Jump to content

Wp/mag/श्रीनगर

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
Wp > mag > श्रीनगर
श्रीनगर
𑆯𑇀𑆫𑆵𑆤𑆓𑆫 श्रीनगर سِریٖنَگَر
नगर
श्रीनगर जम्मू आउ कश्मीरपर अवस्थित
श्रीनगर
श्रीनगर
श्रीनगर (जम्मू आउ कश्मीर)
श्रीनगर भारतपर अवस्थित
श्रीनगर
श्रीनगर
श्रीनगर (जम्मू आउ कश्मीर)
निर्देशाङ्क: 34°5′24″N 74°47′24″E / 34.09000°N 74.79000°E / 34.09000; 74.79000
देश भारत
केन्द्रशासितप्रदेशजम्मू आउ कश्मीर
मण्डलश्रीनगर
नामस्रोतलक्ष्मी या सूर्य
सरकार
  प्रकारनगरनिगम
  अङ्गश्रीनगर नगरनिगम
  नगर आयुक्तउवैस अहमद राणा
क्षेत्रफल
  नगर294 किमी2 (114 वर्ग मील)
  महानगर766 किमी2 (296 वर्ग मील)
उन्नतांश
1,585 मी (5,200 फीट)
जनसङ्ख्या
 (2011)
  नगर११,८०,५७०
  क्रम३७मा
  घनत्व4,020/किमी2 (10,400/मील2 )
  महानगर
१२,७३,३१२
  महानगरीय पद
३८मा
वासिन्दाश्रीनगरी
भाषा
  आधिकारिककश्मीरी, उर्दू, हिन्दी, डोगरी, अङ्ग्रेजी[5][6]
समयमण्डलयुटिसि+०५:३० (भामास)
पिनकोड
190001
दूरभाष कोड0194
वाहन पञ्जीकरणJK 01
लिङ्गानुपात८८८ / १०००
साक्षरता६९.१५%
दिल्लीसे दूरी876 किलोमीटर (544 मील) पश्चिमोत्तर
मुम्बईसे दूरी2,275 किलोमीटर (1,414 मील) पूर्वोत्तर (भूमि)
जलवायुCfa
वर्षण710 मिलीमीटर (28 इञ्च)
औसत ग्रीष्म तापमान23.3 °से (73.9 °फा)
औसत शीत तापमान3.2 °से (37.8 °फा)
जालस्थलsrinagar.nic.in

श्रीनगर (कश्मीरी: 𑆯𑇀𑆫𑆵𑆤𑆓𑆫 / سِریٖنَگَر, श्रीनगर) भारतके जम्मू आउ कश्मीर प्रदेशके सबसे बड़का नगर आउ ग्रीष्मकालीन राजधानी हे । ई कश्मीर घाटीमे झेलम नदीके किनारे बसल हे, जे सिन्धुनदीके एगो प्रमुख उपनदी हे । प्रसिद्ध डल झील आउ आञ्चारो झील नगर-भूगोलके महत्वपूर्ण भाग हे । कश्मीर घाटीके मध्यमे बसल ई नगर भारतके प्रमुख पर्यटन स्थलमे से एक हे । दसलाखसे बेसी जनसङ्ख्या रखेबाला ई भारत के उत्तरतम नगर हे । श्रीनगर अपने उद्यान आउ प्राकृतिक वातावरणला जानल जाहे आउ हियाँके कश्मीर शाल आउ मेवा देशभरमे प्रसिद्ध हे ।[7][8][9][10]

विवरण

[edit | edit source]

