Wp/kea/Angóla

Bandera di Angóla

Angóla, ofisialmenti Rapúblika di Angóla, é un país di kósta osidental di Áfrika Ostral. Kapital i sidadi más pupulozu di Angóla é Luanda, ki tánbi ta ser séntru ikonómiku i pulítiku di es país. Na si banda oésti, Angóla ta banhadu pa Osianu Atlántiku, ku un stenson litorániu di 1 650 km. Na nórti i nordésti, si tiritóriu prinsipal ta limitadu pa Rapúblika Dimukrátiku di Kongu; na lésti pa Zánbia; i na sul pa Namíbia. Eksklavi di Kabinda tánbi ta nkluidu na tiritóriu angolanu, atrabés di el, Angóla ta fase frontera ku Rapúblika di Kongu.

Tiritóriu angolanu ta ser abitadu désdi tenpu pre-stóriku, na kumésu pa pobus Koisan. Di séklu IX pa dianti, migrason di pobus bantu txiga na es rijon i dumina-l txorotidu. Na mei di bantus, distaka kes di es etinias: Anbundu, Kongu (ki stabilise un puderozu renu konxedu suma Renu di Kongu), Lunda-Xókue, Ovinbundu i Ereru.

Prizénsa purtugês kumesa na séklu XV, ku txigada di Diogo Cão na 1482, i ntensifika ku Paulo Dias de Novais na 1575, ku fundason di sidadi Sonpaulu di Luanda. Pa más di kuatu séklu, Angóla foi sploradu suma kulónia purtugês, nbóra duminason ifetivu di nterior di si tiritóriu okóre so na séklu XIX, dipos di Kunferénsa di Berlin.

Angóla é menbru di Nasons Unidu, di Union Afrikanu, di Kumunidadi di País di Língua Purtugês, i di Kumunidadi di Dizenvolvimentu di Áfrika Sul. Na 2025, pupulason di Angóla ta ser stimadu na 39 milion di pisoas. Kultura di Angóla ta rafleti séklus di influénsia purtugês, nomiadamenti dominason di língua purtugês i di Grexa Katóliku, musturadu ku un variedadi di alfandiga i tradisons indíjenas.