Wp/bgn/قندھارءِ سرا اولی اروش

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | bgnWp > bgn > قندھارءِ سرا اولی اروش

میرعبداللہ خان کہ شورواک و پشنگءَ آساں آساں گپت، قندھار خلجیءِ ھکومتی ھم ھنچو ھساب کتگ اَت. مغرور بوت و مزنیں قبایلی لشکرے مچی کت و گوں ملامحمدعیسیءِ سروکیءَ پہ قندھارءِ تصرف کنگا راھی دات. ملامحمدعیسی جنان و پروشاں کت و چمن رس اِت ـ وھدیکہ خلجی قندھارءِ ھکومت چہ ملامحمدعیسیءِ مول و مرادءَ سھی بوت، مزنین لشکرے چہ افغانان زرتی و پہ جنگا پاد آتک. یک جاھے کہ ھنوں ” نوکیں کلات” گشگ بیت، شاہ حسین خلجی و ملامحمدعیسیءِ جنگ رست. آسرا ملامحمدعیسی کشگ بوت، لشکرا پروش وارت، بازینے کشگ بوت اَنت، آیاں کہ پشت کپت اَنت تتک و شت اَنت.

قندهارءِ سرا دومی اُروش[edit | edit source]

میرعبداللہ خان چہ اولی جنگءِ پروش ورگاءَ و ملامحمدعیسیءِ کشگا سک پہ درد بوت. درستیں سردارانی لوٹاینت اَنت و ھُکمی کت کہ لشکرے جم کن اِت. اے رندا پدا بلوچاں گوں گیشتریں جوش و جزبگے یکجاہ بوت اَنت. پہ اے ھاترا کہ پروش ورگءِ پولنگا بہ شوداَنت و ملامحمدعیسیءِ ھونءَ بہ گراَنت.

میر عبدالله خان گوں مزنیں لشکرے چہ مستنگ رھادگ گپت. چہ پشنگ کہ گوست جنگ و کشگ و پُلگی بنگیج بوت. پنجاہ و ھشت میل شہ قندھارءَ دور، یک دمگے کہ لیلی مجنونءِ نامءَ مشھوراِنت، شاہ حسین خلجی گوں مزنیں لشکرے گوں میرعبداللہ خان دیم پہ دیم بوت اَنت. اولی روچا جنگ نہ بوت بلے رندترا لاشانی سرا لاش کپت. میرعبداللہ خان دژمنءِ کتارا پروشت و پہ شاہ حسین خلجی بیڑ برت، بلے شاہ حسین جنگی مردمے نہ اَت، کوششی کت کہ وتارا لشکرءِ تھا چیر بہ دات. میرعبداللہ خان شیرے وڑا وتارا پہ شاہ حسین خلجی رسینت و لھتے زھمی جت ، بلے شاہ حسین خلجی لشکرءِ بزیءَ شت و وتارا چیر دات ھچ زھمے آییءَ نہ لگ اِت. پدا میرعبداللہ خان بیڑ بُرت بلے افغان سرمچاراں آییءِ دیم گپت و شاہ حسین چہ آییءِ دستءَ در آتکگ اَت بلے آییءِ جند دژمنءِ گپ چلا کپتگ اَت، بلے آییءِ تلاریں ھمت کمے ھم سست نہ بوت، مردانی وڑا مڑاِت ـ ھر نیمگا کہ چکءِ ترّاینت جت و پروشتی ـ بلوچاں وتی خانءَ کہ دژمنءِ تھا دیست، یک مزنیں اروشے کت اِش ـ گوں اے بے باک و بے پروھیں اروشءَ افغان لشکرءِ گام سست بوت اَنت. میرفیروزخان رئیسانی محاصرہءَ پروشت و گوں وتی رما وت اِش پہ خان صاحبءَ رسینت ـ شاہ حسین خلجی اولی اروشءَ چہ میرعبداللہ خانءِ زھمءِ زھا پشت کپتگ اَت و دیم پہ قندھار تتکگ اَت ـ بلوچانی اے مردانگیں جنگا، افغانءِ لشکر سک ناامیت بوت و شنگ شنگ بوت و جھہ اِت ـ اے مڑاییءَ شاہ حسین خلجی مزنیں پروشے وارت و ھزاراں لاشی جنگءِ میدانءَ ویل کت، و ھر چہ کہ پشت کپتگ اَت، زرت اَنتی و دیم پہ قندھار شت و کلاتءِ تھا پُتراِت و دروازگی بست.

