Wp/cnr/Crnogorska pravoslavna crkva

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | cnrWp > cnr > Crnogorska pravoslavna crkva
Jump to navigation Jump to search
Grb Crnogorske pravoslavne crkve

Crnogorska pravoslavna crkva (cnr. ćirilica Црногорска православна Црква), ruski Черногорская Православная Церковь, engleski Montenegrin Orthodox Church, sa śedištem u Prijestonici Cetinje obnovljena u oktobru 1993. godine, nakon što je stvarno 1918. a službeno 1920. ukinuta kao dotad kanonska autokefalna crkva (grč. Αυτοκεφαλία)- samostalna pravoslavna Crkva.

Njen sadašnji poglavar je Arhiepiskop cetinjski i Mitropolit crnogorski Mihailo.

U službenom dokumentu - Katalog autokefalnih pravoslavnih crkava (Sintagma) koji je, po odobrenju Carigradske patrijaršije objavljen u Atini 1855. godine pod rednim brojem 9. navodi se Crnogorska pravoslavna crkva kao autokefalna ili samoupravna crkva (eklisije avtokefali – u prijevodu sa grčkog: samostalne, autokefalne crkve):

  • 1. Carigradska,
  • 2. Aleksandrijska,
  • 3. Antiohijska,
  • 4. Jerusalimska,
  • 5. Kiparska,
  • 6. Ruska,
  • 7. Karlovačka,
  • 8. Sinajska,
  • 9. Crnogorska
  • 10.Crkva u kraljevini Grčkoj.[1]

Slobodna Crkva slobodne države Crne Gore[edit]

  • "Carigradska patrijaršija nije pretendovala nad Crnogorskom crkvom, držeći se kanoničkog pravila da crkvene granice jedne nezavisne države nemaju ulaziti u granice druge nezavisne države". - Ž. M. Marinković i J. Igumanović, "Istorija opšte hrišćanske i Srpske pravoslavne crkve", (Beograd, 1934., str. 131.).

Autokefalnost Crnogorske pravoslavne crkve[edit]

  • Ruski Enciklopedijski riječnik Granta, 1913. članak „Православiе”, str. 289. navodi: „Prije svih je postala autokefalna Crnogorska crkva (od 1766. god), zatim Grčka (od vremena stjecanja političke nezavisnosti Grčke, konkretno, od 1833. god), potom Bugarska (od 1870. god. Fermanom Sultana), Srpska – 10 godina kasnije...“
  • „Veoma važna činjenica da je mitropolite, od napuštanja zemlje potonjega Crnojevića, birao i postavljao Opštecrnogorski zbor. Ima više dokumenata u kojima crnogorski mitropoliti ističu legitimitet svoje vlasti, koju su dobili iz ruku dinastije Crnojevića“. - navodi dr. Danilo Radojević, (1991) takođe je bio „jedinstveni primjer u svijetu, posebito u pravoslavlju. Već i ta istorijska činjenica je dovoljna za punu posebitost i zasebitost, odnosno samostalnost Crnogorske pravoslavne crkve“. - Sreten Zeković, 1997.
  • „Crnogorska pravoslavna crkva je samostalna (autokefalna) među pravoslavnim crkvama. Na čelu je mitropolit cetinjski, episkop zahumsko-raški, koji ima svoju rezidenciju u Manastiru Ostrog...“ – “Enciklopedijskog rječnika” iz 1903., pojmovnik Ruske pravoslavne crkve str. 612 - a na istoj stranici pod tačkom 10. piše rus. Crnogorskaja cerkov est samostalnaja u prevodu: Crnogorska Crkva je samostalna (autokefalna).
  • Tomos Vaseljenskog patrijarha Meletija IV i Sv. Sinoda Vaseljenske patrijaršije u Carigradu od 19.2.1922. za stvaranje SPC đe se navodi da je Crnogorska crkva bila autokefalna.
  • Ukaz regenta kraljevine SHS Aleksandra Karađorđevića đe poništava autokefalnost Crnogorske pravoslavne crkve i aneksira ju Srpskoj pravoslavnoj crkvi.

Nelegitimno ukidanje Crnogorske pravoslavne crkve 1920. godine[edit]

Nakon okupacije i vrlo brzo nakon prisajedinjenja Crne Gore u granicu Kraljevine Srbije kao pokrajine, bilo je jasno da je riječ o aneksiji Crne Gore, a ne o ujedinjenju Srbije i Crne Gore, kakva je bila propaganda. Dvije godine kasnije, u novooformljenoj državi Srba Hrvata i Slovenaca, đe nije bilo mjesta za Crnu Goru, po prvi put u istoriji stvara se Srpska pravoslavna crkva u dogovoru sa Vaseljenskom Patrijaršijom o kojoj Carigrad piše: „U granicama ovog Ujedinjenog Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca ušle su i autokefalne pravoslavne crkve, Karlovačka i Crnogorska, kao i dvije dalmatinske eparhije, Zadarska i Kotorska“. Vaseljenska patrijaršija tim aktom „priznaje proglašeno ujedinjenje autokefalnih crkava Srpske, Crnogorske i Karlovačke, kao i dviju dalmatinskih eparhija“ u „Glasnik“-u, službenom listu Srpske pravoslavne patrijaršije, br. 7, Beograd, 1(14) oktobra 1920, str. 99-100). Za taj pristanak Vlada Kraljevine SHS je Carigradskoj patrijaršiji isplatila 1.500.000 zlatnih franaka. Ođe se ne smije miješati Beogradska mitropolija (koja je bila mitropolija, Crkva na području Srbije u vazalnom odnosu sa Vaseljenskom patrijaršijom od 1766 do 1878. kada sa granicama Kraljevine Srbije dobija nepotpunu autokefalnost godinu kasnije).

