Wp/grc/Πελοποννησιακὸς πόλεμος
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Ὁ δεύτερος Πελοποννησιακὸς πόλεμος, ὃν οἱ πλεῖστοι μόνον Πελοποννησιακὸν προσαγορεύουσιν,[1] ἐγένετο πόλεμος ἀνὰ μέσον Ἀθηναίων καὶ Λακεδαιμονίων καὶ τῶν συμμάχων ἑκατέρων, περὶ τῆς ἡγεμονίας τῆς Ἑλλάδος. ὁ μὲν πόλεμος χρόνῳ πολὺν ἦν ἀπορῶν καὶ ἀκρίτως διακείμενος, ἕως ὅτου οἱ Πέρσαι ἐπεχείρησαν βοηθεῖν τοῖς Λακεδαιμονίοις[2]. ἡγοῦντος δὲ Λυσάνδρου καὶ τῶν Περσικῶν χρημάτων ἐπιχορηγούντων, οἱ Λακεδαιμόνιοι ναυτικῷ ἰσχύσαντες ἐνίκησαν τοὺς Ἀθηναίους· καὶ ἔπειτα ἡγεμονία τῆς Ἑλλάδος ἐγένετο Σπάρτῃ[3].
Περὶ τῆς Διαιρέσεως τοῦ Πολέμου
[edit | edit source]Οἱ ἱστορικοὶ διῄρηκαν τὸν πόλεμον εἰς τρία μέρη[4].
Τὸ πρῶτον, ἀπὸ ἔτους τετρακοσιοστοῦ τριακοστοῦ πρώτου μέχρι τοῦ εἰκοστοῦ πρώτου, ἐκαλεῖτο ὁ Δεκαετὴς πόλεμος ἢ ὁ Ἀρχιδάμειος, ἀπὸ Ἀρχιδάμου τοῦ βασιλέως τῶν Λακεδαιμονίων[5], ὃς πολλάκις ἐσέβαλεν εἰς τὴν Ἀττικὴν μετὰ πάσης τῆς δυνάμεως τῆς Πελοποννησιακῆς συμμαχίας[6].
ἀλλὰ τὰ Μακρὰ Τείχη τῶν Ἀθηνῶν ἠδυνάτουν ἀχρεῖον ποιεῖν τὸν πόλεμον τοῦτον[7], καὶ τὸ ναυτικὸν τὸ Ἀθηναίων ὑπερείχετο, ἐπιδημοῦν εἰς τὰς ἀκτὰς τῆς Πελοποννήσου καὶ στάσεις ἐν Σπάρτῃ κινοῦν[8].
ἡ δὲ εἰρήνη ἡ Νικίου ἐγράφη ἐν ἔτει τετρακοσιοστῷ εἰκοστῷ πρώτῳ[9] καὶ ἔμεινεν ἕως τοῦ τετρακοσιοστοῦ δεκάτου τρίτου.
ἐν ταύτῃ δὲ τῇ διαστάσει ἐγένοντο πρὸς ἄλληλα πολλοὶ πόλεμοι, ἐν οἷς ἡ Μαντινικὴ μάχη ἐπὶ ἔτους τετρακοσιοστοῦ δεκάτου ὀγδόου, ἣν οἱ Λακεδαιμόνιοι ἐνίκησαν Ἀργείους καὶ Ἠλεῖους καὶ Ἀθηναίους καὶ Μαντινέας[10].
ἔπειτα δὲ ἡ μεγίστη συμφορά ἦν ἡ Σικελικὴ στρατεία, καθ’ ἣν Ἀθηναῖοι ἐν Συρακούσαις ἅπαν τὸ ναυτικὸν ἀπώλεσαν [11].
Ἡ Σικελικὴ συμφορά προεκάλεσεν ἐπὶ τὸν τρίτον πόλεμον, ὃν καλοῦσι Δεκελεικὸν ἢ Ἰωνικὸν[12]. τότε γὰρ ὁ βασιλεὺς τῶν Περσῶν συνεμάχει Λακεδαιμονίοις[13], ἐθέλων ἀναλαβεῖν τὴν ἀρχὴν τῶν πόλεων τῶν Ἰωνικῶν[14], αἳ ἦσαν ἐν τῇ Δηλίᾳ συμμαχίᾳ.