توری میرعبداللہ خان اے جنگا سوبیں بوتگ اَت بلے بازینے چہ آییءِ لشکرا کشگ بوتگ اَت و جنگی واکی ھم سست ترّاِتگ اَت. پہ ھم اِش دل پُر کتی نہ کت کہ دیمروی بہ کنت و قندرھارءَ محاصرہ بہ کنت. گڈا اے کامیابی غنیمت زانت و دیما نہ کنزاِت. البت بیست میل دور شہ قندھار درستیں دمگانی جت و ھر مال و دلوتے کہ دیما ترّاِت جت و زرت و کلات پچ ترّاِت.

شاہ حسین خلجی و نورمحمد کلوڑءِ تپاکی و بلوچستانءِ سرا اروش کنگ[edit | edit source]

شہ میرعبداللہ خانءِ دست دراجی و پُل و پانچاں، خلجیءِ ھکومتی ماں قندھار و سند و کچیءِ کلوڑاں سک نگیگ اِتنت. پہ ھم اِش آیاں تپاک بوت اَنت کہ میرعبدللہ خانءَ درسے بہ دینت. شاہ حسین گوں جنگجوی اِں لشکرے چہ قندھار و نورمحمد گوں لشکرے چہ کچی و سند، یک وھد شالکوٹءِ (کویٹہ) نیمگا رھادگ گپت اَنت. میرعبداللہ خان جھد کت کہ اے لشکرانی دیما جدا جدا بہ داریت و کوششی کت کہ میلیت کلوڑ و خلجیءِ لشکراں یک و دگرا گوں ھور ببنت. میرعبداللہ خان میرکاڑخان لھڑیءَ مامور کت کہ کلوڑانی ماں بلولانی کورا بہ گرایت، و میرفیروزخان رئیسانیءَ کہ پشنگءِ والی اَت، ماموری کت کہ شاہ حسین افغانءِ لشکرءِ دیما بہ گرایت، و خانءِ وتی جند لشکرءِ مرکزا چہ کلاتءَ دیم پہ مستنگ راہ دات.

سردارکاکڑخان لھڑیءِ مرک[edit | edit source]

نورمحمد کلوڑ بولان کورا گوستگ اَت کہ سردارکاکڑخان لھڑی بی بی نانیءِ دمگا گوں آیی دیم پہ دیم بوت. کلوڑانءَ مزنین لشکرے گون اَت، سردارکاکڑخانءِ لشکر چہ آییءِ جندءِ قبیلہءَ یک کسانیں لشکرے اَت. مزنین جنگے رست، سردارکاکڑخان گوں وتی لشکرا پہ مرادانگی جنگ کت. بلے گوں کلوڑانی بزیں لشکرءَ دیم پہ دیم بیگ ناممکن گپے اَت. میرکاکڑخان لھڑی پہ مردانگی و بھادری جنگ کت و آسرا کشگ بوت، و آییءِ لشکرا پروش وارت و یک و یک بوت. نورمحمدکلوڑءِ لشکر پہ شالکوٹءِ نیمگا روان و کامیاب بوت.

میرفیروزخان رئیسانیءِ موت[edit | edit source]

پشنگءِ اِرد و گردا میرفیروزخان رئیسانی گوں شاہ حسین خلجی افغانءِ لشکرا دوچار کپت. میرفیروزخان جنگءِ تھا زوال کنگ بوت و آییءِ لشکر گوں لشکرءِ نمایندہءَ پشتا کنزاِت و کڈن بوت کہ شالکوٹءِ کلاتءِ تھا محاصرہ ببیت.

شالکوٹءِ محاصرہ کنگ[edit | edit source]

شہ بولانءِ کورا نورمحمد کلوڑ و چہ پشنگ شاہ حسین خلجی گوں وتی لشکراں شالکوٹءَ پُترت اَنت. شالکوٹءِ نمایندہ تا آھری ساہءَ گوں آیاں مڑاِت و چہ کلاتءِ پُترگا دیم گیری کت ـ کلوڑ و افغانءِ لشکرا ھوری پشت ماں پشت کلاتءِ سرا اروش اِش کت، بلے نہ توانت اِش بلوچانی تلاریں کتارا بہ پروش اَنت و ھر رند کہ اروش اِش کت، مجبور بوت اَنت کہ پشتا بہ کنزاَنت.

