Wp/yua/Juuj
| Juuj | ||||||||||||||
 |
||||||||||||||
|
Juuj juntúul ba'alche' jach k'ajóola'an ti' u península de Yucatán. U boonil u k'éewele' bey u boonil u sóol che', u wíinkilale' nojoch beey juntúul áayim, ku k'ajóolta'al xan bey iguana espinosa, tu’ux suuk u yila'al k'ab che'ob, pak'o'ob yéetel tu'ux yaan k'iin. Ku kuxtal ti' u jool lu'um, paak' yéetel jool tuunich.
Bix le juujo'
[edit | edit source]Le ba'alche'a' ku xaklan jíiltikubaj yéetel juntúul ti’ u múuch' Ctenosaura. Chich u k'éewel, u sóole' le'et'manle'et yaan u t'óolol u pach k'íixman k'íix yéetel u neje' máajan u chowakil ti' u wíinkilal. Jach chich u yáalkab wa ku yilik u náats'al máak.
Ba'ax ku jaantik
[edit | edit source]Ku ja'antik u yich paak'alo'ob, u yich che'ob yéetel ik'elo'ob, beyo' kex u jaantik u paak'áal ku yáantaj tia'al u ch'éesik u yik'elo'ob paak'áal.
Ich u miatsil maaya
[edit | edit source]Ichil u miaatsil maaya'ob, yaane' ku ya'alale' wa ku chi'ik wakaxe' ku kíinsik.
Le ya'ax juuj wa ka máan u yáanal u che' ich k'áaxe' ku saatikech.
Wa ku kíinsale', ku bisa'al k'aalkúunsbil tu k'ab che' ku yuchankil, tumeen u booke' ku yáalkabansik ba'alche'ob, ch'íich'o'ob yéetel ik'elo'ob k'askúunsik u yich paak'alo'ob.
Bejla'e', le juujo' táan u yila'al ichil Yucatán ti' u kúuchilo'ob chokoj. Ba'ale' je'el u yila'al ti' uláak' kúuchilo'ob.