Jump to content

Wp/mag/अफगानिस्तान

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
Wp > mag > अफगानिस्तान
अफगानिस्तान इस्लामी अमीरात

د افغانستان اسلامي امارت
امارت اسلامی افغانستان
ध्येय वाक्य: لَا إِلٰهَ إِلَّا الله مُحَمَّدٌ رَسُولُ الله
"कौनो पूज्य नै हे, अल्लाहके इलावा, मुहम्मद ओकर पैगम्बर हे ।"
राष्ट्रगान: دا د باتورانو کور
(ई बहादुर लोगके घर हे)
राजधानी
आउ सबसे बड़का नगर
काबुल
33°33′19.08″N 69°12′27″E / 33.5553000°N 69.20750°E / 33.5553000; 69.20750
आधिकारिकभाषा
नृजातीय समूह
धर्म
निवासीनामअफगानिस्तानी
गठन
१७०९–१७३८
१७४७–१८४२
१८२३–१९२६
१९ अगस्त १९१९
९ जून १९२६
१७ जुलाई १९७३
७ सितम्बर १९९६
 अफगानिस्तान इस्लामी अमीरात
२६ जनवरी २००४
१५ अगस्त २०२१
क्षेत्रफल
 कुल
652,864[1] किमी2 (252,072 वर्ग मील) (४०मा)
 जलक्षेत्र (%)
नगण्य
जनसङ्ख्या
 2020 आकलन
३,१३,९०,३००[2] (४४मा)
 जनघनत्व
[convert: invalid number] (१७४मा)
जिडिपि (पिपिपि)२०१८ प्राक्कलन
 कुल
$७२.९११ बिलियन[3] (९६मा)
 प्रतिव्यक्ति
$२,०२४ (१६९मा)
जिडिपि (साङ्केतिक)२०१८ प्राक्कलन
 कुल
$२१.६५७ अरब (१११मा)
 प्रतिव्यक्ति
$४९३ (१७७मा)
गिनी (२००८)27.8[4]
निम्न · प्रथम
माविसू (२०१९)0.511[5]
निम्न · १६९मा
मुद्राअफगान अफगानी (अफगान रुपया (افغانی)) (आइएसओ ४२१७)
समय मण्डलयुटिसि+४:३० हिजरी पञ्चाङ्ग (D†)
वाहन चलहेदक्षिण
दूरभाष सङ्केत+93
इण्टरनेट टिएलडि.af
افغانستان.

अफगानिस्तान इस्लामी अमीरात (दारी/पश्तो: افغانستان) दक्खिन एसियामे अवस्थित देस हे, जे बिश्वके एगो भू-आवेष्ठित देस हे । अप्रैल २००७ मे अफगानिस्तान सार्क के अठमा सदस्य बनल । अफगानिस्तानके पूरुदने पाकिस्तान, उत्तरपूरुदने भारत आउ चीन, उत्तरदने ताजिकिस्तान, उज्बेकिस्तान आउ तुर्कमेनिस्तान एवं पच्छिदने इरान हे ।

अफगानिस्तान रेशम मार्ग आउ मानव प्रवासके एक प्राचीन केन्द्र बिन्दु रहलै हे । पुरातत्वविदके मध्य पाषाण काल​​के मानव बस्तीके साक्ष्य भेटल हे । ई क्षेत्रमे नगरीय सभ्यताके शुरुआत ३,००० से २,००० ई पू के रूपमे मानल जा सकहे । ई क्षेत्र एक ऐसन भू-रणनीतिक स्थान पर अवस्थित हे जे मध्य एशिया आउ पश्चिम एशियाके भारतीय उपमहाद्वीपके संस्कृतिसे जोड़हे । ई भूमि पर कुषाण, हफ्थलिट, समानी, गजनवी, मुहम्मद गौरी, मुगल, अहमद शाह अब्दाली, दुर्रानी साम्राज्य आउ अनेक दोसर प्रमुख साम्राज्यके उत्थान भेलै हे । प्राचीनकाले फारस आउ शक साम्राज्यके अङ्ग रहल अफगानिस्तान ढेर सम्राट, आक्रमणकारी आउ विजेताके कर्मभूमि रहलै हे । एकरामे सिकन्दर, फारसी शासक दारा प्रथम, तुर्क, मुगल शासक बाबर, मोहम्मद गोरी, नादिर शाह, सिख साम्राज्य इत्यादिके नाम प्रमुख हs । ब्रिटिश सेनो ढेर बेर अफगानिस्तान पर आक्रमण कैलकै । वर्तमानमे अमेरिका द्वारा तालिबान पर आक्रमण कैल जाएके बाद नाटो (NATO) के सेना ओहाँ बनल हलै जे वर्ष २०२१ मे ओहाँ से निकाल देल गेलै हे । वर्तमानमे अफगानिस्तानमे तालिबान नामक सङ्गठनके नियन्त्रण हे । अखनि ओहाँ शरिया कानून लागू कैल गेलै हे ।

अफगानिस्तानके प्रमुख नगर हे- राजधानी काबुल, कान्धार (गन्धार प्रदेश) भारतके प्राचीन ग्रन्थ महाभारतमे एकरा राजा सकुनीके प्रदेश गन्धार प्रदेश कहल जा हलै । एहाँ ढेर नस्लके लोग रहहथिन जेकरामे पश्तून (पठान वा अफगान) सबसे अधिक हथिन । एकर इलावा उज्बेक, ताजिक, तुर्कमेन आउ हजारा सम्मिलित हे । एहाँके मुख्यभाषा पश्तो हे । फारसीके अफगान रूपके दरी कहल जा हे ।

एकरो देखी

[edit | edit source]

सन्दर्भ

[edit | edit source]
  1. केन्द्रीय साङ्ख्यिकी कार्यालय अफगानिस्तान
  2. केन्द्रीय साङ्ख्यिकी कार्यालय अफगानिस्तान, २०२०
  3. "अफगानिस्तान". अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष. अभिगमन तिथि १७ अगस्त २०२१.
  4. "गिनी इण्डेक्स". विश्व बैङ्क. मूल से ११ मई २०१४ के पुरालेखित. अभिगमन तिथि १७ अगस्त २०२१.
  5. Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (मगही:मानव विकास रिपोर्ट २०२० अगला फ्रण्टियर: मानव विकास आउ मानववंशी) (PDF) (अङ्ग्रेजी मे). संयुक्तराष्ट्र विकास कार्यक्रम. १५ दिसम्बर २०२०. पप॰ 343–346. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 978-92-1-126442-5. अभिगमन तिथि १७ अगस्त २०२१.Wp/mag/सीएस१ रखरखाव: नामालूम भाषा (link)