Jump to content

Wp/rki/ပျမ်းမျှအဟိန်

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | rki
Wp > rki > ပျမ်းမျှအဟိန်

အရာဝတ္တုတစ်ခုဧ အလျင်ရေ တဖြည်းဖြည်း တိုးလာရေအခါ ယင်းအား အဟိန်မြှင့်လာရေဟု ခေါ်ဆိုရေ။ ဥပမာအားဖြင့် ကားတစ်စီးက ရပ်ထားရာမှ သူရဲ့အလျင်က တဖြည်း⁠ဖြည်းချင်းမြှင့်တက်လာရာ ၅ စက္ကန့်အတွင်းမှာ ၁၀ မီတာ/စက္ကန့်ကို ရောက်လားရေဟု ဆိုပါစို့။ ကနဦးအလျင်မှာ သုည ဖြစ်ရာ ၅ စက္ကန့်အတွင်း တိုးပွားလားရေ အလျင်ရေ (၁၀ -ဝ) = ၁၀ မီတာ/စက္ကန့် ဖြစ်ရေ။ ဆိုလိုစွာမှာ အလျင်ရေ (10ms-1/5s) = 2ms-2 နှုန်းအတိုင်းပြောင်းလဲလားရေဟု ဆိုလိုရေ။ ထို 2ms-2 ကို ကားဧ အဟိန်ဟု ဆိုနိုင်ရေ။ ထိုကြောင့် အဟိန်ဆိုရေမှာ အချိန်နန့်အမျှ ပြောင်းလဲလားရေ အလျင်ဧနှုန်းဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်နိုင်ရေ။[1][2]

ပျမ်းမျှအဟိန်[edit | edit source]

ပျမ်းမျှအဟိန် (Average acceleration) ဆိုရေမှာ ပြောင်းလဲလားရေ အလျင်v) ကို အချိန်အပိုင်းအခြားt) စားခြင်းကို ဆိုလိုရေ။

တမဟုတ်ခြင်းအဟိန်[edit | edit source]

တမဟုတ်ခြင်းအဟိန် (Instantaneous acceleration) ဆိုရေမှာ ပျမ်းမျှအလျင်ကို တိုတောင်းရေ အချိန်အပိုင်းအခြားဖြင့် စားရေ လစ်မစ်(limit) ကို ဆိုလိုရေ။ ကဲကုလပ် တွင် ထို limit ကို x မှ t သို့ ဆက်စပ်နီရေ ဒစ်ရီဗေတစ် (Derivative) ဟုခေါ်ရေ။

ဒီနီရာတွင် အလျင်ရေ vx=dx/dt ဖြစ်ရေ။ ထိုကြောင့် အဟိန်ရေ-

ဟုလည်းဆိုနိုင်ရေ။

ယူနစ်[edit | edit source]

အဟိန်ဆိုရေမှာ ပြောင်းလဲလားရေအလျင်ကို ထို အဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားခရေ အချိန်နန့်စားခြင်းကို ဆိုရေဟုဆိုခပြီးဖြစ်ရေ။ အလျင်ဧယူနစ်ရေ (L/T) ဖြစ်ရေ။ ထိုကြောင့် အလျင်ကို အချိန်နန့်စားခြင်းဖြစ်ရေကြောင့် အဟိန်ဧယူနစ်မှာ (L/T2) ဖြစ်ရေ။ ထိုကြောင့် SI ယူနစ်စနစ်အတွက် အဟိန်ဧယူနစ်မှာ (meter per second squared(ms-2)) ဖြစ်ရေ။

အဟိန်နန့် အလျင်ရို့ဧ ဦးတည်ချက် လက္ခဏာရေ အမြဲတူနီဖို့ဟုပြောပနာမရပေ။ လက္ခဏာတူနီရေအချိန်၌ အရာဝတ္တုဧ လားနှုန်းက မြှင့်ပနာ၊ လက္ခဏာ မတူရေအချိန်၌ နှေးလားမည် ဖြစ်ရေ။

အထူးပုံစံတိ[edit | edit source]

တသမတ်တည်းအဟိန်[edit | edit source]

အရာဝတ္တု တစ်ခုဧအလျင်က တူညီတဲ့နှုန်းအတိုင်းတိုးလားနီရေအခါ၊ အဟိန်က တူညီနေရေဟုဆိုနိုင်ရေ။ အရာဝတ္တုတစ်ခုက မျဉ်းဖြောင့်အတိုင်းလားနီဖို့၊ ယင်းဧဦးတည်ချက်က လည်းပြောင်းမလား၊ တူညီသည့်အချိန်ပိုင်းတိုင်းမှာလည်း ယင်းဧအလျင်ရေ တူညီစွာတိုးနီဖို့ဆိုပါက၊ ယင်းအရာဝတ္တုမှာ တသမတ်တည်းအဟိန် (Uniform accelration) ဟိရေဟုဆိုနိုင်ရေ။

ယင်းပိုင် အဟိန် တသမတ်တည်းမပြောင်းလဲရေအချိန်တွင် တွက်ပနာရရေ ပုံသေနည်းတချို့ကို ဖော်ပြထားရေ။

where

= displacement
= initial velocity
= final velocity
= uniform acceleration
= time.


ကိုးကား[edit | edit source]

  1. Bondi, Hermann (1980). Relativity and Common Sense. Courier Dover Publications. pp. 3. ISBN 978-0-486-24021-3.
  2. Lehrman, Robert L. (1998). Physics the Easy Way. Barron's Educational Series. pp. 27. ISBN 978-0-7641-0236-3.