16.-29. decembra 1918. godine na vanrednoj śednici Svetog sinoda Crnogorske pravoslavne crkve, održanoj u nepotpunom sastavu (od osam članova bili su prisutni, vijećali i odlučivali četvorica) donijeto je Rješenje, kojeg su potpisali mitropolit Mitrofan Ban, episkopi Kiril Mitrović i Gavrilo Dožić i sekretar Sinoda đakon Ivo Kaluđerović. U tom Rješenju, koje je dostavljeno Predśedniku Vlade Kraljevine SHS Stojanu Protiću i srpskom mitropolitu Dimitriju Pavloviću, veli se i ovo: „Pošto je Velika narodna skupština srpskog naroda u Crnoj Gori održana u Podgorici dana 13. novembra 1918. godine donijela odluku da se nezavisna Crna Gora ujedini s Kraljevinom Srbijom, to i Sv. Sinod nalazi cjelishodnim i opravdanim da se i sv. autokefalna crkva u Crnoj Gori ujedini s nezavisnom Pravoslavnom crkvom u Kraljevini Srbiji a zajedno s ovom s cijelom Srpsko-pravoslavnom crkvom u novoj državi Srba, Hrvata i Slovenaca“. Za donošenje i usvajanje ovog Rješenja nije ni traženo, ni dobijeno odobrenje Vladara Crne Gore - kralja Nikole, legalnog i legitimnog suverena crnogorske države koji se još od početka 1916. godine nalazio u izgnanstvu. Tim činom prekršen je član 13 Ustava Svetog Sinoda crnogorske pravoslavne crkve, odnosno, iznevjerili su zakletvu vjernosti Vladaru; takođe je povrijeđen i član 22 Ustava Svetog Sinoda, u kojemu se, u stavu 2, kaže: „Odluke Svetoga Sinoda o spoljašnjim poslovima da postanu izvršne i za svakoga obavezne potrebno im je vrhovno Knjaževsko odbrenje“.

Povreda u članu 5 Ustava Svetog Sinoda Crnogorske pravolavne crkve (1903) se kaže: "Sveti Sinod u vršenju poslova svoje nadležnosti ima pravo, da njegovu Crkvenu Vlast štiti Državna Vlast, i prema tome, čim bi se opazilo, da su prava crkvene Vlasti bila povrijeđena, Državne su Vlasti dužne pružiti joj zakonitu zaštitu". Dok u državnom Ustavu Crne Gore iz 1905. godine u članu 6 veli se ovo: "Knjaz Gospodar zaštitnik je svijeh priznatijeh vjeroispovijesti u Crnoj Gori".

Ustav Crne Gore iz 1905. godine, u članu 40, kaže se i to da je: „Crnogorska crkva autokefalna“.

Isto tako, Crnogorska pravoslavna crkva nije imala pravo odlučivati o spoljnim poslovima bez nadležnosti ministarstva spoljnih poslova, na što je obavezuje Ustav Crne Gore član 137. koji kaže: „Službena pisma ili naredbe duhovnijeh vlasti, sabora i sinoda sa strane ne može nikakva duhovna vlast obnarodovati i izvršiti u Crnoj Gori bez obobrenja Ministra prosvjete i crkvenih poslova“. Kako je legitimna vlada Crne Gore i ministar spoljnih poslova bio u egzilu uz nemogućnost djelovanja po ovom pitanju i taj dio ustava je prekršen od strane agresora.

Ujedinjene Srpske pravoslavne crkve Kraljevine SHS potvrdio je s pozicije hegemonije državne vlasti, u ime kralja Srba, Hrvata i Slovenaca, Petra I Karađorđević, nasljednik prijestola Aleksandar Karađorđević, Ukazom od 17. (30) juna 1920. godine. Tim ukazom potvrđene su odluke beogradske Konferencije pravoslavnih episkopa od 26. IV 1919. godine, a tim aktom ukinuta je i autokefalna Crnogorska pravoslavna crkva i proglašena Ujedinjena srpska pravoslavna crkva Kraljevstva SHS.