میرعبداللہ خانءِ زانت و دور چاری[edit | edit source]

میرعبداللہ خان ابید چہ اِشی کہ بھادر و مزن دلے اَت، جنگءِ زانت ھم آییءَ سک بازاَت. آیی اے کارا مزنیں نادانیءِ زانت کہ گوں چشیں مزنیں لشکرے دیم پہ دیم ببیت. آیی ماں بلوچی جنگ و جیڑہ انی تھا باز زانت و تجربہ کتگ اَت، و آییءِ جند بازیں جنگانی کواس و طراح بوتگ. پہ اے جنگا بس اے راہ پہ آیی پشت کپتگ اَت. خان صاحبءَ وتی لشکر چنت رم کت و ھر رمے گوں یک سردارے سروکیءَ راھی دات اَنت کہ برواَنت چیروکانی دژمنءِ لشکرءِ ھاسیں نیمگاں اُروش بہ کن اَنت. ابید چہ اِشی آیی میرسلطان خان شاھوانیءَ نپر کت کہ چہ شرواک و چمنءِ نیمگا دیما روان بہ کنت و پشنگ و چمنءِ درمیانءِ راہءَ پہ شاہ حسین خلجیءِ کمک رسینوکان بہ بندایت و بہ جنت اِش. ھمے ڈول ساتکزئی و بنگلزئی گوں وتی قبایل گوں وتی سرداراں ھکم کنگ بوت اَنت کہ بوالانءِ کور بہ بنداَنت تا کہ چہ کچی و سند کلوڑانءَ ورگی چیز مہ رسیت. میرعبداللہ خانءِ وتی جند ھم گوں وتی پھتہ کاریں اَپس سواراں غنیمءَ ماں شالکوٹ پریشان کتگ اَت. گوں اے کارا دژمنءِ ھیال چہ شالکوٹءِ محصوریں بلوچاں ترّینگ بوت. ھمے وھدا میرعبداللہ خان چہ کلوڑ و شاہ حسینءِ جنگی ھمتءَ سرپد بوت. پہ ھمے سببءَ خان صاحبءَ جنگ دراج کش کت. سارتیءِ موسم بنگیج بوت. کلوڑاں چہ سارتیءَ ترسءَ ناتاھیر بوت اَنت و سارتی کہ گیش تر بیاں بوت، زوراِش پہ جھگا دات. بولانءِ کورا نادینتگیں بلوچاں خلجیءِ لشکرءِ دیم گپت. بلوچاں پہ بے پرواھی خلجی لشکرءِ جانءَ کپت اَنت و بازاِش جت و کشت. رند چہ بازیں مالی و جانی نکسانءَ نورمحمد کلوڑ وتی نیم جانین سندی لشکر زرت و بے سوت و سمر کچی پچ ترّاِت.

نوں شاہ حسین خلجی تھنا ماں شالکوٹ پشت کپتگ اَت. میرعبداللہ خان پہ یک فیصلہ کنوکیں جنگے وتی لشکرءِ یکجاہ کنگءِ چن و لانچءَ لگ اِت. بلے پیش چہ اِش کہ میرعبداللہ خان آییءِ سرا مزنیں اروشے بہ کنت، شاہ حسین خلجی وتا وت شالکوٹءَ ویل کت و دیم پہ قندھار رواں بوت. آ بلوچانی لشکر کہ راہ اِش بستگ اَت، تا چمن خلجی لشکرءِ پدا کپت اَنت و پریشبان اِش کت ـ گام پہ گام و منزل پہ منزل آیانی مشکلان اِش گیش کنان کت اَنت. ھمے پیم میرعبداللہ خانءِ اے بے دروریں بھادری، کواسی و جنگی زانت دو مزنیں اروش کنوکیں دژمن پہ شرّی نکسان دات و بے سوب و سوت تتک و شت اَنت.

