Wp/ppl/Ishpitzi

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | pplWp > ppl > Ishpitzi
Jump to navigation Jump to search
Ne Wikipediaj Tik Nawat

Achtu Iswat
pal Wikipediaj

Tepalewilis
Tajtaiwan
Chinamit

Ishpitzi
Ne ishpitzi se clasej shikut, ini itukay Photuris
Clasificacion
Reinoj : Animalia
Filoj: Artropoda
Clasej : Insecta
Orden : Coleoptera
Familiaj : Lampyridae

Ne Ishpitzi se insectoj ipal ne orden itukay Coleoptera ipal ne familiaj itukay Lampyridae. Tik Nawat, ne Coleoptera itukay Shikut. Yajika, ne ishpitzi se clasej shikut. Ne ishpitzi itukay ijkiuni tik ne dialectoj ipal Ijtzalku [1], pero ishpitzin tik Witzapan (Santo Domingo de Guzmán) wan ishkipitzin tik Kwisnawat [2]. Kwak yaja kwilin ne ishpitzi itukay talumit [3] melka nemit ukse kwilin tik ne orden ipal ne muyut ne weli tawilua nusan. Ne ijinsectoj ne welit tawiluat nemit sejsempa tik ne tajtaketza wan ijpak ne teupan ipal ne ikman Pipilmetzali wan Mayametzali [4]. Man, ken weli ne ishpitzi tawilua? Yejemet, kenhaya ukse takwalmet ka weli kichiwat bioluminiscenciaj (tawil kimakat sejse yujyultuk) ,kipiat tik iijtik se kimicoj itukay luciferin, ini musalua wan oxygenoj pal tawiluat[5]. Kwak tawiluat yejemet tesu tutuniat, su te, mikiskiat tajtatuk. Ne tawil itachishka shushuknaj, tultik u chiltik. Tik Kuskatan, wan nujme tik ne Americas, nemit miak clasej tekenhat ijishpitzi. Ume yejemet tik ne Generoj intukay Photuris wan Photinus. Ne Photuris siwashikut kwak yaja tawilua, kinutza ne ukich ma wiki muteleksa iwan. Pero sejse wipta ne ajsituk ne seuk ukich, ne Photinus, kwakuni, yaja kikwa. Ijkiuni, yaja kikwi se venenoj ne yaja muneki pal mutajpia, ika nemit ukse takwalmet ne welit kikwa ken ne tutut u ne tukat.

Referencias[edit]

  1. King, A.R. (2012). Tajtaketza ipal Masin wan sejseuk. www.alanrking.info.masin.
  2. Campbell, Lyle. (1985). The Pipil language of El Salvador. Mouton. Mouton grammar library.
  3. Campbell, Lyle. (1985). The Pipil language of El Salvador. Mouton. Mouton grammar library.
  4. http://www.mesoweb.com/features/lopes/fireflies.pdf
  5. http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=how-and-why-do-fireflies