Wp/lua/Christoph Colomb
Christoph Colomb, mulela mu 1451ku Gêne ne mufwe mu 1506, uvwa mwikala mwendi wa pa mayi ku butumibwe bwa bamfumu ba kabeya ngonga, Isabelle de Castille ne Ferdinad d’Arago. Uvwa mujandula Amerike mu ngondo lumungulu 1492. Pasishe kutungunuka ne midimu yende mu Portugal biangatshile1420 ku muelelu kwa Afrika ne lungenyi lwa kufika toone ku ditunga dia Inde, biangatshile maayi aa Océan indien.
Bualu budi butambe kumueneka: Wakenza ngendu inayi pankatshi pa Mputu ne Amerike pankatshi pa 1492 ne 1504. Misangu ya bungi batu bamba ne: yeye ke uvua mupete Amerike, nansha muvua benyi ba mu Amerike basombele muaba eu munkatshi mua bidimu bia bungi. • Tshipatshila: Kupeta njila wa ku Ouest wa kuya mu Asie bua kusumbisha bintu bia mupuya muimpe. • Diambuluisha: Bakalenge bena Katolike ba mu Espagne, Isabelle wa mu Castille ne Ferdinand wa mu Aragon ke bavua bamupesha makuta bua kuenza ngendu. • Malu akenzeka: Ngendu yende yakatuadija tshikondo tshinene tshia dikebulula dia kudi bena ku Mputu, kadi yakatuadija kabidi dikolonya ne bipeta bibi bua benyi ba muaba au.
