Wp/grc/Ξενοφῶν
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.| Ξενοφῶν Ξενοφῶν ὁ Ἀθηναῖος | ||||||||||||||||||||||||
 | ||||||||||||||||||||||||
| Ἀνδριὰς Ξενοφῶνος | ||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||
Ξενοφῶν ὁ Ἀθηναῖος (περὶ 430–περὶ 354/355 π.Χ.) ἦν στρατιώτης, ἱστορικός, φιλοσοφος, καὶ συγγραφεύς, ὧν τὰ ἔργα διασώζουσι μνήμην τῆς Ἑλληνικῆς ἀρχαιότητος, τῆς Σωκρατικῆς φιλοσοφίας, καὶ τῆς στρατιωτικῆς τέχνης[1]. Διὰ τὴν ἀφήγησιν τῆς ὀπισθοδρομήσεως τῶν Μυριάδων («Τῶν Δέκα Χιλιάδων»), καὶ τὰ ἱστορικὰ, φιλοσοφικὰ, καὶ πρακτικὰ συγγράμματα, ἐξήσκησε μακρὰν ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς παιδείας καὶ τῆς στρατιωτικῆς σκέψεως.
Καὶ γὰρ Ἀθηναῖος γεννηθεὶς, τὰς ἐνέργειας ἔδειξε συχνὰ ἐναντίως τῇ πόλει· ὑπῆρξε μέτοχος τοῦ Κύρου τοῦ Νεωτέρου καὶ ἔπειτα εὐνοούμενος τὴν Σπάρτην[2]. ἡ ζωή αὐτοῦ ὡς στρατιώτου, μισθοφόρου, καὶ φιλοσόφου ἀνέδειξε τὸν χαρακτῆρα τῶν συγγραμμάτων αὐτοῦ, τὸν πρᾶκτικον καὶ ἠθικὸν προσανατολισμόν.
Βίος καὶ Καταγωγή
[edit | edit source]Ξενοφῶν ἐγεννήθη ἐν Ἀθήναις, ἐν τῇ δημοτικῇ Ἐρχιᾷ, καὶ ἦν ἐν τῷ κύκλῳ τῶν συντρόφων τοῦ Σωκράτους ἐν νεότητι[3]. ἡ παιδεία αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ Σωκράτους καὶ τῶν ἄλλων σοφῶν τῆς Ἀθηναϊκῆς παραδόσεως ἐπέδραμε τὰ ἔργα φιλοσοφικὰ καὶ στρατιωτικὰ.
ἐν τῷ 401 π.Χ., Ξενοφῶν ἔλαβεν μέρος τῷ στρατεῖα Κύρου τοῦ Νεωτέρου κατὰ Ἀρταξέρξου Β´. Μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Κύρου καὶ τὴν προδοσίαν τῶν Ἑλλήνων στρατηγῶν, ὁ Ξενοφῶν ἐξελέγη εἷς τῶν ἡγεμόνων ὁδηγῶν τοὺς Δέκα Χιλιάδας εἰς τὴν Ἕλληνιν ἀσφαλῶς[4].
μετὰ τὰς ἐκστρατείας, διετέλεσεν ὡς στρατιώτης καὶ συγγραφεύς. Πιθανῶς ἐξετέθη ἀπόρριψις ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων διὰ τὴν εὐνοίαν πρὸς Σπάρτην· ἀποθνῄσκει περὶ τὸ 354 π.Χ., ἐν Ἀργολίδι ἢ Κορίνθῳ[5].
Κύρια ἔργα
[edit | edit source]Ἀναβᾶσις
[edit | edit source]ἡ Ἀναβᾶσις ἀποκτείνει τὸν μῦθον τῆς ἐκστρατείας τοῦ Κύρου, καὶ τὴν ὀπισθοδρομίαν τῶν Δέκα Χιλιάδων, ἐν πρώτῳ προσώπῳ. Περιγράφει τὰς στρατιωτικὰς πράξεις, γεωγραφίαν, τὰς δυσχερείας καὶ ψυχολογικὰς καταστάσεις τῶν στρατιωτῶν[6].