διὰ χρημάτων Περσικῶν οἱ Λακεδαιμόνιοι στόλον μέγαν ἔκτισαν, ἡγουμένου Λυσάνδρου[15], ὃς ἐνίκησεν ἐν ταῖς ναυμαχίαις κατὰ τὸ Αἰγαῖον πέλαγος, μάλιστα δὲ ἐπ’ Αἰγὸς ποταμοῖς ἐν ἔτει τετρακοσιοστῷ πέμπτῳ[16].
μετὰ δὲ τοῦτο Ἀθηναῖοι παρέδοσαν καὶ τὴν ἀρχὴν ἅπασαν ἀπώλεσαν[17].
Λύσανδρος δὲ κατέστησε τὰς ὀλιγαρχίας ἐν ταῖς πόλεσιν, καὶ ἐν Ἀθήναις τοὺς τριάκοντα τυράννους[18].
ὁ δὲ πόλεμος ὁ Πελοποννησιακὸς μετὰ δέκα ἔτη ἠκολούθησεν ὑπὸ τοῦ Κορινθιακοῦ (394–386 π.Χ.)[19], ὃς μὴν οὐκ ἔληξεν ἀποφασιστικῶς, ἀλλὰ Ἀθηναίους ἐλευθερίαν πάλιν ἔσχον ἀπὸ Σπάρτης[20].
Τὰ Ἀποτελέσματα τοῦ Πολέμου
[edit | edit source]ὁ Πελοποννησιακὸς πόλεμος μετέβαλε τὸ σχῆμα τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος[21]. Ἀθῆναι, αἳ πρὸ τοῦ πολέμου ἦσαν ἡ ἰσχυροτάτη πόλις[22], ἐγένοντο σχεδὸν δοῦλοι· Σπάρτη δὲ ἐφάνη ἡγεμὼν τῆς Ἑλλάδος[23]. τὰ χρήματα δὲ ἐξέλιπον πανταχοῦ, καὶ ἡ Πελοπόννησος ἐπέπεσεν εἰς πενίαν[24], Ἀθῆναι δὲ ἐρημώθησαν καὶ οὐκέτι ἀνέλαβον τὸ πρότερον εὐδαιμόνιον[25]. ὁ Πελοποννησιακὸς πόλεμος ἔθηκε τέλος τῇ πέμπτῃ ἑκατονταετηρίδι καὶ τῇ λεγομένῃ χρυσῇ ἡλικίᾳ τῆς Ἑλλάδος[26].
Σχόλια
[edit | edit source]- ↑ Θουκυδίδης, Ἱστορία τοῦ Πελοποννησιακοῦ Πολέμου 1.1
- ↑ Ξενοφῶν, Ἑλληνικά 1.5.1–3
- ↑ Διόδωρος Σικελιώτης 13.104–107· Πλούταρχος, Λύσανδρος 13–15
- ↑ Θουκυδίδης, 5.24· Διόδωρος, 12.42
- ↑ Θουκυδίδης, 2.10, 2.18–21
- ↑ Θουκυδίδης, 2.19, 2.47, 3.1
- ↑ Θουκυδίδης, 1.90–93
- ↑ Θουκυδίδης, 2.56–60
- ↑ Θουκυδίδης, 5.17–24
- ↑ Θουκυδίδης, 5.62–74
- ↑ Θουκυδίδης, 6.1–7.87
- ↑ Θουκυδίδης, 7.27–28, 8.1
- ↑ Ξενοφῶν, Ἑλληνικά 1.5.1–3
- ↑ Θουκυδίδης, 8.5, 8.18
- ↑ Ξενοφῶν, Ἑλληνικά 2.1.14–32
- ↑ Ξενοφῶν, Ἑλληνικά 2.1.27–32
- ↑ Ξενοφῶν, Ἑλληνικά 2.2.10
- ↑ Ξενοφῶν, Ἑλληνικά 2.3.2· Πλούταρχος, Λύσανδρος 15–17· Θησεύς 32
- ↑ Διόδωρος 14.82
- ↑ Ξενοφῶν, Ἑλληνικά 4.8.12–16
- ↑ Θουκυδίδης, 1.23.6, 2.65
- ↑ Θουκυδίδης, 2.13.2
- ↑ Ξενοφῶν, Ἑλληνικά 3.5.1–10
- ↑ Διόδωρος 14.10.1–2
- ↑ Ξενοφῶν, Ἀπομνημονεύματα 1.2.9
- ↑ Διόδωρος 14.10, Πλούταρχος, Περικλῆς 38