Wp/mag/श्रीनगर
| श्रीनगर 𑆯𑇀𑆫𑆵𑆤𑆓𑆫 • श्रीनगर • سِریٖنَگَر | |
|---|---|
| नगर | |
| निर्देशाङ्क: 34°5′24″N 74°47′24″E / 34.09000°N 74.79000°E | |
| देश | |
| केन्द्रशासितप्रदेश | जम्मू आउ कश्मीर |
| मण्डल | श्रीनगर |
| नामस्रोत | लक्ष्मी या सूर्य |
| सरकार | |
| • प्रकार | नगरनिगम |
| • अङ्ग | श्रीनगर नगरनिगम |
| • नगर आयुक्त | उवैस अहमद राणा |
| क्षेत्रफल | |
| • नगर | 294 किमी2 (114 वर्ग मील) |
| • महानगर | 766 किमी2 (296 वर्ग मील) |
| उन्नतांश | 1,585 मी (5,200 फीट) |
| जनसङ्ख्या (2011) | |
| • नगर | ११,८०,५७० |
| • क्रम | ३७मा |
| • घनत्व | 4,020/किमी2 (10,400/मील2 ) |
| • महानगर | १२,७३,३१२ |
| • महानगरीय पद | ३८मा |
| वासिन्दा | श्रीनगरी |
| भाषा | |
| • आधिकारिक | कश्मीरी, उर्दू, हिन्दी, डोगरी, अङ्ग्रेजी[5][6] |
| समयमण्डल | युटिसि+०५:३० (भामास) |
| पिनकोड | 190001 |
| दूरभाष कोड | 0194 |
| वाहन पञ्जीकरण | JK 01 |
| लिङ्गानुपात | ८८८ ♀/ १००० ♂ |
| साक्षरता | ६९.१५% |
| दिल्लीसे दूरी | 876 किलोमीटर (544 मील) पश्चिमोत्तर |
| मुम्बईसे दूरी | 2,275 किलोमीटर (1,414 मील) पूर्वोत्तर (भूमि) |
| जलवायु | Cfa |
| वर्षण | 710 मिलीमीटर (28 इञ्च) |
| औसत ग्रीष्म तापमान | 23.3 °से (73.9 °फा) |
| औसत शीत तापमान | 3.2 °से (37.8 °फा) |
| जालस्थल | srinagar |
श्रीनगर (कश्मीरी: 𑆯𑇀𑆫𑆵𑆤𑆓𑆫 / سِریٖنَگَر, श्रीनगर) भारतके जम्मू आउ कश्मीर प्रदेशके सबसे बड़का नगर आउ ग्रीष्मकालीन राजधानी हे । ई कश्मीर घाटीमे झेलम नदीके किनारे बसल हे, जे सिन्धुनदीके एगो प्रमुख उपनदी हे । प्रसिद्ध डल झील आउ आञ्चारो झील नगर-भूगोलके महत्वपूर्ण भाग हे । कश्मीर घाटीके मध्यमे बसल ई नगर भारतके प्रमुख पर्यटन स्थलमे से एक हे । दसलाखसे बेसी जनसङ्ख्या रखेबाला ई भारत के उत्तरतम नगर हे । श्रीनगर अपने उद्यान आउ प्राकृतिक वातावरणला जानल जाहे आउ हियाँके कश्मीर शाल आउ मेवा देशभरमे प्रसिद्ध हे ।[7][8][9][10]
विवरण
[edit | edit source]श्रीनगर विभिन्न मन्दिर आउ मस्जिदला विशेष रूपसे प्रसिद्ध हे । १७०० मीटर ऊँचाई पर बसल श्रीनगर विशेष रूपसे झील आउ हाउसबोटला जानल जा हे । एकर इलावा श्रीनगर परम्परागत कश्मीरी हस्तशिल्प आउ सूखल मेवोला विश्व प्रसिद्ध हे । श्रीनगरके इतिहास बड़ी पुरान हे । मानल जा हे कि ई जगहके स्थापना सम्राट अशोक मौर्य कैलन हल । ई मण्डलके चारो दन्ने पाँच अन्य मण्डल स्थित हे । श्रीनगर मण्डल कारगिलके उत्तर, पुलवामाके दक्षिण, बडगामके उत्तर-पश्चिमके बगलमे स्थित हे । श्रीनगर प्रदेशके ग्रीष्मकालीन राजधानी हे । ई नगर आउ ओकर आसपासके क्षेत्र एक जमानामे दुनियाके सबसे सुन्दर पर्यटन स्थल मानल जा हलै - जैसे डल झील, शालिमार आउ निशात बाग, गुलमर्ग, पहलगाम, चश्माशाही, आदि । एहाँ हिन्दी सिनेमाके ढेर फिलिमके शूटिङ्ग होवकरहलै । श्रीनगरके हजरतबल मस्जिदमे मानल जा हे कि ओहाँ हजरत मुहम्मदके दाढ़ीके एक केश रखल हे । श्रीनगरेमे शङ्कराचार्य