Ἑλληνικά
[edit | edit source]τὰ Ἑλληνικά συνεχίζει τὸν Θουκυδίδου ἱστορίαν ἀπὸ 411 π.Χ. μέχρι 362 π.Χ., καλύπτον τὸ τέλος τοῦ Πελοποννησιακοῦ πολέμου καὶ τὰ ἐπακόλουθα πολιτικὰ γεγονότα[7].
Σωκρατικὰ συγγράμματα
[edit | edit source]τὰ Ἀπομνημονεύματα, Ἀπολογία Σωκράτους, καὶ Συμπόσιον ἀποτυπῶσιν Σωκράτους χαρακτῆρα, ἠθικὰς διδασκαλίας, καὶ πρακτικὴν φρόνησιν[8].
Πρακτικὰ συγγράμματα
[edit | edit source]γράμματα περὶ ἱππικῆς, στρατηγικῆς, οἰκονομικῆς διοικήσεως, κυνηγίου, καὶ καλλιεργείας, δείκνυσι τὴν ἐμπειρικὴν καὶ ἐφαρμοσμένην διάνοιαν τοῦ Ξενοφῶντος[9].
Στυλ καὶ Σκοπός
[edit | edit source]ὁ Ξενοφῶν διακρίνεται διὰ σαφήνεια, ἀπλότητα, καὶ ἐυκρίνεια. Οὐκ ὡς Θουκυδίδης πυκνὸς ἀνάλυσιν ἱστορικήν ἔχει, ἀλλὰ συνδυάζει ἀφήγησιν ἐνεργῆ καὶ ἠθικὴν διδασκαλίαν[10]. ἡ ἀρετὴ, ἐγκράτεια, φρόνησις, καὶ ἡ πρακτικὴ ἐφαρμογὴ τῆς φιλοσοφίας φαίνεται ἐν ὅλῳ τῷ ἔργῳ.
Κληρονομία
[edit | edit source]ἡ Ἀναβᾶσις, Ἑλληνικά, καὶ τὰ Σωκρατικὰ κείμενα διασώζουσι μνήμην στρατιωτικῆς, πολιτικῆς, καὶ ἠθικῆς παιδείας. ἐπαινοῦντο ἐν τῇ ἀρχαιότητι καὶ ἐν τῇ νεωτέρᾳ, ἐπηρέασαν Λατίνους συγγραφεῖς, καὶ ἐγένοντο πρότυπα στρατιωτικῆς ἀναγραφῆς καὶ βίου Σωκρατικοῦ[11].
Σχόλια
[edit | edit source]- ↑ Ξενοφῶν, Ἀναβᾶσις I.1.
- ↑ Ξενοφῶν, Ἀναβᾶσις I.2.
- ↑ Ξενοφῶν, Ἀπομνημονεύματα I.1.
- ↑ Ξενοφῶν, Ἀναβᾶσις III.1.
- ↑ Σούδας, λήμμα Ξενοφῶν.
- ↑ Ξενοφῶν, Ἀναβᾶσις IV.6.
- ↑ Ξενοφῶν, Ἑλληνικά VII.1.
- ↑ Ξενοφῶν, Ἀπομνημονεύματα II.3.
- ↑ Ξενοφῶν, Περί Ἱππικῆς II.5.
- ↑ Ξενοφῶν, Ἀναβᾶσις I.8.
- ↑ Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, Alexander et Caesar, II.4.
Βιβλιογραφία
[edit | edit source]- Ξενοφῶν, Ἀναβᾶσις I–VII.
- Ξενοφῶν, Ἑλληνικά I–VII.
- Ξενοφῶν, Ἀπομνημονεύματα I–II.
- Ξενοφῶν, Περί Ἱππικῆς I–III.
- Σούδας, λήμμα Ξενοφῶν.
- Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, Alexander et Caesar II.4.