Wp/gbm/गढ़वळी बाचसास्तर
Appearance
बाचांस (Phoneme)
[edit | edit source]बाच-सास्तर म बाचांस बाचौ नन-तम इकै च। बलकण म अबरी गढ़वळी बाच-सास्तर म अकादमी पड़ाव फर परेख-पड़ताळ हूण जरूरी च।
सौर (Vowels)
[edit | edit source]इकबाची-सौर(Monophonic Vowel)
[edit | edit source]गढ़वळी म सौर खुणि ले कन बिदौनों तीन मत छिन। भण्डीतर हिन्दी बिदौन अर कुछ गढ़वळी बिदौन (जू गढ़वळी सणि अलग भाखा न बलकण म हिन्दीऽ बोळी बिङ्गदिन) मनदिन बल गढ़वळी म तीन "ह्र्स्व" (ə, ɪ, ʊ) तीन "दीर्घ" (ɑ, i, u) अर दुई अन्य (e, o) सौर छिन. जबकण म गढ़वळी बिदौन भीष्म कुकरेती मन्दिन बल गढ़वळी म /ɑ/ नी हूंदू बलकण म /ə:/ हूंदू। यऽक हैंक बिदौन अनूप चन्दर चन्दोला न गढ़वळी सौरो फर भण्डी खोज करी छे, उं हिसाब"न गढ़वळी म पूरऽ तेरह सौर छिन।
| न्यड़-अग्वड़ी | अग्वड़ी | बिचौळ्या | न्यड़-पिछड़ी | पिछड़ी | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| निर-रुट्ळ्या | निर-रुट्ळ्या | रुट्ळ्या | निररुट्ळ्या | रुट्ळ्या | निर-रुट्ळ्या | रुट्ळ्या | |
| न्यड़-बन्द | ɪ | ʊ | |||||
| बन्द | i | y | ɨ | ɯ | u | ||
| मझ-बन्द | e | ||||||
| मझ | ə | o | |||||
| मझ-खुळ्युं | ɔ | ||||||
| न्यड़-खुळ्युं | |||||||
दुइबाची-सौर (Diphthongs)
[edit | edit source]
तिरबाची-सौर (Triphthong)
[edit | edit source]गढ़वळी म तिर-बाची सौर कम इ मिल्दिन। यऽक आम-सी पन अहम तिर-बाच मिल्दू "ह्वाउन" /hɯɔʊn/ (माणी गढ़वळी म) क्य /hɯaʊn/ (कुछेक बोळ्यों म)।
बैञ्जन (Consonant)
[edit | edit source]| उठड्या | दंदळ्या | मीर-दन्दळ्या | मीरळ्या | मीर-तळुग्या | तळुग्या | टण्टळ्या | गौळ्या | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| नक-उन्दौ | m | n | ɲ | ɳ | ŋ | ||||
| अण-घिसल्या | बाच-बगैर | p | t̪ | t | ts | tʃ | ʈ | k | |
| स्वांसी (बाच-बगैर दमौळा) | pʰ | tʰ | tʃʰ | ʈʰ | kʰ | ||||
| बाच-दगड़ | b | d | dʒ | ɖ | g | ||||
| गुणमुण्या (बाच-दगड़ दमौळा) | bʰ | dʰ | tʃʰ | ɖʰ | gʰ | ||||
| घिस़ळ्या | बाच-बगैर | h | |||||||
| बाच-दगड़ | ɦ | ||||||||
| नळ्या | सपाट | ɽ | |||||||
| बाच-दगड़ दमौळा | ɽʱ | ||||||||
| नजीकी | ʋ | l | j | ɭ | |||||