Wp/yua/Chakaj
| Chakaj
| |
 | |
| Ch'i'ibalil | Plantae |
| Jaats | Magnoliophyta |
| Clase | Magnoliopsida |
| Subclase | Rosidae |
| Orden | Sapindales |
| Láak'tsilil | Burseraceae |
| Género | Bursera |
| Jejeláasil | Bursera simaruba |
Ba'axo'ob ku taasik le chakajo' yéetel ba´ax kubeeta´al yéetel le che´ob
[edit | edit source]Le chakajo' junkúul che' je'el u náakal tak 25 metro u ka'analile'. U chuune' jump'éel wóolis ku chukik óol jump'éel metro u kóochil. Jump'éel le ba'axo'ob ku taasik' u che'il le chakajo' u paach ku ye'esik bey chake', tu'ux ku jóok'ol jaajay sóolo'ob, tu'ux ku chíikpajal u yáal u ts'u' sáask'ale'en ya'ax. Le ba'al je'ela' ku ts'aabal u k'aaba' yaan tu'ux bey árbol mulato wa palo rojo.
U xa'aye' ku xi'itpajal, yéetel u jats'uts le'ob tu'ux ku taasik 7 tak 11 u jeek'el jach ya'axtak. Bey u k'ab bey u chuun le chakaja' ku jóok'sik jumpeel book jach k'ajóolta'an, asab u sóol.
- U k'aaba' cientifico chakaj: u k'aaba'e' ku taal ti' le botánica Bursera simaruba.
- Káastlan t'aan: Palo mulato.
- Le che'a' ku cha'akaj uti'al u póolal meejen che'ob, le mejen che' ku póola'alo' ku ko'onol. U ts'u'e' susulkij le méetike' ku ch'a'akal uti'al póolbil.
- Uláak' u k'aba'obo': ma' chéen chakaji', k'aj óolta'an bey piocha, jiote, piel de indio wa palo mulato.
- Tu'ux ku yantal: u che'il le chakajo', ku taal ti' xóot' lu'umilo'ob tropical ti' le continente. americano, yéetel ku kuxtal ti' jeejeláas clima calido'ob.
- Ba'axo'ob ku meyaj ti': u ya'alabine' u paach yéetel u k'abo'ob tumen ti' ku taal u ba'axo'ob ku meyaji'.
- ba´ax ku beta´al yéetel le chum cheób wa k´aab che´ob
- ku beta´al artesanias jel bix calendario maaya, pool ba´alche´ob, jel bix ba´alche´ob balam
- ch´íich´o´ob yéetel uláak baloób ku beeta´al yéetel le che´ob. le artesanos ku meyajtiko´ob
- tumen ma´ chichi´