पर्वत हे जन्ने विख्यात हिन्दु धर्मसुधारक आउ अद्वैत वेदान्तके प्रतिपादक आदि शङ्कराचार्य सर्वज्ञानपीठके आसन पर विराजमान भेल हलन । डल झील आउ झेलम नदी (संस्कृत: वितस्ता, कश्मीरी: व्यथ) मे आवे जावे, घूमे आउ बजार आउ खरीददारीके जरिया विशेष तौरपर शिकारा नामके नाव हे । कमलके फूलसे सजल रहेवाला डल झील पर ढेर सुन्दर नाव पर तैरैत घरो हे जेकरा हाउसबोट कहल जा हे । इतिहासकार मानहथिन कि श्रीनगर मौर्य सम्राट अशोक द्वारा बसावल गेलै हल ।[उद्धरण चाही]

श्रीनगरसे कुछ दूर एक बहुत पुराना मार्तण्ड (सूर्य) मन्दिर हे । कुछ आउ दूर अनन्तनाग मण्डलमे शिवके समर्पित अमरनाथके गुफा हे जन्ने हजारो तीर्थयात्री जाहथिन । श्रीनगरसे तीस किलोमीटर दूर मुस्लिम सूफी सन्त शेख नूरुद्दिन वलीके दरगाह चरार-ए-शरीफ हे, जेकरा कुछ वर्ष पहिले इस्लामी आतङ्कवादिये जरा देलकै हल, पर बादमे एकर वापिस मरम्मत भेलै ।
सम्बन्धित लेख
[edit | edit source]सन्दर्भ
[edit | edit source]- ↑ "Srinagar City". kvksrinagar.org. अभिगमन तिथि 27 फरवरी 2021.
- ↑ "Srinagar Updates". द ट्रिब्यून. 27 जुलाई 2017. अभिगमन तिथि 27 फरवरी 2021.
- ↑ "Srinagar Metropolitan Region" (PDF). sdasrinagar.com. अभिगमन तिथि 27 February 2021.
- ↑ "Srinagar Master Plan". crosstownnews.in. 21 फरवरी 2019. अभिगमन तिथि 27 फरवरी 2021.
- ↑ "The Jammu and Kashmir Official Languages Act, 2020" (PDF). भारतके राजपत्र. 27 सितम्बर 2020. अभिगमन तिथि 27 सितम्बर 2020.
- ↑ "Parliament passes JK Official Languages Bill, 2020". राइजिङ्ग कश्मीर. 23 सितम्बर 2020. मूल से 24 सितम्बर 2020 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 23 सितम्बर 2020.
- ↑ कौल, श्याम; कचरु, ओंकार, सम्पा॰ (1998). Jammu, Kashmir, Ladakh: ringside views. नई दिल्ली: अटलांटिक पब्लिशर्स. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 978-81-85495-51-4.
- ↑ "District Census Handbook, Jammu & Kashmir
Archived 2016-05-12 at the वेबैक मशीन ," M. H. Kamili, Superintendent of Census Operations, Jammu and Kashmir, Government of India - ↑ "Restoration of Panchayats in Jammu and Kashmir," Joya Roy (Editor), Institute of Social Sciences, New Delhi, India, 1999
- ↑ हबिबुल्ला, वजाहत; आहुजा, मनोज, सम्पा॰ (2005). Computerisation of land records. Land reforms in India. नई दिल्ली: सैग पब्लिशर्स. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 978-81-321-0349-3.
- Wp/mag/Wikipedia page with obscure country or subdivision
- Wp/mag
- Articles containing कश्मीरी-language text
- Wp/mag/Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes
- Wp/mag/वेबआर्काइव साँचा वेबैक कड़ी
- Wp/mag/सुधार योग्य सब लेख
- Wp/mag/श्रीनगर
- Wp/mag/श्रीनगर मण्डल
- Wp/mag/जम्मू आउ कश्मीरके नगर
- Wp/mag/भारतीय राजधानीनगर