Jump to content

Wp/yua/Acanceh

From Wikimedia Incubator
< Wp | yua
Wp > yua > Acanceh
Acanceh
Kaaj


U najil k'uj Acanceh


Chimal


Tu'ux yaan u méek'tankaajil Acanceh

Nojlu'um
• Péetlu'um
• Méek'tankaaj
Población
11,917 (tu ja'abil 2020)[1]

Acanceh u k'aaba' noj kaaj jo'olbesik jump'éel méek'táankaaj bey xan u k'aaba' ichil u péetlu'umil Yucatáne’ ichil u noj méek'táanlu'umil Méxicoo',[2] p'aatal tu lak'in-noojol noj méek'tankaajil Jo'.

U najil u jala'achil kaaj
Oochel kéej
Múul
Ts’íibo’ob ti' le múul
Ts’íibta’an ti’ tunich
Vaquería

U k'aaba' Acanceh u k'áat u ya'al ich kastlan t'aan "gemido de venado"[3], tumeen ku taal ti' le t'aano'ob: áakan; gemir, rugir, bramar, quejar, lamentar, trueno lejano de tempestad yéetel Ceh (kéej) venado.

Ka'ach úuch ma' k'uchuk sak wíinik wey tlu'umile', Acancehe' ti' yaan ichil u méek'tankaajil Chak'an.

Uláak’o’ob tuukulil k’áat chi’oba’an

[edit | edit source]

Le kaajo' yaan u nojoch múul tu’ux je’el u yilbal óochelo’ob, boonilo’ob yéetel uláak’o’ob vestigioso’ob; bey xan, je’ex tuláakal yuukatane’, yaan le ok’oot suukta’ano’ob yéetel uláak’o’ob ba’alo’ob.

Tu'ux ch'a'abij

[edit | edit source]
  1. ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «Archivo histórico de localidades».
  2. ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «Aspectos geográficos de Yucatán. División Municipal». Káastlan t'aan.
  3. ↑ Barrera Vásquez, Alfredo. et al. (1980). Cordemex, ed. Diccionario Maya - Español - Maya. Mérida, Yucatán, México.