Wp/brx/दख'ना
दख'ना
[edit | edit source]दख'ना (Dokhona) आ बर' आइजोफोरनि गाहाइ दोरोङारि गाननाय जि। बेयो बर' आइजोफोरनि सोरजिलु आखाइनि मोनसे गोग्गाथाव नेरसोन। दख'नायाव गुबुन-गुबुन रंगिना गाबनि समायना आगर एरफबनाय थायो। बर' कछारी समाजनि आजै-आजौफोरनि समनिफ्रायनो दख'ना दानाय सोलोंथाइखौ मोनबोनाय जादों।
जारिमिन
[edit | edit source]बर' आइजोफोरा दख'नाखौ माब्लानिफ्राय दाजेननायमोन बेनि गुसुं जारिमिन दंनाय गैया। नाथाय बर' आइजोफोरा बेखौ गोदो-गोदाय समनिफ्रायनो गानबोनाय जादों।
गोदोनि समाव बर' आइजोफोरा दानाय-लुनायाव गोसो गुदुं आरो आखा फाखामोन। एम्फौ फिथोबनिफ्राय खुनदुं थावख्रि लुनानै खुनदुं दिहुननो आरो बेफोराव गाब गाहोनो रोङोमोन। गावनि देहाखौ खोबथेनो थाखाय जि दादोंमोन आरो गानदोंमोन, आरो नखरनि सोद्रोमाफोरनि गोनां जानाय जि जेरै गामसा, गस्ला, आर'नाइ, साद्रि आरो हिसिमा फोरखौबो दानानै होदोंमोन।
बेफोरजों लोगोसे समनि उनाव, दिनैनि समायना दख'नानि मह'रखौ सोरजिलु सोलोजों गावनिबर'नि दोरोङारि हिसानसालियाव महर होनो हाबोदों। दिनैनि जुन्थियारि खुन्दुंफोरनि सिगां, दख'नाखौ गासैबो दोरोङारि आखाइजों दानाय राहाजोंसो दिहुननाय जाबोदोंमोन।
समनि सोलायनायजों लोगोसे दख'ना दानायनि खान्थि आरो आगजुफोराव जौगानाय फैदों। नाथाय बेनि हारिमुवारि महर आरो सिनायथिया बर' समाजनि दोरोङारि खान्थिजों अरायबो फोनांजाबनानै दं।
दिनैनि समावबो दख'नाया बर' आइजोफोरनि हारिमुवारि सिनायथि, जारिमिनारि सम्पद आरो मान-सनमाननि नेरसोन महरै मोननाय जायो।
दख'नानि रोखोम
[edit | edit source]बर' आइजोफोरा गाहाइयै गांनै रोखोमनि दख'ना बाहायो:
लांगा दख'ना
[edit | edit source]बेयो बर' आइजोनि आरो बर' हारिमुवारि गाहाइ दख'ना। बेखौ गुसुङै दख'ना होननानै बुंनाय जायो। लांगा दख'नाया मोनसे आयत महरनि जि जायखौ जेरबानिफ्राय आग्रोमसिम गासै मोदोमखौ खोबथेनानै गाननाय जायो। बे दख'नायाव बाहायनाय आगर, मह'र आरो बाहायनाय जायगाखौ बिथा खालामनानै बेखौ गुबुन-गुबुन मुं होफानाय नुयो, जेरै दख'ना थावसि, आगर गुबै दख'ना, दख'ना बिदन, साला माथा, दख'ना माथा आरो इन्दि दख'ना बायदि बायदि।
लांगा दख'नानि गुबुन रोखोमफोर
[edit | edit source]- आगर गुबै दख'ना
गलाय गथाय गाबनि फारिजों गरखा गंब्रैनि आगर महर दिखांना दानाय दख’नाखौ आगर गुबै दख'ना होनो।
- दख'ना बिदन
गलाय गथाय गाबनि खुनदुंजों मोदोम गंसे फारि मह'र लानानै दानाय आगर गैयै दख'नाखौ बिदन दख'ना होनो।
- दख'ना थावसि
जुलि याव हिनजाव गोदान गानग्रा, दौदिनि मोसानायआव गानग्रा दख'नाखौ दख'ना थावसि होनो। बेयो दख'नाया सोमख्रै गोजा गाबनि जायो आरो बेनि रुगुङाव दावराइ मोख्रेब आगर थायो।
- दख'ना माथा
बेयो आगर गोनां एबा आगर गैयै खुननि खुन्दुंजों दानाय दख'ना।
- साला माथा
जेबो आगर एबा मह'र गैयै, जि गुस्तियाव फिसा फारि लानानै दानाय सादा दख'ना।
- इन्दि दख'ना
इन्दि खुन्दुंजों दानाय दख'ना।
लांगा दख’नायाव एरनाय आगरफोर
