Wp/yua/Itsmal

Itsmal

U najil k'uj izamal

Itsmal, wa Izamal ich káastlan t'aan, u k'aaba' jump'éel kaaj tu péetlu'umil Yucatán. Tyaan tu méek'taankaajil Izamal, tu tsuk chúumukil Yucatán. Le kaaja' tyaan ti' 72 km tu lak'iinil u noj kaajil Jo'. Le censo beta'ab tumen INEGI tu ja'abil 2020 ku ye'esik yaan 17,841 u kaajnáalilo'ob.

Jump'éel kaaj yaan tu táanil Yucatán. Yáax túun, leti' jump'éel nojoch kúuchil ku beetiko'ob u k'iinil yéetel u kúulto'ob le maya'ob, táan u k'ajóoltik le kuj Itzamná. Bejla'e' k'ajóolta'an bey U Kaajil Óoxp'éel Kúulturo'ob, tumen tu'ux juntúul yaan u patrimonio maya, u meyajil colonial yéetel u kuxtalil le máako'ob bejla'e'. Bey xan, ichil u ja'abil 2002, ts'a'ab ti' le programa Pueblos Mágicos ti' México.

Le Convento de San Antonio de Padua jump'éel u yáaxil k'áax ku suut u yilik máako'ob. Ts'o'ok u beetik ichil le sigloil XVI yóok'ol jump'éel nojoch plataforma maya. U noj atrio jach nojoch ichil yóok'ol kaab. Yaan xan le pirámide Kinich Kakmó, jump'éel tu'ux jach nojoch u muuk' le meyajilo'ob mayao'ob, yéetel ya'ab u yáanal estructuras ku k'a'abetik u tsikbalil le kaaja'. Tuláakal u najil yéetel u kúuchilo'ob boonilo'ob ichil k'an yéetel sáak, tumen lelo' k'ajóolta'an bey U Kaajil K'an.

Ichil Izamal, le maya t'aano' táan u t'aaniko'ob yéetel le español. Le kaajilo'ob ku kanáantiko'ob u suukilo'ob, u ja'analilo'ob, u meyajil artesanías yéetel u nojoch k'iino'ob. Tumen u ya'abtalil u patrimonio histórico yéetel cultural, Izamal yaan ichil u Lista Indicativa México tu yo'osal UNESCO.

Pirámide Kinich Kakmó