Jump to content

Wp/frs/Nóósjoon

From Wikimedia Incubator
< Wp | frs
Wp > frs > Nóósjoon

'N nóósjoon (fan letiin natio, "folk, sibskup, kumof" of "bôort", oorsprungelk was d'r 'n "mäinskup fan d' bôort" mit mäint,[1] dat kumt fan 't tiidwoord nasci, "booren worden") is 'n mäinskup fan minsken, däi sük döör däilt äigenskuppen, as 'n mäinsóóem tóól, histoorje, etnie, kultüer un fóók ook 'n däilt siidlungsgebiit, ferbunnen föylent.

Däi begrip word't näit alleniğ in d' wäitenskupelk kuntekst bruukt, man het ook 'n stâark politisk bedüüden un kent düs menniğ definisjoonen. Häi word't in d' mäien tóól ook as 'n sünonüüm föör däi beliiktäikens stóót of folk bruukt, wat fan nóósjoon in 't wäitenskupelk dorstellen sked't worden maut. Däi tauproot't kultüräel äigenskuppen köönent d'r bii as däi nóósjoonóólkrakter fan 'n folk dorstelt worden. Däi begrip nóósjoon wist sük as 'n kunstrukt uut, dat dan wirken daajt, wen lüü sük hannelnd d'r nóó richtent.[2]

In ferleeden tiiden, fööer d' tiid fan 't börgerdaum, wurdent up däi êerst uniwersitäiten däi stuudenten fan bepóólt europeesk regjoonen as nóósjoonen (nationes) kategoorisäärt (b. f. baiersk nóósjoon). Dat undwikkeln fan up stóóten betrukken nóósjoonen, bii dat däi (n'rmóól ferskeelend) begreepen stóót un nóósjoon mit nanner ferbunnen un fóók ook as 'n süünonüüm bruukt wurdent, geböörde up d' begün fan d' börgerlîik tiid. In disser kuntekst maut man tüsken stóót, nóósjoon (kultürnóósjoon) un nóósjoonóólstóót ferskeelen. Bloot binnen 'n nóósjoonóólstóót kumt dat stóótskunstrukt mit däi begrip fan d' nóósjoon ooveräien.

Däi amerikóónsk politisk wäitenskupper Benedict Anderson nöymt 'n nóósjoon 'n „föörstelt mäinskup“ („imagined community“)[2] un nóó 't mäinen fan däi aaustróólsk akódemikker Paul James is 't 'n „abstrakt mäinskup“ („abstract community“).[3] 'N nóósjoon is up däi menäär 'n föörstelt mäinskup, dat däi kundiisjes d'r bünt um sük uutbred't un däilt ferbinnens föör t' stellen un dat dat fan buuten bekeeken unpersöönelk is, ook doo elk un äien binnen däi nóósjoon sük sülst as 'n däil fan 'n reóóel äinhaid mit annernt ferneemen dee. Föör d' grôotst däil bliivent leeden fan 'n nóósjoon sük frömd un söölent sük wol noojt dräepen.[4] Düs däi uutdrük „'n nóósjoon fan frömmen“ („a nation of strangers“), däi fan sükker skriivers as däi amerikóónsk zjornóólist Vance Packard bruukt word't.[5]

Wellen

[edit | edit source]
  1. Hans-Jürgen Lüsebrink: L’Etat-Nation/Staatsnation. Zur frühmodernen Genese und postmodernen Infragestellung des Nationalen. In: Rainer Hudemann, Manfred Schmeling (uutgeever): Die ‚Nation‘ auf dem Prüfstand/La ‚Nation‘ en question / Questioning the ‚Nation‘. Akademie Verlag, Berliin 2009, siid 3.
  2. 1 2 Benedict Anderson: Imagined Communities. Verso Publications, Lunden 1983
  3. Paul James: Nation Formation: Towards a Theory of Abstract Community. Sage Publications, Lunden 1996, siid 34. "A nation is at once an objectively abstract society of strangers, usually connected by a state, and a subjectively embodied community whose members experience themselves as an integrated group of compatriots."
  4. Paul James: Globalism, Nationalism, Tribalism: Bringing Theory Back In. Sage Publications, Lunden 2006
  5. Vance Packard: A Nation of Strangers. 1968