Wp/kai/Abia
Abia
Jàhàa
| Iri | Jàhàa |
|---|---|
| Governor | Alex Otti (LP) |
| Deputy Governor | Ikechukwu Emetu (LP) |
| Fàltò | 6320 km² |
| Mundì | 4,143,100 |
| Gàm mà mundì à | 2022 est |
| Demonym | Abians |
| Kood ma sautu | 440001 |
| Kood ma biiti | +234 |
| Kòodinet | 5°25′N 7°30′E / 5.417°N 7.500°E |
| Jeèrē-tà-sāwana | abiastate |
Abia sim ma eline mbandi na njaawa ma dibi elta Lanjeeriya. Gamatu boo ka zuu ma gaazaa ka gaaza ma dibi ka jaaha ma Enugu, ka Ebonyi, ka jaaha ma Imo ka gen, jaaha ma Cross River ka dibi, jaaha ma Akwa Ibom ka njaawa ma dibi ka jaaha ma Rivers ka njaawa.
Jaaha ma Abia nanka gam ma mun mandi shadanka dubu ziila ka arba’in ka bachi belu ka dari bachodi ka munbat ka fii fedu (3,727,347) a sar ta mbeesu ma amun dubu belu ka mbad ka bachodi (2016)
Birid ma Ƴali
[edit | edit source]Boo
[edit | edit source]Bicayam nanka boo ma jaaha ma Abia:[3]
| LGA | Languages |
|---|---|
| Arochukwu | Igbo, Ibibio |
| Umuahia South | Igbo |
| Umuahia North | Igbo |
| Ikwuano | Igbo |
| Isuikwuato | Igbo |
| Ukwa West | Igbo |
| Aba South | Igbo |
| Aba North | Igbo |
| Isiala Ngwa North | Igbo |
| Isiala Ngwa South | Igbo |
| Obingwa | Igbo |
| Umunneochi | Igbo |
| Ugwunagbo | Igbo |
| Ukwa East | Igbo |
Tootacin ma hukuma
[edit | edit source]Ka men tootai ma hukuma mbad ka baciibeelu (17)a jaaha ma Abia:[4]
Idim ma Abia
[edit | edit source]| Title | Mindi | Sim | Zuu | Hukuma tootai | Palace |
|---|---|---|---|---|---|
| Eze OHA 4th of Aba | Ngwa | Raymond Ogbonna | Aba South | Eziukwu Aba Autonomous Community | |
| Ochiudo 1 Aba Ukwu | Ngwa | Jonathan U. oguejiofor (JP): Justice of Peace of Federal Republic of Nigeria, Abia State | |||
| Oru 1 of Oru Onyerubi | Igbo / Oboro | Eze Ralph Ukachi Ogbonna | 1 | Ikwuano | Oru Oboro |
| Osimiri III Aba | Ngwa | Eze (Barrister) Sunday Emejiaka | 1 | Aba South | Aba |
| Eze Aro | Igbo / Arochukwu | Mazi Ogbonnaya Vincent Okoro (Eze Aro III) | 1 | Arochukwu | Oro Arochukwu |
| Ugwumba 1 Ndida Ozaar | Asa / Asa | Eze Samuel Chukwuemeka Agu | Ukwa West | Umuebulungwu, Ndida Ozaar | |
| Ike 1 Ikeisu | Igbo / Isu | Augustine O. Igwe (Ike I) | ? | Arochukwu | Ikeisu (Utugiyi) |
| Ezeala III Ngwa | Ngwa | Eze Edward Enwereji | ? | Osisioma Ngwa | |
| Ugo Oha (Eze) Etiti Mgboko Umuanunu | Ngwa | Ngozi Ibekwe | 1 | Obi ngwa | |
| Eze Ukwu 1 Ngwa-Ukwu | Ngwa | Benard Enweremadu | 1 | Isiala Ngwa | Ngwa Ukwu Kingdom. The ancestral home of Ngwa Land. |
| Nya 1 Nunya | Igbo / Oguduasaa | M.E. Ihevume | ? | Isuikwuato | Nunya Autonomous Community |
