Wp/yua/Weech

Wech

Weech, u k'aaba' ich kastelane' Armadillo, ba'ale' k'ajolta'an ti' uláak' tu'uxo'ob je'ex bix tatús wa mulitas; juntúul chan ba'alche' k'ajo'olta'an tu yo'olal u wíinkilal ba'pachta'an yéetel ba'axo'ob ku yaanta'al u ta'akikubaj yéetel xane' ku wooliskinkubaj, chan kóom u yooko'ob, ba'ale chichi ku máan, ma' jach chawak u wíinkilal min máanja'an óoxp'éel nabk'abe' le je'elo' tak u chawakil u chan nej, u chan chi'e' tuch'a'an, u yicho'obe' chan chichano'ob, u boonile' ma' jump'éelili', yan booxi', chak, sak boox wa óoli' k'ame', ma' jach aalo'obi' min chéen jump'éel kilo wa jump'éel yéetel taankoch.

Yáan weeche' ma' tu beeytal u mochtal ti'al u wooliskinkubaj, tumen yaane' mina'an páajtalil tu yo'olal mina'an ti' u óoxwáalil ti' u pu'uch, ma' jach sáasil u paakati' ku yáantikubaj yéetel u úuts'benil u ni', chen yéetel booko'ob.

Kajtalil yéetel u jaanal

Le mejen ba'alche'oba' ku beetiko'ob u kuxtalil tu'ux yaan choko óolal, je'el bix wey Yucatán, nukuch k'áaxo'ob wa tu'ux wej mina'an ya'ab ja'. Leti'obe' jach jump'íit u tsaatselil, le beetik ma' tu beeytal u kuxtalo'o tu'ux yaan ke'el, u kajtalile' yáanal lu'um, chéen ku jóok'olo'ob uti'al u kaxtiko'ob u yo'och ichil áak'ab yéetel u taal u sáastal. Leti'obe' ku jaantiko'ob mejen k'urucho'ob, síiniko'ob, k'amas, wa uláak' ik'elo'ob. U chawakil u yíich'ako'obe' ku meyajti' tia'al u páanik tu'ux ken u beet tu'ux ku weenel wa ti'al u kaxtik u jaanal, u chawakil u tatak'il u yaak'e' ti'al u koolik u yo'och.