Jump to content

Wt/crh/Dobrucada qırımtatar tili

From Wikimedia Incubator
< Wt‎ | crh
Wt > crh > Dobrucada qırımtatar tili
Vikipedi
Vikipedi
Dobruca şivesi aqqında Vikipediyada maqale tapıla.

Romaniyanıñ Dobruca regionında yaşağan qırımtatarlar biraz başqa bir elifbe qullanalar. 1956 senesi Romaniyada qırımtatarlar şimdikinden daa farqlı bir elifbe qullanadı. Bu elifbe o zamanda qırımtatarlarğa mektepte üretiledi.[1] O eski elifbede şu arfler tapıladı:[2]
A a, Á á, B b, Č č, D d, E e, F f, G g, Ğ ğ, H h, I i, Í í, Î î, J j, K k, L l, M m, N n, Ñ ñ, O o, Ó ó, P p, R r, S s, Ș ș, T t, Ț ț, U u, Ú ú, V v, W w, Y y, Z z.

Şimdiki qullanılğan elifbeden qırımda qullanılğan elifbeden farqlı olaraq Ĭ ĭ ve W w arfleri bar, Ğ ğ ve Q q arifleri yoq. Soñki yılları Dobruca tatarlarınıñ bazıları da elifbemiz Qırımdakisine daa yaqın olsun dep Ğ ğ ve Q q ariflerini qullanalar.[3]

Dobrucada şimdi qullanılğan elifbe:
A a, B b, С c, Ç ç, D d, E e, F f, G g, Ğ ğ, H h, I ı, İ i, Ĭ ĭ, J j, K k, Q q, L l, M m, N n, Ñ ñ, O o, Ö ö, P p, R r, S s, Ş ş, T t, U u, Ü ü, V v, W w, Y y, Z z.[4][5]

  • ĭ arfi qısqa [ɪ] sesi içün qullanıla: bĭrĭnşĭ, tĭlĭmĭz, i arfi uzun [i] içün: faiz, ciddiy (Qırımda em uzun [i], em qısqa [ɪ] i arfinen işaretlene: birinci, tilimiz, faiz, ciddiy).
  • w arfi [w] sesi içün qullanıla: aluw, qawğa, v arfi [v] içün: vulkan (Qırımda em [v], em [w] v arfinen işaretlene: aluv, qavğa, vulkan).

Taner Murat başqa elifbelerde qullanğan.[6][7] Onıñ qullanğanı latin elifbesi farqlı edi, Á, Ç, Ğ, Ñ, Î, Í, Ó, Ş, Ú ariflerini içere edi ve kiril elifbesini Ә, Җ, І, Ң, Ө, Ү, Ў ariflerinen qullanğan. Birde eski Türk yazuvı ve Arap-Fars elifbesini ڭ arifinen qullanğan.

Latin elifbesi Kiril elifbesi
(Romaniya) (Qırım) (Taner Murat) (Qırım) (Taner Murat)
A a A a A a А а А а
(Â â) Â â (Á á/A a) Я я (Ә ә/А а)
(A a/(Â â)) (A a/Â â) Á á (А а/Я я) Ә ә
B b B b B b Б б Б б
C c C c Ğ ğ Дж дж Җ җ
Ç ç Ç ç Ç ç Ч ч Ч ч
D d D d D d Д д Д д
E e E e E e Е е (Э э) Э э
F f F f F f Ф ф Ф ф
G g G g G g Г г Г г
Ğ ğ Ğ ğ G g Гъ гъ Г г
H h H h H h Х х Х х
İ i İ i I i И и И и
Ĭ ĭ İ i Í í И и І і
I ı I ı Î î Ы ы Ы ы
J j J j J j Ж ж Ж ж
K k K k K k К к К к
Q q Q q K k Къ къ К к
L l L l L l Л л Л л
M m M m M m М м М м
N n N n N n Н н Н н
Ñ ñ Ñ ñ Ñ ñ Нъ нъ Ң ң
O o O o O o О о О о
Ö ö Ö ö Ó ó О о (Ё ё) Ө ө
P p P p P p П п П п
R r R r R r Р р Р р
S s S s S s С с С с
Ş ş Ş ş Ş ş Ш ш Ш ш
T t T t T t Т т Т т
U u U u U u У у У у
Ü ü Ü ü Ú ú У у (Ю ю) Ү ү
V v V v V v В в В в
W w V v W w В в Ў ў
Y y Y y Y y Й й Й й
Z z Z z Z z З з З з

Menbalar

[edit | edit source]
  1. Литература крымских татар в румынской эмиграции: история становления и развития.
  2. Romanian Tatar language communicationin the multicultural space.
  3. Sinan Uyğur DOBRUCA TATAR TÜRKLERİNDE ABECE VE YAZIM SORUNU.
  4. Kerim A., Kerim L. Tatarca Türkçe Romence sözlük. – Bükreş : Kriterion, 1996.
  5. ALFABE. — Template:Указание места в библиоссылке: Editura Imperium, 2015. — P. 78 (here is a foto of the page: [1]). — ISBN 978-606-93788-8-5
  6. The translation of the book "Luceafărul" (Mihai Eminescu) by Taner Murat with this scripts
  7. Latin alphabet used by Taner Murat