| Ossah-Ibeku (Eze) Umuahia[5] | Igbo / Osaa | Nze Hope Onuigbo | X | X | Umuahia Amibo, Nsukwe |
| Eze Uturu | Igbo / Uturu | A.E. Ude | ? | Isuikwuato | Uturu |
| Igbojiakuru (Eze) Alayi | Igbo / Alayi | Ukeje Philip | ? | Bende | Ndi Elendu, Amaeke Alayi |
| Awu (Eze) Isuamawu | Igbo / Isuikwuato | Surveyor Chris E Aboh, FNIS | 1 | Isuikwuato | Eluama Isuama |
| Enachioken Abiriba | Igbo / Abiriba | Kalu Kalu Ogbu | 1 | Ohafia | Abiriba |
| Ohanyere I Ohiya | Igbo / Umuahia | Eze Abel E. Uhuegbu | ? | Umuahia South | Umueze, Ohiya |
| Eze Ohanyere I Ahiaba Ubi | Ngwa | Eze D.O. Ogbuisi | ? | Isiala Ngwa North | Abia |
| EZE TOWE 1 Umutowe. | Igbo / | Eze G. C Onwuka | ? | Umuahia South | Abia |
| Okaa Omee I Amaikwu, Abia | Igbo / | Uche Nwamarah | ? | Umuahia South | Abia |
| "Ehi II" Ehi na Uguru Auto. Comm, Umuguru | Ngwa | Eze E. E. Eluwa | 1 | Isiala Ngwa South | |
| "Ochi 1" Ochi na Isuochi. Comm, Umunneochi | Igbo / Umu Nneochi | HRM EZEKWESIRI | 1 | Umu Nneochi | Abia |
Calaa ma caca
[edit | edit source]- 1 2 3 4 5 6 Mineral Resources. Official Website of Abia State Government. 2011-08-21. Mineral Resources.
- ↑ Natural Resources – Welcome To The Embassy of Nigeria. Natural Resources – Welcome To The Embassy of Nigeria.
- ↑ Owoh, Uzondu Roy. Nigeria. 2023-05-07. Nigeria.
- ↑ jlukmon. List of 17 Local Governments in Abia State and their Headquarters.. ABOUT NIGERIANS. 2023-03-14. List of 17 Local Governments in Abia State and their Headquarters..
- ↑ Chairman of the Abia State Council of Traditional Rulers
| State capital: Umuahia | |
| Tòotacin mà hukuuma |
Aba North • Aba South • Arochukwu • Bende • Ikwuano • Isiala Ngwa North • Isiala Ngwa South • Isuikwuato • Obingwa • Ohafia • Osisioma Ngwa • Ugwunagbo • Ukwa East • Ukwa West • Umuahia North • Umuahia South • Umu Nneochi |
| Gamnoni mà Jaha mà Abia | |
|---|---|
|
Frank Ajobena (1991) • Ogbonnaya Onu (1992–93) • Chinyere Ike Nwosu (1993–94) • Temi Ejoor (1994–96) • Moses Fasanya (1996–98) • Anthony Obi (1998–99) • Orji Uzor Kalu (1999–2007) • Theodore Orji (2007–15) • Okezie Ikpeazu (2015–23) • Alex Otti (2023–ànce) | |
| Jahohi mà Lanjèeriya | |
|---|---|
| Birni mà Tarayya (FCT) | |
|
Abia • Adamawa • Akwa-Ibom • Anambra • Bàuci • Bayelsa • Benue • Barno • Cross River • Delta • Ebonyi • Edo • Ikiti • Enugu • Gombe • Imo • Jigawa • Kaduna • Kanàu • Katsina • Kebbi • Kogi • Kwara • Lagos • Nasarawa • Neja • Ogun • Ondo • Osun • Oyo • Pilatau • Ribas • Sokoto • Taraba • Yobe • Zamfara | |