Wp/grc/Ὁράτιος

Κόϊντος Ὁράτιος Φλάκκος Quintus Horatius Flaccus

Ἐν Οὐενουσίᾳ ἀνδριὰς τοῦ Ὁρατίου

Τὰ τοῦ ἰδίου Γέννησις 8 Δεκεμβρίου 65 π.Χ. Οὐενουσία Θάνατος 27 Νοεμβρίου 8 π.Χ. Ῥώμη Γένος Ῥωμαῖος Λαλούμεναι Γλῶσσαι Λατινική Ἐπιτήδευμα Στρατιώτης, Ποιητής

Ὁ Κόϊντος Ὁράτιος Φλάκκος (λατινιστί: Quintus Horatius Flaccus [ˈkʷiːntʊs (h)ɔˈraːtiʊs ˈfɫakːʊs], 8 Δεκεμβρίου 65 π.Χ. - 27 Νοεμβρίου 8 π.Χ.) ποιητὴς ἦν Ῥωμαῖος. Ὁ μέγιστος σὺν τῷ Οὐεργιλίῳ τῶν ῥωμαίων ποιητῶν νομίζεται.

Βίος

«Πηγὴ Βανδυσίας, πλεῖν ὑαλοῦ λαμπρά» (ᾨδαὶ Γ, 13.1)

Ὁ Κόϊντος Ὁράτιος Φλάκκος ἐν τῇ Οὐενουσίᾳ τῶν Λευκανῶν τὴν 8ην Δεκεμβρίου 65 π.Χ. ἐγένετο Λευκίου Μαλλίου Τορκουάτου καὶ Λευκίου Αὐρηλίου Κώττου ὑπατευόντων. Ὁ πατὴρ ἀπελεύθερος ἦν ἀρκούντως πλούσιος, ὥσθ’ Ὁράτιον εἰς Ῥώμην παρὰ Ὀρβιλίῳ γραμματικῷ ἐπιφανεῖ κᾆτ’ εἰς Ἀθήνας ἀποστεῖλαι, ὅπου περὶ τὰς ἐλευθερίους τέχνας σπουδάσειεν ἄν. Οὗτος Καίσαρος φονευθέντος προσεχώρησε τοῖς ἀποκτείνασι Βρούτῳ τε καὶ Κασσίῳ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐν τῇ τῶν Φιλίππων μάχῃ ἐστρατεύσατο χιλίαρχος εἰς Ῥώμην ἀνεσώθη συγγνώμης τυχών.

Λαβὼν ἐνταῦθα ἑαυτῷ ταμειακὴν γραμματείαν σχολάζειν ἔοικε ποιήμασι. Τοσοῦτον δὲ λέγεται ἀρέσαι τῷ Οὐεργιλίῳ τε καὶ τῷ Οὐαρίῳ, ὥστε τοῦτον τὸ 38 π.Χ. τῷ Μαικήνᾳ συνέστησαν, ὃς διὰ τὴν τοῦ Σεβαστοῦ φιλίαν καὶ οἰκειότητα πλεῖστα ἠδύνατο.

Πρῶτον τὰς Σάτιρας ἔγραψεν, ἐξακολουθῶν τῷ Λουκιλίῳ, ὧν τὴν μὲν πρώτην βίβλον, δέκα ποιήματα περιέχουσαν, τὸ 35 π.Χ., τὴν δ’ ἑτέραν, ὀκτὼ περιέχουσαν, ἀμφὶ τὸ 30 π.Χ. ἐξέδωσεν ἐν ἑξαμέτρῳ τόνῳ, οὐ κατὰ τὸν τρόπον τῶν ἡρωικῶν ἀλλ’ ἀνεργάστως που καὶ ἀσχημόνως ἵνα πρέποιεν τῷ ἐπιτυχόντι τῆς ὑποθέσεως. Ἅμα τῇ δευτέρᾳ βίβλῳ καὶ τοὺς Ἐπῳδοὺς ἐξέδωκεν, οἳ δεκακαιεπτὰ ποιήματά ἐστιν ἰαμβικὰ τοῖς Ἀρχιλόχου ὅμοια.

Μέλη λυρικὰ οὔπω ἐγεγράφει, ἀλλὰ τὸ 23 π.Χ. τρεῖς βίβλους ἐξέδωκεν, ἃς τὰ νῦν ᾨδὰς ὀνομάζομεν. Τοῖς αἰολικοῖς χρῆται μέτροις, μάλιστα δὲ τῇ Ἀλκαϊκῇ καὶ Σαπφικῇ στροφῇ, διὸ καὶ λέγει περὶ αὑτοῦ «πρῶτος τὸ τῶν Αἰολέων μέλος εἰς Ἰταλοὺς τρόπους μετενεγκεῖν», ὅτι ὁ πρῶτος ἦν συγγράψας τοσαῦτά γε ποιήματα αἰολικὸν τὸν τρόπον (εἰ καὶ ὁ Κάτουλλος ἤδη ἔν τισι τῶν ποιημάτων τούτοις ἐκέχρητο).