श्रीनगर विभिन्न मन्दिर आउ मस्जिदला विशेष रूपसे प्रसिद्ध हे । १७०० मीटर ऊँचाई पर बसल श्रीनगर विशेष रूपसे झील आउ हाउसबोटला जानल जा हे । एकर इलावा श्रीनगर परम्परागत कश्मीरी हस्तशिल्प आउ सूखल मेवोला विश्व प्रसिद्ध हे । श्रीनगरके इतिहास बड़ी पुरान हे । मानल जा हे कि ई जगहके स्थापना सम्राट अशोक मौर्य कैलन हल । ई मण्डलके चारो दन्ने पाँच अन्य मण्डल स्थित हे । श्रीनगर मण्डल कारगिलके उत्तर, पुलवामाके दक्षिण, बडगामके उत्तर-पश्चिमके बगलमे स्थित हे । श्रीनगर प्रदेशके ग्रीष्मकालीन राजधानी हे । ई नगर आउ ओकर आसपासके क्षेत्र एक जमानामे दुनियाके सबसे सुन्दर पर्यटन स्थल मानल जा हलै - जैसे डल झील, शालिमार आउ निशात बाग, गुलमर्ग, पहलगाम, चश्माशाही, आदि । एहाँ हिन्दी सिनेमाके ढेर फिलिमके शूटिङ्ग होवकरहलै । श्रीनगरके हजरतबल मस्जिदमे मानल जा हे कि ओहाँ हजरत मुहम्मदके दाढ़ीके एक केश रखल हे । श्रीनगरेमे शङ्कराचार्य पर्वत हे जन्ने विख्यात हिन्दु धर्मसुधारक आउ अद्वैत वेदान्तके प्रतिपादक आदि शङ्कराचार्य सर्वज्ञानपीठके आसन पर विराजमान भेल हलन । डल झील आउ झेलम नदी (संस्कृत: वितस्ता, कश्मीरी: व्यथ) मे आवे जावे, घूमे आउ बजार आउ खरीददारीके जरिया विशेष तौरपर शिकारा नामके नाव हे । कमलके फूलसे सजल रहेवाला डल झील पर ढेर सुन्दर नाव पर तैरैत घरो हे जेकरा हाउसबोट कहल जा हे । इतिहासकार मानहथिन कि श्रीनगर मौर्य सम्राट अशोक द्वारा बसावल गेलै हल ।[उद्धरण चाही]

डल झीलमे एक शिकारा

श्रीनगरसे कुछ दूर एक बहुत पुराना मार्तण्ड (सूर्य) मन्दिर हे । कुछ आउ दूर अनन्तनाग मण्डलमे शिवके समर्पित अमरनाथके गुफा हे जन्ने हजारो तीर्थयात्री जाहथिन । श्रीनगरसे तीस किलोमीटर दूर मुस्लिम सूफी सन्त शेख नूरुद्दिन वलीके दरगाह चरार-ए-शरीफ हे, जेकरा कुछ वर्ष पहिले इस्लामी आतङ्कवादिये जरा देलकै हल, पर बादमे एकर वापिस मरम्मत भेलै ।

सम्बन्धित लेख

[edit | edit source]

सन्दर्भ

[edit | edit source]
  1. "Srinagar City". kvksrinagar.org. अभिगमन तिथि 27 फरवरी 2021.
  2. "Srinagar Updates". द ट्रिब्यून. 27 जुलाई 2017. अभिगमन तिथि 27 फरवरी 2021.
  3. "Srinagar Metropolitan Region" (PDF). sdasrinagar.com. अभिगमन तिथि 27 February 2021.
  4. "Srinagar Master Plan". crosstownnews.in. 21 फरवरी 2019. अभिगमन तिथि 27 फरवरी 2021.
  5. "The Jammu and Kashmir Official Languages Act, 2020" (PDF). भारतके राजपत्र. 27 सितम्बर 2020. अभिगमन तिथि 27 सितम्बर 2020.
  6. "Parliament passes JK Official Languages Bill, 2020". राइजिङ्ग कश्मीर. 23 सितम्बर 2020. मूल से 24 सितम्बर 2020 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 23 सितम्बर 2020.
  7. कौल, श्याम; कचरु, ओंकार, सम्पा॰ (1998). Jammu, Kashmir, Ladakh: ringside views. नई दिल्ली: अटलांटिक पब्लिशर्स. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 978-81-85495-51-4.
  8. "District Census Handbook, Jammu & Kashmir
    Archived 2016-05-12 at the वेबैक मशीन ," M. H. Kamili, Superintendent of Census Operations, Jammu and Kashmir, Government of India
  9. "Restoration of Panchayats in Jammu and Kashmir," Joya Roy (Editor), Institute of Social Sciences, New Delhi, India, 1999
  10. हबिबुल्ला, वजाहत; आहुजा, मनोज, सम्पा॰ (2005). Computerisation of land records. Land reforms in India. नई दिल्ली: सैग पब्लिशर्स. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 978-81-321-0349-3.