Jump to content

Wp/yua/Calakmul (méek'tankaaj)

From Wikimedia Incubator
< Wp | yua
(Redirected from Wp/yua/Kalak'muul (méek'tánkaaj))
Wp > yua > Calakmul (méek'tankaaj)
Calakmul

U méek'tankaajil Kalak'muul wa Calakmul, Kaampech, Meejikoe', p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij.

Le Calakmul jump'éel noj kaaj úuchben maya yaan ichil u k'áaxil noj lu'umil Kaampech, tu'ux ku yaantal jump'éel noj kúuchil arqueológico jach k'a'abet ti' u k'ajlayil le civilización maya. Le k'áaxilo' ku k'aaba'tik Reserva de la Biósfera Calakmul, jump'éel kúuchil ku kanáanta'al tumen yaan ya'ab che'ob, báalche'ob yéetel ch'íich'o'ob jach k'a'abet ti' u kuxtal le yóok'ol kaabo'.

Reserva de la Biósfera Calakmul

Le k'áajo' káaj u nojochtal ichil le Periodo Clásico maya (ja'abo'ob 250 tak 900 D.C.), yéetel tu k'uchul u noj muuk'il ichil le VIII k'iino'ob. Calakmul jump'éel ti' le asab nojoch ajawilo'ob maya, yéetel ku yúuchul ya'ab ba'alo'ob ichil u tsol meyaj yéetel u nu'ukbesajil yéetel uláak' kaajo'ob je'el bix Tikal. Ti' le kúuchilo' yaan ya'ab pirámides, templos, estelas yéetel tu'ux ku ts'íibta'al u kuxtal u ajawilo'ob.

Le k'áaba' Calakmul ku k'áat u ya'alik ichil t'aan maya: "Ka' p'éel báalam k'áak'" wa "Ka' p'éel múuch' báalam" (jump'éel k'áaba' ku ya'alik ka'ap'éel báalam), ba'ale' u tsolol le k'áaba'e' ku k'exik ichil u jejeláas aj ts'íibo'ob. Le k'áaba' ku ya'alik u yila'al u noj muuk'il le kúuchilo'.

Tikal

Ichil u noj k'a'abetil, Calakmul ku ts'áak u yila'al u nojoch na'at yéetel u meyajil le mayao'ob úuchben, tumen ti' yaan u ts'íibil u kuxtal, u ajawilo'ob, u tsol meyajil yéetel u na'atik u yóok'ol kaab. Bey xan, le reserva ku kanáantik jump'éel ti' le asab nojoch k'áaxo'ob tropical ichil México, tu'ux ku kuxtal ya'ab ba'alche'ob je'el bix balam, mono araña yéetel ch'íich'o'ob jejeláas.

Paakat te'ela'

[edit | edit source]

Tu'ux ch'a'aba'an lela'

[edit | edit source]