[edit | edit source]दख'नायाव दाजानाय एबा सुखांजानाय आगरफोरा गाहायै — आगर गुबै, गरखा गंब्रै, हाजो आगर, फारेव मेगन, दाउराइ मोख्रेब, लाव बेगर, माख्रि आरो गोबां।
अग्रं दख'ना
[edit | edit source]अग्रं दख'नाया बर' आइजोफोरनि गुबुन मोनसे दोरोङारि दख'ना। बेयो हलंगा (cylindrical) महरनि जायो आरो गुसुङै अग्रं होननानै बुंनाय जायो। बे दख'नायाव गाहाइयै गाहाय रुगुङाव (border) आगर एरनाय थायो।
अग्रं दख'नायाव एरनाय आगरफोर
[edit | edit source]बैग्रि बिबार, फारेव मेगन, थाइगिर बिबार आरो गुबुन गुबुन बिबार, बिलाइ, भुमसु मह'र आरो मि जुनादनि आगरफोर एरनाय थायो।
दख'नानि गाबफोर
[edit | edit source]बर' हिनजावफोरा गासैबो गाबखौनो दख'नायाव जायगा होयो। दख'ना बिदन, आगर गुबैफोराव गासैबो गाबखौनो बाहायनाय जायो। नाथाय बिसोरनि बांसिनै सुखुनाय गाबफोरा गोमो, गोथां, खाइमा, गोजा बायदि बायदि।
बर' आइजोफोरनि बे मोननैबो दख'नायाव एरजानाय आगरफोरा बिसोरनि दानाय लुनायनि राफोद, सोरजिलु सोलो आरो रोंग'थिखौ रिफिखां होयो आरो बर'फोरनि थागिबि हारियारि जिउ खुंनाय, बिसोरनि मिथिंगायारि आबहावाजों गोरोबनाय आरो गोथौ सोमोन्दो थानायखौ गुमुर होयो।
जखा
[edit | edit source]लांगा दख'ना सरासनस्रायै गोलावै 3 मिटार आरो गुवारै 1.5 मिटारसो जायो।
अग्रं दख'ना सरासनस्रायै गुवारै 2.5 फुट (एबा 5 फुट सोरगिदिं) आरो गोलावै 4.5 फुटसो जायो।
माबोरै गाननाय जायो
[edit | edit source]लांगा दख'ना गाननाय आदब
[edit | edit source]लांगा दख'नानि फारसे बिजौखौ हमनानै जेरबानिफ्राय आग्रोमसिम फानग्रोनानै आगसि जेरबायाव दौबा थेबनाय जायो। बेनि उनाव दख'नानि आद्रा बाहागोखौ आगसिथिं फानहरनानै जखा नायनानै थनथायना लानै जायो। थननाय बाहागोनि फारनै रुगुं-खना बिजौखौ आखाइ फारनैजों मोनफा-मोनफा हमनानै, इसे गोरा बोसोना आगसि जान्जियाव स्राय एथेबनाय जायो। जानजिनिफ्राय ससे खोबजाब बाहागोखौ फेसालि आरो सिगांथिं गाहायनिफ्राइ जानजिसिम थननाय जायो।
अग्रं दख'ना गाननाय आदब
[edit | edit source]अग्रं दख'नानि फारनै खरखौ हमजाबना उबां गब्लंखौ फुवारना लानाय जायो। खर’थिंनिफ्राय दख’नाखौ सोनानानै जेरबानिफ्राय आग्रोमसिम फोलोमना लानाय जायो। गोजौ बाहागोनि दख'नानि रुगुंखौ जेरबाजों समान जौथायाव लानानै, गावनि सिगांथिंनि आगसि आखाइजों नारहरनानै दख'नानि आगसिथिंनि रोबैखौ आगदा आखाइजों आगदा जेरबाथिं बोबोनानै दौबा दिहुननाय जायो। बेनिफ्राय आगसि आखाइजों हमथाना लानाय दख'नानि रुगुंखौ दौबाजों गोरोबहोना बोसोनानै आगसि जेरबायाव थेबनाय जायो।
दख'ना गानखांनानै मोदोमाव जि फालि एबा फास्रा गांसे लानाय जायो।
दख'ना आरो बर' हारिमुनि सिनायथि
[edit | edit source]खायसेआ दख'नाया हारिनि सिनायथि होननानै बर' हिन्जावफोरखौ दख'ना गाननायखौ गोनांथि होनांगौ होननानै बुङो। थिग बेबादिनो हौवाफोराबो गामसा गाननांगौ होनना बुंनाय जायो। नाथाय हौवाफोरनि गाननाय जोमनायाव जेबो हेंथा गैया। बर' हौवाफोरा गोदान मुगानि हौवाफोरनि गासैबो रोखोमनि गान जोमखौनो गाननो हायो।
बुंस्लिबनाय
[edit | edit source]