Wp/cnr/Savo Joksimović, general-pukovnik

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | cnrWp > cnr > Savo Joksimović, general-pukovnik

Rođen je 25. marta 1913. godine u selu Buče, kod Berana u porodici Maksima Joksimovića.

Biografija[edit | edit source]

Osnovnu školu je završio u rodnom mjestu, a gimnaziju u Beranama. Nakon mature, 1931. godine je upisao Pravni fakultet u Beogradu.

Revolucionarni rad[edit | edit source]

Još kao učesnik gimnazije, priključio se omladinskom revolucionarnom pokretu, a dolaskom na Beogradski univerzitet aktivno se uključio u studentski revolucionarni pokret. Na univerzitetu je učestvovao u svim političkim akcijama revolucionarnih studenata, zbog čega je više puta hapšen i izvođen pred sud. Vojni rok je odslužio tokom 1934. i 1935. godine u Školi za rezervne oficire u Bileći. Nakon dolaska iz vojske, 1935. godine je primljen u članstvo Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Pored političke aktivnosti na univerzitetu, aktivno je učestvovao u jačanju partijskih organizacija u Beranskom srezu. Početkom 1936. godine je uhapšen, pod sumnjom da je učestvovao u ubistvu žandarmerijskog podnarednika Pantovića, vođe patrole koja je pokušala da rašćera omladinu sa velikog revolucionarnog posijela u Pešcima. U istražnom zatvoru u Beranama ostao je do maja iste godine, kada je, sudskom presudom, oslobođen optužbe. Nedugo poslije puštanja na slobodu, došlo je do policijske provale u beransku partijsku organizaciju, pa je sa grupom drugova, da ne bih bio uhapšen, morao da emigrira u Albaniju, u grad Berat. Poslije povratka iz Albanije, ponovo je proveo mjesec dana u zatvoru. Tokom 1937. godine se spremao, da na poziv KPJ, ode u Španiju i da se u redovima internacionalnih brigada, bori protiv fašizma. Prilikom polaska, bio je uhapšen na željezničkoj stanici u Beogradu i proveo 15 dana u zatvoru Uprave grada Beograda poznatoj „Glavnjači“, đe ga je isleđivao zloglasni policijski agent Đorđe Kosmajac. Od 1938. pa do početka rata, kao apsolvent prava, bavio se profesionalnim političko-revolucionarnim radom, kako na univerzitetu, tako i u rodnom kraju. Kako se za vrijeme boravka u Albaniji, nije odazvao na vojnu vježbu, Vojni sud u Sarajevu ga je početkom 1939. godine osudio na tri mjeseca zatvora i oduzimanje oficirskog čina, a kaznu je izdržao u Beranama. Bio je jedan od učesnika velikih studentskih demonstracija u Beogradu, 14. decembra 1939. godine. Poslije antiratnih demonstracija u Zagrebu, 1940. godine, ponovo je uhapšen, s grupom drugova, i predat Državnom sudu za zaštitu države. Tada je izvjesno vrijeme proveo u zatvoru Uprave grada Beograda „Glavnjači“, a onda je upućen u novosadski zatvor, đe je sa grupom zatvorenika učestvovao u šestodnevnom štrajku glađu, tokom koga su zahtijevani bolji uslovi za političke zatvorenike, nakon čega je bio prebačen u zatvor na Adi Ciganliji, pošto mu je bilo suđeno u Beogradu. Zajedno sa grupom beranskih komunista, bio je optužen da je u demonstracijama 14. decembra 1939. godine, pored ostalog, tukao žandarma, ali je u nedostatku dokaza bio oslobođen.

Drugi svjetski rat[edit | edit source]

