Jump to content

Wp/isv/Ѧ

From Wikimedia Incubator
< Wp | isv
(Redirected from Wp/isv/Maly jus)
Wp > isv > Ѧ

Ѧ, ѧ (maly jus) jest bukva slaroslovjanskoj kirilice, nyně upotrěbjajema samo v crkovnoslovjanskom jezyku. Prvopočetno ona označala nosovu samoglasku [ɛ̃]. Ona iměla jotovany odpovědnik Ѩ [jɛ̃]. Izgovor oboh bukv v starorusskom razvil se v [ja] (na početku slova ili poslě samoglasky) ili [ʲa] (poslě suglasky), vslěd čego on sovpadl s izgovorom bukvy , čto pozdněje dovedlo k novoj bukvě Я.

Bukva maly jus prvokratno pojavila se v glagolici kde iměla simbol „Ⱔ”; v Hrvatskyh žrelah znana je kako „ensъ” (hrvatsky ęsъ). Grafično pohodženje malogo jusa je nejasno, je objasnjano kako variant glagoličskogo “naš” ili kako ligatura grečskih bukv εν („epsilon” + „nju”) ili ον („omiiron” + „ nju”). V oboh slučajah je povezano s nosovym harakterom označonogo zvuka (en).

Sut znane koristanja malogo jusa (na priměr v slovu "angel" v Sinajskom Psaltyru). Jestvuje hipoteza, že v najstaroj glagolici, toj simbol ne jestvoval. Separatno značenje nejotovanogo zvuka bylo vvodženo pozdněje. Toliko poněkogda v Zografskyh i Marijskyh Evangelijah koristaje se "jus s hvostom" (Ⱕ.)

V južnoslovjanskyh tekstah 11. i 12. stolětij strěčaje se takože variant malogo jusa, tako nazyvajemy zakryty maly jus. On izgledaje kako bukva A so vtoroju horizontalnoju črtkoju na samom dolu (, ) i takože iměl rědko upotrěbjeny jotovany variant (, ).

Forma modernoj bukvy Я obrazuje kursivno pisanje bukvy Ѧ (maly jus) ktora rozpopularizovala se uže v polovině XVI stolětja (v času brzogo pisanja, lěva noga voznikala, a cěla bukva obračala se v směru časovnikovoj strělky):

Hoti nijedin jus ne iměl prvopočetno značenje v kiriličnoj čislnoj sistemě, maly jus poněkogda byl upotrěbjen v značenju «900» zaměsto bukvy ц, može s obzirom na vizualnu podobnost s grečskoju bukvoju sampi (ϡ), ktora takože iměla značenje «900».

Kodovanje

[edit | edit source]
Kodovanje Ѧ ѧ
Nazva v Unikodu CYRILLIC CAPITAL LETTER LITTLE YUS CYRILLIC SMALL LETTER LITTLE YUS CYRILLIC CAPITAL LETTER CLOSED LITTLE YUS CYRILLIC SMALL LETTER CLOSED LITTLE YUS
Unikodšestnadseterična sistema U+0466 U+0467 U+A658 U+A659
deseterična sistema 1126 1127 42584 42585
HTMLšestnadseterična sistema &#x466; &#x467; &#xa658; &#xa659;
deseterična sistema &#1126; &#1127; &#x42584; &#x42585;