Wp/yua/Báakerya
Ba'ax Vaquería
[edit | edit source]
Le vaqueríao’ (ich kaastlán; vaquería), u noj óok’otil chu’umpesik cha’an ku beeta’al tu lu’umilo’ob Yuukatan, Quintana Roo yeetel Campeche.
Ku be'tal ti tu noj luu'mil yuukatane'. tuux le máako'obo' ku yóok'ot'ob ti' u k'iinilo'ob máank'inal kili'cho'ob ti jejelas kaajo'ob.
Le báakerya yukatecoo' jach k'ajóolta'an ti' u lúulim Yuukatáne'. U yáax origen táan u ximbal taak le k'iino'ob coloniales, ka' le meyajilo'ob ti' haciendas ganaderas ku beetiko'ob fiestas tu pach u xu'ulsik u meyajo'ob yéetel le wakaxo'ob. Bejla'e', le vaqueríao' ku múuch'kuntik páax jarana, óok'ot, nook'o'ob tradicionales yéetel jejeláas expresiones culturales mayas yéetel españolas. Ichil le fiestao, le x-ch'uupo'obo' suuk u yéeyik terno, ka le xiibo'obo' suuk u yéeyik nook' sáas yéetel p'óok. Le vaqueríao k'a'abet yéetel jach importante tumen ku kanáantik u identidad cultural le le lu'um-a'.