtayasa sebagay Sultan Kerajaan Batton rik nganggap kompeni tetoplah musuh. Sepenanni sina tuwoh keraguwan jak VOC ngena'i setatus penguasaan Lampung dibah Kekuasaan Batton, say lajuni ampay dipanday bahwa penguasaan Batton atas Lampung mak monéh mutlak.