Jump to content

Wp/aeb/Tounsi

From Wikimedia Incubator
< Wp | aeb
Wp > aeb > Tounsi

التونسي، هي لغة، ولا لهجة، مغربية عربية، يحكيوها التوانسة منهم 13 مليون واحد منهم 12 مليون في تونس و مليون في الخارج. اللي يحكيو بها يسميوها زادا دارجة، رغمنها الكلمة هاذي تستعملوها زادا لللهجات المغربية الاخرا. النحو، الصرف، والنطق متاع التونسي بعد برشا علا متاع العربي وتاثر بناحية كبيرا بمتاع اللغات الامازيغية اللي كانو يحكوها في تونس قبل ما يجيو العرب في القرن السابع ميلادي. اغلبية الكلمات في التونسي اصلها عربي، اما فما زادا برشا كلمات اصلها امازيغي وتركي واطالي وفرنساوي. العرب الاخرين بالسيف ميفهمو التونسي، وهاك علاش برشا يعتبروها لغة ومش مجرد لهجة متاع العربي. التونسي مزال ياخذ كلمات جدد ماللغات الفرنساوية والانجليزية، خاصتا في الحاجات التقنية.

تقريبا التوانسا الكل ينجمو يحكيو بالعربي الفصحى عل الاقل شويا. برشا توانسا يشوفو التونسي كفورما متاع عربي فيها كلمات امازيغية، اما عدد التوانسا اللي يشوفو التونسي كلغة مختلفة ماشي ويكبر.

خصصيات

[edit | edit source]

Ettounsi aslou m'elɛarbi, w donc ɛandou barcha des propriétés mɛa laħjat ɛarbiya okhrin, b'elakhas elli yetħkew f'elAfrique du Nord. Ahawma baɛdh elħajet elli yofslouha ɛ'allahjet lokhrin:

  • Phonologie conservative (ɛla khater ɛandha substratum amazighi), westaħfedh ɛ'al"q" w'e"dh" w'e"th".
  • F'elmdina etwensa yqoulou "enti" ki yaħkiw mɛa dhkar walla antha, w'tasrif lafɛal mayfarraqch bin ezouz. Ettarfqa mazelet mayjouda f'elaryef elli yqoulou enta l'edhkar w enti l'elantha.
  • Mafamech préfixe, donc mafammech tafrqa, bin l'indicatif w'essubjonctif.
  • Sanɛan aspect progressive : tetħat "qaɛed" qbal elverb bech twarri elli l'action mezelet makemletch, w'elpréposition fi ("nekel fi ħaja" fi ɛoudh "klit ħaja" par exemple).
  • L'utilisation mtaɛ "bech" bech taħki ɛ'alfutur.
  • Kelmet f'elvocabulaire kima fissaɛ, behi, barcha.
  • Ɛla ɛaks aghleb edduwal elmoslma, assalmou ɛalaykom mouch akther taslima mostaɛmla. Aghleb etwensa yqoulou ɛasslema walla marħbe walla saɛat ahla bin laħbeb. Zid ɛla hedheka, etwensa yqoulou bisslama walla ciao ettalyaniya (bin laħbeb) bech ywadɛou bɛadhhom w barak Allahou fik walla yɛaychek fi ɛoudh shokran.
  • Elmode passif aslou amazighi mouch ɛarbi, w'yetɛmal b'zyedet t- qbal elverbe. Mathalan, shrab twalli teshrab, w rme twalli terme.
  • Taqriban etwensa elqarin elkol ynajmou yaħkiw b'elfrançais, welli mostaɛmal barcha fel business w'ellougha elprincipale elli yaħkiw biha etwensa mɛa lajaneb. Les expressions b'elfrançais w'elvocabulaire mostaɛmlin f'ellougha f'ħad dhet'ha.