Wt/kiu/Waxtqese

From Wikimedia Incubator
< Wt‎ | kiuWt > kiu > Waxtqese
Jump to navigation Jump to search


Gorê Tewıri


Waxtqese, çekuya ke zon de ‘hal, kerden u biyaena’ çi ya ki mordemi ifade kena.

Antene[edit]

Zazaki de waxtqesey gorê kes, amare, waxt, modus u cınsi ancinê.

Rabırriyaene[edit]

Cumla de caguretena waxtqesu ra gore, wextqesê pırri u waxtqesê yardımkerdoği estê.

Hetê awankerdışi ra ki waxtqesey bırrinê ra (yanê rıstım, cumla de caguretene u mane).

Aktif u pasif[edit]

Zazaki de dı cınsê waxtqesu estê, nê aktif u pasifê. Halê waxtqesu hetê kerdoği ra 'aktif'o u hetê biyaoği ra ki 'pasif'o.

Transitif u intransitif[edit]

Gorê halê waxtqısu be obje ra, waxtqesey bırrinê ra dı grubu. Nê waxtqesê transitif u intransitifê. Waxtqesê ke objeo direkt cênê cıra waxtqesê transitifi, iyê ke objeo direkt nêcênê ki cı ra waxtqesê intransitifi vacinê.

Partizip[edit]

Waxtqesu ra gorê zemirunê kesu ra partizipi yenê meydan. Nê yenê mana sıfet u namu. Nine ra dı hali estê, nê agentivpartizip u präteritalpartizipê.

Partizip neri mayki xeylê
Agentivpartizip - -oğe -oği
Präteritalpartizip -e -iye -ey

Waxtqesu ra vırastena namu[edit]

Eke rıstımê waxtqesu ra dıme peybend -ış ame, nê benê name. Labelê mesderê waxtqesu ki mordem şikino (cumla de) zê namu bıcêro.

Mesder[edit]

Mesderê waxtqesunê Zazaki ebe peybend -ene qedino. No peybend bestino ra rıstımê (waxtê veriê) waxtqesu.

Rıstımê waxtqesu[edit]

Zazaki de hirê rıstımê waxtqesu estê.

Rıstımê waxtê nıkay Rıstımê waxtê veri Rıstımê modusê wastene
-en- -ø-, -d-, -t-, -ıt-, -na-, -a-, -iya-, -niya- -…rıstımê waxtqısey (bê rıstımê waxtê veri)


Waxtqesê Zazaki ebe rıstımê waxtê veri u peybend -ene vıracinê. Nine ra Zazaki de heşt grubi estê:

  • Rıstımê waxtê veri be -ø-
  • Rıstımê waxtê veri be -d-
  • Rıstımê waxtê veri be -t-
  • Rıstımê waxtê veri be -ıt-
  • Rıstımê waxtê veri be -na-
  • Rıstımê waxtê veri be -a-
  • Rıstımê waxtê veri be -iya-
  • Rıstımê waxtê veri be -niya-