Wp/yua/Alux

Alux wáa Arux (ich maayae', arux xan) utia'al u noojolil lu'umil meexicoe', Belice yéetel guatemalae', yaan jejeláas tuukulilo'ob yo'olal bix u yila'al; chichan u wíikilal, bey ch'ija'ane', beeta'an yéetel k'at ku ya'alale' ku cha'ik kuxtal yéetel payalt'aan tumen juntúul meen.
U bilal
[edit | edit source]Le j-meeno' ku ts'ajik kuxtal ti' le aluxo' utia'al u kaláantik jump'éel kool, jump'éel k'áax, ts'ono'ot, múul, jump'éel naj wa je'el ba'axak kúuchil tu'ux ku ts'abal u janale'.
Bix u kalan
[edit | edit source]Ku ta'akik a nu'ukulo'ob, ku pulik mejen tuunich utia'al u ja'asik u yóol máak, ku xóobo'ob, ku péeksiko'ob xíiwo'ob.
Bixo'obi'
[edit | edit source]Le mejen wíiniko'oba' kaabal u baakelo'ob, ku kuchul ta píix u nook'e' bey je'ex úuchben maaya wiíinike', ku ya'alale' ma' tu páajtal a wilik, ba'ale' je'el u ch'íikbeskubáae' utia'al u ja'asik a wóol wáa uti'al u much'ikubao'ob.
Utia'al a wokol ti' jump'éel k'áax, noj k'áax meyajta'ane' yaan a k'áatik u páajtalil a wokol ti' u yúumil, beyo' le alux ts'a'aba'an utia'al u kaláanto' ma' ten u beet tech mixba'al. Leti'obe' ku kaxtiko'ob ts'ono'ot, múulo'ob yéetel áaktúuno'ob uti'al u kajtalo'ob. Le aluxo'obo' unaj u kaláantiko'ob le xibalbao'.
U tuukulil le túumben k'iino'oba'
[edit | edit source]Yaan máako'obe' ku beetik u chan otoch utia'al u k'u'ubul u yuk'ul ti' u'uk ja'abo'ob. Yéetel lelo' le aluxo' yaan u yaantik u nojochtal le nalo', ku táasik cháak, ku kaláantik kool, yéetel u xóobe' ku p'u'usik le ba'alche'ob ku yokol u jaanto'ob le paak'alo'obo' le kéen k'uchul u xuul u'uk ja'abe' yaan u k'alik u joonajij le u yotoch yéetel le alux ichilo', wa u yuumil le kool ma' tu beetiko' le aluxo' je'el u páajtal u beetik k'aas ti' je'el máaxake'.
Úuchben tsikbalo'ob
[edit | edit source]Ku tsikbalta'al yaan k'iine' ku jóok'ol bej utia'al u k'áatik u yo'och ti' le máaxo'ob ku máano'obo', wáa ma' tu ts'a'abalti'e' je'el u pulik k'aak'as k'oja'anile', ba'ale' wáa ka ts'áiikti' u yo'oche' je'el u kaláantik a beele' yéetel je'el u taasiktech utsile'.