Wp/sdh/ئەلفباێ کوردی

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | sdhWp > sdh > ئەلفباێ کوردی
Jump to navigation Jump to search

ئەلفباێ کوردی ، ئەلفباێگە ک ئەڕا نۊسانن وە زوان کوردی ئێستفادە بوون. تا ئێسە ئەڕا نۊسانن وە کوردی ئەلفبایل جۊراوجۊریگ وەکارهاتیە. ئمڕووژە دو ئەلفبا لە ئەلفبایل تر زوان کوردی گرنگترنː ١-ئەلفباێ لاتینی ٢- ئەلفباێ ئەرەبی.

ئەلفباێ ئەرەبی[edit]

لەی ئەلفبا فرەتر ئەڕا نۊسانن وە زاراوەێ کوردی ناوەڕاس لە خوەرھەڵات و باشوور کوردستان و ھەلەێوا ژێرزاراوەێ بادینی لە باشوور کوردستان ئێستفادە کەن. ئەی ئەلفبا ٣٣ پیت دێرێد. ئەی ئەلفبا، لەێواسە:

ئ ا ب پ ت ج چ ح
خ د ر ڕ ز ژ س ش
ع غ ف ڤ ق ک گ ل
ڵ م ن و ۆ وو ھ ە
ی ێ

ئەڕا نۊسانن زاراوەیل کوردیی ھەورامی و کوردیی خوارینیش لە ئەلفباێ ئەرەبی ئێستفادە کەن؛ وەلی ئەی زاراوەیل دو پیت تر «ڏ» (تاویەت وە کوردیی ھەورامی) و «ۊ» (تاویەت وە کوردیی خوارین) وەی ئەلفبا زیاد کردنە.

ئەلفباێ لاتینی[edit]

تا ئێسە ئەڕا نۊسانن زوان کوردی وە ئەلفباێ لاتینی لە چەن جوور ئەلفباێ جیاواز ئێستفادە کەن:

ئەلفبای مارۆگولۆڤ-شەمۆ[edit]

یەکەمین ئەلفباێ لاتینی کوردی لە ساڵ ١٩٢٨ا وە دەس ئێسهاق مارۆگولۆڤ و ئەرەبێ شەمۆ لە وڵات ئەرمەنستانا ئامادە بیە. ئەی ئەلفبا بریتیە لە:

A a B b C c Є є Ç ç D d E e Ә ә
F f G g Ƣ ƣ H h I i Ь ь J j K k
Ⱪ ⱪ Q q L l M m N n O o P p Ҏ ҏ
R r S s Ş ş T t Ţ ţ U u Y y V v
W w X x Z z Ƶ ƶ Ħ ħ Ә́ ә́

ئەلفبای ھاوار (بەدریخانی)[edit]

لە ساڵ ١٩٣٢ا جەلادەت ئەلی بەدرخان لە گۆڤار ھاوارا دەست پێ کرد ئەڕا درس کردن ئەلفباێ لاتینی ترەکێگ ئەڕا زوان کوردی ک وە ئەلفبای ھاوار یا بەدریخانی ئەو ناسیمن و ٣١ پیت دێرێد ک بریتین لە:

A a B b C c Ç ç D d E e Ê ê F f
G g H h I i Î î J j K k L l M m
N n O o P p Q q R r S s Ş ş T t
U u Û û V v W w X x Y y Z z

لەی ئەلفبا فرەتر ئەڕا نۊسانن زاراوەی کرمانجی لە باکوور کوردستانا ئێستفادە کەن.

ئەلفباێ یەکگرتی[edit]

ئاکادێمی زوان کوردی (کال) ئەلفباێگ لاتینی وە ناو ئەلفباێ یەکگرتی وە ئامانج یەکبۊن نۊسانن کوردی ئامادە کردیە ک ٣٤ پیت دێرێد:

A a B b C c D d E e É é F f G g
H h I i Í í J j Jh jh K k L l ll
M m N n O o P p Q q R r rr S s
Sh sh T t U u Ú ú Ù ù V v W w X x
Y y Z z

ئەلفباێ سیریلیک[edit]

ئەی ئەلفبا بریتیە لە:

А а Б б В в Г г Г' г' Д д Е е Ә ә
Ә' ә' Ж ж З з И и Й й К к К' к' Л л
М м Н н О о Ö ö П п П' п' Р р Р' р'
С с Т т Т' т' У у Ф ф Х х Һ һ Һ' һ'
Ч ч Ч' ч' Ш ш Щ щ Ь ь Э э Ԛ ԛ Ԝ ԝ

ھەڵسەنگاندن ئەلفبایل کوردی[edit]

ھاوار (بەدرخانی) یەکگرتی سیریلیک ئەرەبی IPA
تەنیا ئێبتدا ناوەڕاس ئاخر
A,a A,a A,a ا ئا ـا a:
B,b B,b Б,б ب بـ ـبـ ـب b
C,c J,j Щ,щ ج جـ ـجـ ـج d͡ʒ
Ç,ç C,c Ч,ч چ چـ ـچـ ـچ t͡ʃ
D,d D,d Д,д ـد d
E,e E,e Ә,ә ە ئە ـە æ
Ê,ê É,é E,e (Э э) ێ ئێـ ـێـ ـێ e:
F,f F,f Ф,ф ف فـ ـفـ ـف f
G,g G,g Г,г گ گـ ـگـ ـگ ɡ
H,h H,h h,h ھ‎ ھ ـھ ـھ h
(Ḧ,ḧ) (H',h') h’,h’ ح حـ ـحـ ـح ħ
(E' e') Ә’,ә’ ع عـ ـعـ ـع ʕ
I,i I,i Ь,ь ɯ
Î,î Í,í И,и ی ئیـ ـیـ ـی i:
J,j Jh,jh Ж,ж ژ ـژ ʒ
K,k K,k K,k ک کـ ـکـ ـک k
L,l L,l Л,л ل لـ ـلـ ـل l
ll Л’,л’ ڵ ڵــ ـڵـ ـڵ ɬ
M,m M,m M,m م مـ ـمـ ـم m
N,n N,n Н,н نـ ـنـ ـن n
O,o O,o O,o ۆ ئۆ ـۆ o:
P,p P,p П,п پ پــ ـپـ ـپ p
Q,q Q,q Ԛ,ԛ ق قـ ـقـ ـق q
R,r R,r P,p ر ـر ɾ
rr Р’,р’ ڕ ـڕ r
S,s S,s C,c س سـ ـسـ ـس s
Ş,ş Sh,sh Ш,ш ش شـ ـشـ ـش ʃ
T,t T,t T,т ت تـ ـتـ ـت t
U,u U,u Ö,ö و ئو ـو ʊ
Û,û Ú,ú У,у وو ئوو ـوو
Ù,ù (ۊ) (ئۊ) (ـۊ) ʉː
V,v V,v B,в ڤ ڤـ ـڤـ ـڤ v
W,w W,w Ԝ,ԝ و ـو w
X,x X,x X,x خ خـ ـخـ ـخ x
(Ẍ,ẍ) (X',x') Ѓ,ѓ غ غـ ـغـ ـغ ɣ
Y,y Y,y Й,й ی یـ ـیـ ـی j
Z,z Z,z З,з ز ـز z

سەرچەوەیل[edit]

ماڵپەڕەیل تر[edit]