میرعبداللہ خانءِ دومی اُروش کچیءِ سرا و آییءِ مرک[edit | edit source]

گوں دژمنءِ پشت کنزگا، میرعبداللہ خانءِ ھمت و ارادہ گیش بوت و پہ آیانی یک یک پروش دیگا، جنگءِ چن و لانچءَ لگ اِت. سارتیءِ موسمءَ میرعبداللہ خان لوٹ اِت کلھوڑانءَ بہ جنت ـ پہ ھمے کارا و ماں کسانیں وھدے خان صاحبءَ حکم دات کہ ساراونءِ لشکر مان جھالاوان و خضدار مچ ببیت. کلھوڑاں ھم چہ میرعبداللہ خانءِ نیّتءَ سھی بوت اَنت، و آیاں ھم یک مزنیں لشکرے چہ کھچی و سند یکجاہ کنگا لگ اِتنت.

میرعبداللہ خان جھالاوانءِ لشکرا حکم دات کہ چہ مولہ و گنداوہ و وتی جندی گوں ساراوانءِ لشکرا چہ کھچی و بولانءِ راہ جنگءِ میدانءَ در پُترت. میرعبدللہ خان گوں وتی لشکرا ڈاڈر گپت و سبیءِ نیمگا دیما روان بوت تا کہ گوں جھالاوانءِ لشکرا دوچار بہ کپیت. بلے جھالاوانءِ لشکر پہ کچیءِ رسگا باز دیر کت. گوں مراد گنجا کلوڑانی نمایندہ و شاہ بوھراءِ سروکیءَ، سندیاں، کچیءِ بلوچاں، جدگالاں و جاموٹاں “جاندری ھر” (جام ڈریھرءِ دمگا سنّیءِ نزیکا گوں میرعبداللہ خان دیم پہ دیم بوت اَنت. مزنین جنگے رست. توری میرعبداللہ خانءِ لشکر باز کسان تراَت، بلے پہ بھادری و بے پرواھی جنگی کت. لاش لاشءِ سرا کپت. کلوڑانی ڈڈ دلیں لشکر پشت کنزگا مجبور بوت و آسرا کلوڑانی لشکر تاچینگ بوت، بلے ھمے چست و ایراں تیرے شہ کلوڑانی لشکرا میرعبداللہ خانءِ سینگا لگ اِت. زھم میرعبداللہ خانءِ دستا اَت کہ چہ اپسءِ سرا زمینءِ سرا کپت. آییءِ بھادریں ارواہءَ بال کت. میرعبداللہ خان جنگءِ میدانءَ پہ بامردی مرت. آییءِ بچ و ولیعھد، میرمحبت خان ھم اے جنگا گون اَت. کلوڑاں پروش وارت و تتک اَنت، ساراونءِ لشکرا تا گاجاں کلوڑانی لشکرا تاچینت. ھزاراں کس چہ کلوڑاں کشگ بوت اَنت. میتگ و بازاران اِش جت اَنت. بلے پہ میرعبداللہ خانءِ مرکا ھر نکسانے کہ بلوچ و بلوچستانءَ بوتگ اَت، گوں اے درستیں کشت و کشاراں بیڑ برابر نہ بوت. ظاھرا بلوچ راج سوبین بوتگ اَت، بلے بھادر و جوانمردیں عبداللہ خانءِ مرک گرانیں نکسانے اَت.

بلوچانی اے بھادریں جنگول کہ کوھی عقاب، قھارخان و فتح کنوک نام بندگ بوتگ اَت، سال 1731 ءَ “جاندری ھرءِ” دمگا گوں کلوڑاں جنگی کت و کشگ بوت. دگہ روایتے ھست اِنت، گش اَنت وھدیکہ لشکر کلوڑانءَ تاچینتگ و پچ تراِتگ اِتنت، سرداراں میرعبداللہ خانءِ جسدءِ پدا گشت اَنت بلے جسد آیانءَ نہ رس اِت. اِشی راستے یا دروگ! بلے گپ اِشی نہ اِنت. بلے چہ اِشی مھلوکا میرعبداللہ خانءِ راستی،پاک دلی و مھرءِ نشانی و ثبوت رسیت.

اے جنگءِ تھا چہ ساراوانءِ لشکرا 700 مردم کشگ بوت. جالاوانءِ لشکر تا آسرا کچی نہ پج اِت. وھدیکہ میرعبداللہ خانءِ مرکءِ ھال اِش اِشکت چہ ھمودا کہ ھست اَنت یک یک بوت اَنت.

گيپتجاه[edit | edit source]

  • بلوچستانءِ تاریخ، نبسیوک: میرگل خان نصیر، مترجم: ناصر محتشمی، قندھارءِ سرا اولی اروش - جنبش دمکراتیکی بلوچستانئ سایت.