Ὕστερον δ’ αὖ ἐπὶ τὰ ἑξάμετρα ἐτράπετο, τὴν πρώτην μὲν βίβλον τῶν Ἐπιστολῶν τὸ 20 π.Χ. συγγράψας, αἵτινες βραχύτεραί εἰσιν ἢ αἱ τῶν Σατίρων. Τὴν ἑτέραν βίβλον τελευτῶντος τοῦ βίου συνέγραψε, δύο δὲ μόναι ἔνεισι, ὧν ἡ μὲν εἰς Σεβαστόν, ἡ δ’ εἰς Φλῶρον γέγραπται. Ἄλλο δέ τι ἑξάμετρον, ὃ Ποιητικὴ Τέχνη ἢ Ἐπιστολὴ εἰς Πίσωνας ὀνομάζεται, τῇ δευτέρᾳ βίβλῳ προστίθεταί ποτε. Τὸ 17 π.Χ. ὁ Σεβαστὸς τοὺς Ἑκατονταετηρίδας Ἀγώνας διεξάγων ἐκέλευσε τὸν Ὁράτιον τὴν Ἑκατονταετηρίδα ᾨδὴν ἐκείνοις συγγράψαι. Ὕστατον ἀμφὶ τὸ 13 π.Χ. τὴν τετάρτην βίβλον τῶν ᾨδῶν ἐξέδωκεν.

Φέρεται μὲν τὸν Μαικήναν τέλος τῷ Ὁρατίῳ τὸ Σαβῖνον δωρήσασθαι, ὑπὲρ δὲ τῆς εὐεργεσίας ταύτης τὸν ποιητὴν τὰ ποιήματα αὐτοῦ ἐκείνῳ ἀναθεῖναι. Τὸ 8 π.Χ., τοῦ Μαικήνα φίλου καὶ προστάτου ἤδη ἀποθανόντος, καὶ αὐτὸς Ὁράτιος τὴν 27ην Νοεμβρίου ἀπέθανεν πλησίον τοῦ Μαικήνου ἐν τῷ Ἐσκουιλινῷ λόφῳ ταφείς.

Ἔργα

• Σάτιραι (Satirae seu Sermones): Δύο βίβλοι ἡ μὲν τὸ 35 π.Χ., ἡ δὲ τὸ 30 π.Χ. ἐκδοθείς.
• Ἐπῳδοὶ (Epodi): 30 π.Χ.
• ᾨδαὶ (Carmina): Τέσσερεις βίβλοι, αἱ μὲν τρεῖς τὸ 23 π.Χ., ἡ δὲ τετάρτη τὸ 13 π.Χ. ἐκδοθέντες, ἐν αἷς καὶ ἡ Ἑκατονταετηρὶς ᾨδὴ (Carmen Saeculare) συχνὰ περιέχεται.
• Ἐπιστολαὶ (Epistulae): Δύο βίβλοι ἡ μὲν τὸ 20 π.Χ., ἡ δὲ τὸ 12 π.Χ. ἐκδοθείς.
• Ποιητικὴ Τέχνη (Ars Poetica vel Epistula ad Pisones): 10 π.Χ.

Δείγματα

Ἐκ τοῦ Α’ τῶν ᾨδῶν τὸ Δ’ ποίημα μάλα ὀνομαστόν ἐστι.

Λατινικὸν ποίημα

Ἑρμηνευθὲν ἑλληνιστί

Solvitur ācris hiems grātā vice vēris et Favōnī trahuntque siccās māchinae carīnās, ac neque jam stabulīs gaudet pecus aut arātor ignī nec prāta cānīs albicant pruīnīs. Jam Cytherēa chorōs dūcit Venus imminente lūnā jūnctaeque Nymphīs Grātiae decentēs alternō terram quatiunt pede, dum gravīs Cyclōpum Volcānus ārdēns vīsit officīnās. Nunc decet aut viridī nitidum caput impedīre myrtō aut flōre, terrae quem ferunt solūtae; nunc et in umbrōsīs Faunō decet immolāre lūcīs, seu poscat agna sīve mālit haedō. Pallida Mors aequō pulsat pede pauperum tabernās rēgumque turrīs. Ō beāte Sēstī, vītae summa brevis spem nōs vetat inchoāre longam. Jam tē premet nox fābulaeque Mānēs et domus exīlis Plūtōnia, quō simul meārīs, nec rēgna vīnī sortiēre tālis nec tenerum Lycidan mīrābere, quō calet juventus nunc omnis et mox virginēs tepēbunt.