Za vrijeme Aprilskog rata, 1941. godine, bio je na čelu dobrovoljačkog odreda od oko 80 ljudi, koji je bio formirao Mjesni komitet KPJ za Berane i sa kojim je pošao na jugoslovensko-italijansko ratište u Albaniji. Poslije okupacije Jugoslavije, aktivno je radio na organizovanju ustanka u Beranskom srezu. Kao član Vojne komisije, organizovao je prikupljanje i čuvanje oružja, radio na formiranju gerilskih odreda, na obučavanju omladine u rukovanju oružjem. U borbama za oslobođenje Berana, od 18. do 20. jula, bio je komandir Bučkog gerilskog odreda. Poslije oslobođenja Berana, bio je imenovan za člana Vojnog komiteta, i u tom svojstvu je učestvovao u organizovanju ustaničkih bataljona i drugih samostalnih jedinica u Beranskom srezu. Na Skupštini narodnih predstavnika sreza beranskog, 21. jula 1941, aktivno je učestvovao u donošenju odluka i formiranju Sreskog narodnog odbora oslobođenja  ovo je bio prvi narodnooslobodilački odbor formiran u Jugoslaviji. Tokom druge polovine 1941. godine bio je izabran za člana Mjesnog komiteta KPJ za Kolašin, a nešto kasnije i za člana Okružnog komiteta KPJ za Kolašin. Tada je imenovan i za političkog komesara Komskog partizanskog odreda, sa kojim je učestvovao u bici na Pljevljima, 1. decembra 1941. godine. U ovoj borbi predvodio je grupu bombaša u jurišu na neprijateljska utvrđenja i bio teško ranjen. Potom je bio na liječenju u partizanskoj bolnici na Žabljaku, a tokom boravka u ovoj bolnici obavljao je dužnost njenog političkog komesara. Početkom marta 1942. godine, nakon oporavka ponovo se vratio u Kolašin. Tada je formiran novi Okružni komitet, a on je bio njegov sekretar. Od kraja juna 1942. do proljeća 1943. godine radio je na organizovanju partizanskih grupa u gornjem Polimlju i Potarju, u svojstvu organizacionog sekretara OK KPJ za Berane. Potom se u proljeće 1943, pred samu Petu neprijateljsku ofanzivu, probio do Vrhovnog štaba NOV i POJ, đe je referisao o političkoj situaciji na njegovom terenu. Tada je dobio zadatak da radi na organizovanju službi bezbjednosti, koje bi trebalo da zaštite narod od okupatorskih i kvinsliških jedinica, ali ga je početak Pete neprijateljske ofanzive omeo u ovom zadatku. Učestvovao je u formiranju Andrijevičko-beranskog udarnog bataljona i sa njim do jeseni 1943. godine učestvovao u borbama u neprijateljskoj pozadini. Oktobra 1943. je ponovo bio izabran za sekretara Okružnog komiteta KPJ za Berane i tada je aktivno radio na oslobođenoj teritoriji gornjeg Polimlja na organizovanju narodne vlasti, mobilizaciji novih boraca, stvaranju novih jedinica i dr. Aprila 1944. godine je postao komandant grupe novoformiranih bataljona, sa kojima se borio protiv Njemaca i kvinsliških jedinica – četnika i muslimanske milicije. Septembra 1944. je učestvovao u borbama za oslobođenje Andrijevice i Berana, od Njemaca i četnika, a oktobra 1944 je sa grupom oficira NOV i POJ bio upućen u Sovjetski Savez na školovanje. U Moskvi je završio Višu vojnu akademiju „Vorošilov“.

Poslijeratni period[edit | edit source]

Nakon povratka u Jugoslaviju, Joksimović je 1946. godine bio upućen u Makedoniju, đe je kao pomoćnik ministra unutrašnjih poslova Cvetka Uzunovskog, imao zadatak da organizuje razbijanje zaostalih balističkih ostataka. Za vrijeme boravka u Makedoniji, bio je član Gradskog komiteta KPM za Skoplje. U proljeće 1947. godine je upućen u Crnu Goru, đe se kratko vrijeme nalazio na dužnosti ministra pravosuđa, a od oktobra 1947. do septembra 1951. godine na dužnosti ministra unutrašnjih poslova u Vladi NR Crne Gore. Za člana Centralnog komiteta KP Crne Gore, bio je biran na Prvom, oktobra 1948. i Drugom kongresu, oktobra 1954. godine. Bio je biran i za člana Glavnog odbora Socijalističkog radnog naroda Crne Gore i Glavnog odbora Saveza boraca Crne Gore. U profesionalnu vojnu službu u Jugoslovensku narodnu armiju (JNA) prešao je od septembra 1951. godine. Završio je Višu vojnu akademiju JNA i Kurs operatike JNA i obavljao dužnosti pomoćnika komandanta za pozadinu u Skoplju i Zagrebu, načelnika uprave u Komandi pozadine JNA i dr. U čin general-pukovnika unaprijeđen je 1968, a penzionisan je 1973. godine. Napisao je dvije knjige – Plime i oseke (1971) i Bataljoni narodnih odbornika (1975), kao i više tekstova o NOB-u i revoluciji u beranskom kraju i Crnoj Gori.

Odlikovanja[edit | edit source]

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih jugoslovenskih odlikovanja, među kojima su Orden zasluga za narod sa zlatnom zvijezdom i Orden bratstva i jedinstva sa zlatnim vijencem. Ordenom narodnog heroja je odlikovan 27. novembra 1953. godine. Umro je 19. juna 1980. godine u Beogradu i sahranjen je u Aleji narodnih heroja na Novom groblju.

Poveznice[edit | edit source]

Izvori[edit | edit source]

  • Martinović, Srđa, Crnogorska vojna elita JNA ‎1943-1992, Matica, br. 70, Podgorica, 2017, str. 543-658.