Wp/yua/Ch'úuy

- Káastlan t'aan: Gavilán

Le ch’úuyo', juntúul ch’íich’ ichil u ja'atsil ch’íich’o’ob accipitriforme ti' u ch’i’ibalo’ob Accipitridae jach t’ooxlik yaniko’ob ti' Eurasia, ku káajal ti' peninsula’ Iberica tak Japón yéetel tu nojolil Africa. Ku chuukik tak ichil 27 yéetel 37 cm u ka’analil yéetel 60 yéetel 80 cm chéen u xit’ u xiik’. Juntúul ch’úuy nojoche’ ku yaantal ti’ ichil 105 yéetel 165 g. u aalil, en promedio taak 136 g; ti' le’ xch’upul ch’úuyo’obe’ ku yaantal tak ichil 192 yéetel 290 g, u aalil, wa u jach ya’abile’ tak 234 g. Le je'ela' u k’áat u ya’alej le xibil ch'úuyo’ ku chukik chéen u 60% u aalil u wíinkilil ti' le xch’uupo’obo’. Boox u boonil le ch'úuyo’ob nuktako’obo’, tu kaabalile' ti’ le xibil ch’úuyo' chaktako’ob u boonil yéetel yaan u wewelilo’ob, ti’ le’ xch'úupil ch'úuyo'obo' saktako’ob u boonil yéetel u wewelilo’ob, lela’ beey ti tuláakal le ch’íich’ob ku chukiko’ob a'alo’ob uti'al u jaanto'ob, asab nojocho’ob keet yéetel le xiibo’obo’. Ti' le táankelem ch’úuyo’obo’ u ka’analilo’obe’ wewelilo’ob yéetel u k’u'uk'melo’obe' tu tséemo’obe' k’as bey chake’.