Χείματος ἀργαλέου κρύος οἴχεται, εἴαρος φανέντος, ὁλκὰς δ’ ἀπ’ ἀκτῆς ἕλκεται κυλίνδροις. Πῶϋ δὲ γηθοσύνῃ λίπεν αὔλιον, ἐσχάραν τ’ ἀροτρεύς, λειμῶσι δ’ οὐκ ἔτ’ ἐρρίγησε πάχνη. Κοιρανέει Κυθέρεια χοροὺς Κύπρις, ἀθρόως δὲ Νύμφαι, λαμπρᾶς ἰούσης ὕψοθι σελήνης, καὶ Χάριτες κροτέουσι πέδον ποσίν· αὐτὰρ ἐν μυχοῖσιν Ἥφαιστος Αἴτνας ἐκφλέγει καμίνους. Νῦν χλοεραῖς λιπαρὰν πυκασώμεθα μυρσίνῃς τ’ ἔθειραν ἢ γῆς βρύουσιν ἀνθέων ἀώτοις. Νῦν σκιεροῖς ῥέξωμεν ἐν ἄλσεσι Πανὶ τῷ Λυκαίῳ, ἢν ἀμνὸν αἰτῇ, δορκάδ’ ἢ θελήσῃ. Μοῖραν τὴν ὀλοὴν τίς κεν φύγῃ; ἣ δόμοις τυράννων ἐπέχρα’ ἴση καὶ στέγαις πενήτων. Ἡ δὲ βροτοῖς ὀλίγη βιότου δόσις· ἦ τάχ’ ἀμφὶ νυκτὸς βαλεῖ σ’ ὀμίχλη, καὶ κλυτοὶ καμόντες, εὐρώεις τ’ Ἀΐδαο δόμος κάτω· εὔτε τὸν μετελθῇς, οὐκ ἀρχὸς ἄρξεις ἐν χοροῖς Λυαίου, οὔθ’ ἁπαλὸν Λυκίδαν βλέψεις ἔτι, πᾶσι νῦν μέλημα νέοισιν, εἶτα παρθένοις ποθεινόν.

Ὀνομασταὶ Γνῶμαι

• Carpe diem (Δρέψον τὴν ἡμέραα, ᾨδαὶ Α, 11, 8)
• Dulce et decorum est pro patria mori (Γλυκὺ καὶ πρέπον ἀποθνῄσκειν ὑπὲρ πάτρας, ᾨδαὶ Γ, 2, 13)
• Ιn medias res (Ἐν μέσοις πράγμασι, Ποιητικὴ Τέχνη, 148)
• Nunc est bibendum (Νῦν δεῖ πίειν, ᾨδαὶ Α, 37, 1)
• Sapere aude (Θάρσει εἰδέναι , Ἐπιστολαὶ Α, 2, 40)

Βιβλιογραφία

• Davis, Gregson (1991). Polyhymnia the Rhetoric of Horatian Lyric Discourse. Berkeley: University of California Press. ISBN 0-520-91030-3.
• Fraenkel, Eduard (1957). Horace. Oxford: Clarendon Press.
• Harrison, S. (Ed.). (2007). The Cambridge Companion to Horace. Cambridge: Cambridge University Press.
• Johnson, W. R. (1993). Horace and the Dialectic of Freedom: Readings in Epistles 1. Ithaca: Cornell University Press. ISBN 0-8014-2868-8.
• McNeill, Randall L. B. (2001). Horace: Image, Identity, and Audience. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 0801866669.
• Tsitsiou-Chelidoni, C. (2013). Horace on the Role of the Poetry’s Audience in the Literary Process. Trends in Classics, 5(2), 341-375. https://doi.org/10.1515/tc-2013-0018
• Wilkinson, L.P. (1951). Horace and His Lyric Poetry. Cambridge: Cambridge University Press.

Σύνδεσμοι Ἐξώτεροι

Τὰ Οὐικικοινὰ πλείω περιέχουσι περὶ τοῦ θέματος: Ὁράτιος.

• Τὰ Οὐικιφθέγματα λόγους περιέχουσι τοῦ Ὁρατίου

Ἥδε ἡ ἐγγραφὴ περί τινος ἀνθρώπου βιογραφίας δεῖ παρεκτενεῖσθαι . Βοηθεῖτε μετὰ τῆς ὑμετέρας εἰσφορᾶς τῇ ἐργασίᾳ ταύτῃ.