Wp/mag/अफगानिस्तान
अफगानिस्तान इस्लामी अमीरात د افغانستان اسلامي امارت امارت اسلامی افغانستان | |
|---|---|
ध्येय वाक्य: لَا إِلٰهَ إِلَّا الله مُحَمَّدٌ رَسُولُ الله "कौनो पूज्य नै हे, अल्लाहके इलावा, मुहम्मद ओकर पैगम्बर हे ।" | |
राष्ट्रगान: دا د باتورانو کور (ई बहादुर लोगके घर हे) | |
| राजधानी आउ सबसे बड़का नगर | काबुल 33°33′19.08″N 69°12′27″E / 33.5553000°N 69.20750°E |
| आधिकारिकभाषा | |
| नृजातीय समूह | |
| धर्म | |
| निवासीनाम | अफगानिस्तानी |
| गठन | |
| १७०९–१७३८ | |
| १७४७–१८४२ | |
| १८२३–१९२६ | |
| १९ अगस्त १९१९ | |
| ९ जून १९२६ | |
| १७ जुलाई १९७३ | |
| ७ सितम्बर १९९६ | |
• अफगानिस्तान इस्लामी अमीरात | २६ जनवरी २००४ |
| १५ अगस्त २०२१ | |
| क्षेत्रफल | |
• कुल | 652,864[1] किमी2 (252,072 वर्ग मील) (४०मा) |
• जलक्षेत्र (%) | नगण्य |
| जनसङ्ख्या | |
• 2020 आकलन | ३,१३,९०,३००[2] (४४मा) |
• जनघनत्व | [convert: invalid number] (१७४मा) |
| जिडिपि (पिपिपि) | २०१८ प्राक्कलन |
• कुल | $७२.९११ बिलियन[3] (९६मा) |
• प्रतिव्यक्ति | $२,०२४ (१६९मा) |
| जिडिपि (साङ्केतिक) | २०१८ प्राक्कलन |
• कुल | $२१.६५७ अरब (१११मा) |
• प्रतिव्यक्ति | $४९३ (१७७मा) |
| गिनी (२००८) | 27.8[4] निम्न · प्रथम |
| माविसू (२०१९) | 0.511[5] निम्न · १६९मा |
| मुद्रा | अफगान अफगानी (अफगान रुपया (افغانی)) (आइएसओ ४२१७) |
| समय मण्डल | युटिसि+४:३० हिजरी पञ्चाङ्ग (D†) |
| वाहन चलहे | दक्षिण |
| दूरभाष सङ्केत | +93 |
| इण्टरनेट टिएलडि | .af افغانستان. |
अफगानिस्तान इस्लामी अमीरात (दारी/पश्तो: افغانستان) दक्खिन एसियामे अवस्थित देस हे, जे बिश्वके एगो भू-आवेष्ठित देस हे । अप्रैल २००७ मे अफगानिस्तान सार्क के अठमा सदस्य बनल । अफगानिस्तानके पूरुदने पाकिस्तान, उत्तरपूरुदने भारत आउ चीन, उत्तरदने ताजिकिस्तान, उज्बेकिस्तान आउ तुर्कमेनिस्तान एवं पच्छिदने इरान हे ।
अफगानिस्तान रेशम मार्ग आउ मानव प्रवासके एक प्राचीन केन्द्र बिन्दु रहलै हे । पुरातत्वविदके मध्य पाषाण कालके मानव बस्तीके साक्ष्य भेटल हे । ई क्षेत्रमे नगरीय सभ्यताके शुरुआत ३,००० से २,००० ई पू के रूपमे मानल जा सकहे । ई क्षेत्र एक ऐसन भू-रणनीतिक स्थान पर अवस्थित हे जे मध्य एशिया आउ पश्चिम एशियाके भारतीय उपमहाद्वीपके संस्कृतिसे जोड़हे । ई भूमि पर कुषाण, हफ्थलिट, समानी, गजनवी, मुहम्मद गौरी, मुगल, अहमद शाह अब्दाली, दुर्रानी साम्राज्य आउ अनेक दोसर प्रमुख साम्राज्यके उत्थान भेलै हे । प्राचीनकाले फारस आउ शक साम्राज्यके अङ्ग रहल अफगानिस्तान ढेर सम्राट, आक्रमणकारी आउ विजेताके कर्मभूमि रहलै हे । एकरामे सिकन्दर, फारसी शासक दारा प्रथम, तुर्क, मुगल शासक बाबर, मोहम्मद गोरी, नादिर शाह, सिख साम्राज्य इत्यादिके नाम प्रमुख हs । ब्रिटिश सेनो ढेर बेर अफगानिस्तान पर आक्रमण कैलकै । वर्तमानमे अमेरिका द्वारा तालिबान पर आक्रमण कैल जाएके बाद नाटो (NATO) के सेना ओहाँ बनल हलै जे वर्ष २०२१ मे ओहाँ से निकाल देल गेलै हे । वर्तमानमे अफगानिस्तानमे तालिबान नामक सङ्गठनके नियन्त्रण हे । अखनि ओहाँ शरिया कानून लागू कैल गेलै हे ।
अफगानिस्तानके प्रमुख नगर हे- राजधानी काबुल, कान्धार (गन्धार प्रदेश) भारतके प्राचीन ग्रन्थ महाभारतमे एकरा राजा सकुनीके प्रदेश गन्धार प्रदेश कहल जा हलै । एहाँ ढेर नस्लके लोग रहहथिन जेकरामे पश्तून (पठान वा अफगान) सबसे अधिक हथिन । एकर इलावा उज्बेक, ताजिक, तुर्कमेन आउ हजारा सम्मिलित हे । एहाँके मुख्यभाषा पश्तो हे । फारसीके अफगान रूपके दरी कहल जा हे ।
एकरो देखी
[edit | edit source]सन्दर्भ
[edit | edit source]- ↑ केन्द्रीय साङ्ख्यिकी कार्यालय अफगानिस्तान
- ↑ केन्द्रीय साङ्ख्यिकी कार्यालय अफगानिस्तान, २०२०
- ↑ "अफगानिस्तान". अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष. अभिगमन तिथि १७ अगस्त २०२१.
- ↑ "गिनी इण्डेक्स". विश्व बैङ्क. मूल से ११ मई २०१४ के पुरालेखित. अभिगमन तिथि १७ अगस्त २०२१.
- ↑ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (मगही:मानव विकास रिपोर्ट २०२० अगला फ्रण्टियर: मानव विकास आउ मानववंशी) (PDF) (अङ्ग्रेजी मे). संयुक्तराष्ट्र विकास कार्यक्रम. १५ दिसम्बर २०२०. पप॰ 343–346. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 978-92-1-126442-5. अभिगमन तिथि १७ अगस्त २०२१.Wp/mag/सीएस१ रखरखाव: नामालूम भाषा (link)
- Wp/mag/सीएस१ रखरखाव: नामालूम भाषा
- Wp/mag
- Wp/mag/परिवर्तन त्रुटि
- Wp/mag/Pages using infobox country or infobox former country with the flag caption or type parameters
- Wp/mag/Pages using infobox country or infobox former country with the symbol caption or type parameters
- Wp/mag/अफगानिस्तान
- Wp/mag/एसियाके देश
- Wp/mag/विश्वके देश