Wp/yua/Miis

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | yuaWp > yua > Miis
Jump to navigation Jump to search
Miis
Domestic cat cropped.jpg
ch'i'ibalil Ba'alche
Phylum K'uuch tuuch
Classis Chu'uch
Ordo Janabak'
Láak'tsilil Felidae


Miis wa alak’bil miis (Felis silvestre catus) juntúul chan ba’alche’ ku jantik u yéet ba’alche’i ku ketlantikubaa ti’ u ch’i’ibal ti’ u uláak’ ba’alche’ob. Le miiso’ kuxa’an ichil u kuxtal juntúul wíinik ti’ u ts’e’ts’e’k ja’abilo’ob 95 00, 1 ts’o’ok u máan ya’abkach ja’abilo’ob 3500 yéetel 8000 ja’ab. le jejeláas t’aano’oba’ jach k’aóota’an ich latín vulgar catus, ku ya’alal xane’ yaan k’áaxil miiso’ob ma’atech u yalak’ata’al tu men k’o’oxtako’ob je’el bix le ku yalak’talo’obo’ suukinsano’ob. Lajka’atúul jejeláas u ch’íibalo’ob yaan, beey xan yaan k’olistako’obi’ yéetel xma’ u nejo’o’b, tu jun síijnalo’ob, yaan xan jejejáas u boonilo’ob. Jo’ junk’áal jejeláas ba’alche’ob ku páajtal u chukik uti’al u tséentikuba. Beey xan le ba’alche’a ku ya’alalé ku páajtal u ka’ansa’al jejeláas ba’alo’ob u tia’al u kano’ob u beet xan el ba’alche’o’ uti’a’al u ketik bix u bisik ichil u kuxtal juntúul wíinik. Le ba’alche’a ku t’aan yéetel éets’il, áakam, yéetel jejeláas bix u juum u yu’ubal u t’aano’ob, 2 yéetel xan bix u péeksik u wíinkilal le ken áakamnak. Le miiso’ ku tukla’al juntúul ba’alche’ africaano (Felis silvestris lybica) ti’ u taal u ch’i’ibal .3 Chéen ba’axtune’ ichil uláak’ ch’i’ibale’ je’el u páatal u k’e’exele’—ku beeta’al xan¬¬—yéetel u láak’ ch’i’ibal Felis silvestres. Ku ya’alale’ ts’o’ok u xa’ak’ta’al u ch’i’ibal yéetel miis montes europeo. 4 le ikil u xa’ak’ta’al le ka’ap’éel ch’i’ibala’ u tia’al u kanantik u jejeláasil u ch’íibalil ba’alche’ob. Jo’k’áal jejeláas k’áaba’ob tsol ts’íibtan u k’áaba’ jejelás ba’alche’ob ku beetiko’ob loob ti’ máak5 ti’ u Noj múuch’táambalil ikil u kanáanta’al yóok’ol kaab. Beey xan, ku ya’alal ti’ uláak’ tuukul, ikil ts’o’ok u pa’atekúunsiko’ob ka’atúul ch’i’ibal je’el bix le k’áaxil miisku k’áaba’intik F. silvestris; ti’ u ja’abilo’ob 1960 u J kanáanil ba’alche’ob Jean Mill tu beetaj junp’éel noj meyajil miiso’ob ti’ ka’ap’éel ch’i’ibal yaanti’ob je’el bix le xch’upu miiso’ ku k’áaba’intik prionalurus bengalensis, ka jo’op u yaantal u síijil uláak’ jejeláas ch’i’ibalo’ob ku k’áaba’aintik u miisil bengalil.


Miiso'ob