Wp/isv/Ѧ


Ѧ, ѧ (maly jus) jest bukva slaroslovjanskoj kirilice, nyně upotrěbjajema samo v crkovnoslovjanskom jezyku. Prvopočetno ona označala nosovu samoglasku [ɛ̃]. Ona iměla jotovany odpovědnik Ѩ [jɛ̃]. Izgovor oboh bukv v starorusskom razvil se v [ja] (na početku slova ili poslě samoglasky) ili [ʲa] (poslě suglasky), vslěd čego on sovpadl s izgovorom bukvy Ꙗ, čto pozdněje dovedlo k novoj bukvě Я.
Bukva maly jus prvokratno pojavila se v glagolici kde iměla simbol „Ⱔ”; v Hrvatskyh žrelah znana je kako „ensъ” (hrvatsky ęsъ). Grafično pohodženje malogo jusa je nejasno, je objasnjano kako variant glagoličskogo “naš” ili kako ligatura grečskih bukv εν („epsilon” + „nju”) ili ον („omiiron” + „ nju”). V oboh slučajah je povezano s nosovym harakterom označonogo zvuka (en).
Sut znane koristanja malogo jusa (na priměr v slovu "angel" v Sinajskom Psaltyru). Jestvuje hipoteza, že v najstaroj glagolici, toj simbol ne jestvoval. Separatno značenje nejotovanogo zvuka bylo vvodženo pozdněje. Toliko poněkogda v Zografskyh i Marijskyh Evangelijah koristaje se "jus s hvostom" (Ⱕ.)
V južnoslovjanskyh tekstah 11. i 12. stolětij strěčaje se takože variant malogo jusa, tako nazyvajemy zakryty maly jus. On izgledaje kako bukva A so vtoroju horizontalnoju črtkoju na samom dolu (Ꙙ, ꙙ) i takože iměl rědko upotrěbjeny jotovany variant (Ꙝ, ꙝ).
Forma modernoj bukvy Я obrazuje kursivno pisanje bukvy Ѧ (maly jus) ktora rozpopularizovala se uže v polovině XVI stolětja (v času brzogo pisanja, lěva noga voznikala, a cěla bukva obračala se v směru časovnikovoj strělky):

Hoti nijedin jus ne iměl prvopočetno značenje v kiriličnoj čislnoj sistemě, maly jus poněkogda byl upotrěbjen v značenju «900» zaměsto bukvy ц, može s obzirom na vizualnu podobnost s grečskoju bukvoju sampi (ϡ), ktora takože iměla značenje «900».
Kodovanje
[edit | edit source]| Kodovanje | Ѧ | ѧ | Ꙙ | ꙙ | |
|---|---|---|---|---|---|
| Nazva v Unikodu | CYRILLIC CAPITAL LETTER LITTLE YUS | CYRILLIC SMALL LETTER LITTLE YUS | CYRILLIC CAPITAL LETTER CLOSED LITTLE YUS | CYRILLIC SMALL LETTER CLOSED LITTLE YUS | |
| Unikod | šestnadseterična sistema | U+0466 | U+0467 | U+A658 | U+A659 |
| deseterična sistema | 1126 | 1127 | 42584 | 42585 | |
| HTML | šestnadseterična sistema | Ѧ |
ѧ |
Ꙙ |
ꙙ |
| deseterična sistema | Ѧ |
ѧ |
񂖄 |
񂖅 | |