Popis Crnogorskih Vladika[edit]

  • VISARION I 1452 – 1485
  • PAHOMIJE I - 1491
  • VAVILA 1493 – 1495 (pominje se u Oktoihu 1494)
  • GERMAN II - 1520
  • PAVLE 1530
  • VASILIJE I (bio na Ohridskom saboru 1532)
  • NIKODIM 1540
  • ROMIL 1530 – 1559
  • MAKARIJE 1560
  • RUVIM I 1561
  • PAHOMIJE II 1569
  • GERASIM 1575
  • VENIJAMIN 1582 – 1591
  • NIKANOR i STEVAN 1591, koadutori po D.Vuksanu
  • RUVIM II BOLJEVIĆ 1593 – 1636
  • MARDARIJE I 1636 – 1647
  • KORNEĆANIN II 1659
  • RUVIM III VELJEKRAJSKI 1673 – 1685 (Nićifor Dučić ubacuje Vasilija II bez datuma njegova vladikovanja)
  • VISARION III 1685 – 1692
  • SAVA (SAVATIJE) I KALUĐEROVIĆ 1694 – 1697....iz Očinića
  • DANILO ŠĆEPCEV PETROVIĆ 1697 – 1735
  • SAVA PETROVIĆ 1735 – 1781
  • VASILIJE PETROVIĆ 1750 – 1766 za nasljednika je bio odredio Arsenija Plamenca, ali je mitropolitska stolica i dalje pripala kući Petrovića
  • PETAR I PETROVIĆ 1782 – 1830
  • PETAR II PETROVIĆ 1830 – 1851
  • NIKANOR IVANOVIĆ 1851. Iguman i arhimandrit,a vladika od 1858 –1860
  • ILARION ROGANOVIĆ 1860 – 1882
  • VISARION LJUBIŠA 1882 – 1884
  • MITROFAN BAN 1884 – 1920 kada Crnogorska pravoslavna crkva nelegalno i nekanonski po ukazu regenta SHS Aleksandra Karađorđevića biva ukinuta

Obnavljanje Crkve[edit]

Prvi poglavar obnovljene Crnogorske pravoslavne crkve je bio mitronosni arhimandrit Antonije Abramović a CPC je nasljednica kanonske Pravoslavne crkve u Crnoj Gori - Cetinjskoj mitropoliji ili Crnogorske pravoslavne crkve kako ju je Njegoš nazvao a koja je bila autokefalna i samostalna za Crnu Goru i pravoslavni narod Crnogorski.

Literatura[edit]

Pitanje autokefalije Crnogorske pravoslavne Crkve u nauci je aktuelizovano objavljivanjem jedinice Crnogorsko-primorska mitropolija, u drugom izdanju Enciklopedije Jugoslavije JLZ (Zagreb, 1984.), autora akademika dr Danila Radojevića. Radojević je svoja istraživanja objavio u knjizi Iz povijesti hrišćanskih crkava u Crnoj Gori (Crnogorsko društvo nezavisnih književnika, Podgorica 2000., drugo izdanje DANU, 2010., ISBN 978-86-85779-22-0).

Od ranih 1990-ih napisan je veći broj studija i rasprava ovu temu. Nakon decenija ignorisanja ove teme, od toga je perioda objavljeno stotine arhivskih dokumenata koji svjedoče o stoljetnoj autokefalnosti Crnogorske pravoslavne crkve.

Najrecentnija knjiga na ovu temu je Crnogorska crkva 1852-1918: Studija sa zbirkom dokumenata o Pravoslavnoj crkvi u Knjaževini/Kraljevini Crnoj Gori‚ autora crnogorskog istoričara dr. Živka Andrijaševića, štampana 2008. u izdanju Filozofskog fakulteta u Nikšiću (ISBN 978-86-7798-025-2).

Andrijaševićeva knjiga se sastoji od poglavlja (orig.): Predgovor, Istorijat institucije (1220.-1851.), Vlast države nad Crkvom (1851.-1878.), Unutrašnja organizacija i uređenje Pravoslavne crkve poslije 1878. godine, Država i Crkva, Život pod okupacijom i nestanak poslije oslobođenja, Autokefalnost Crnogorske crkve, Zaključak, i od 119 integralno objavljenih arhivskih dokumenata koji očigledno svjedoče o autokefalnosti i životu Crnogorske crkve.

Izvori[edit]

http://tmp.cpc.org.me/ http://www.crnogorskipokret.org/bastina/religija/dr-novak-adzic-pravni-aspekt-ukidanja-crnogorske-pravoslavne-crkve-1918-1922/

http://http://portalanalitika.me/clanak/287748/durovic-crnogorska-crkva-nikome-nije-polagala-racune

  1. Dio teksta iz knjige Pravoslavno Crkveno Pravo (1. izd.) objavljeno u Zadru 1890. godine a koju je napisao arhimandrit dr. Nikodim Milaš. Na strani 298. piše: “....Samostalnost cetinjske mitropolije priznala je i carigradska patrijaršija”. Ovijem se autokefalnim crkvama, navodi se u istoj knjizi, imaju još dodati od novijega doba: 11. Sibinjska, 12. Bugarska, 13. Černovičko-dalmatinska, 14. Crkva u kraljevini Srbiji i 15. Crkva u kraljevini Rumuniji.