Jump to content

Wp/aae/Gljuha arbëreshe

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | aae
Wp > aae > Gljuha arbëreshe

Gljuha arbëreshe (arbëresh[t]i, arbërish[t]ja)) ësht një gljuhë çë fljasën arbëreshëtItalia e Greçia. Kuazi 100,000 gjinde e fljasën te 49 katunde/horë në Italia. Edhè flitet në Greçja brënda komunità arvanite, për 50,000 gjinde. Në Italia arbërishtja isht një gljuhë minoritarje nën ligjën taljane nacjonale 482/99. Arbërishtja e Italiës ë risultati të evolucjonit storiku me influenca ka gljuhët regjonali taljane (për esempju: siçilljani, napulitani, molizani, ecc.). Struturalmenti arbërishtja vjen ka u tosku meridional, ka Labëria e Çamëria, mentri u vokabularju mënd duket më antik. Gljuha mësonet te skollat të gradit të para e legalmenti uzaret sa të japën mesimet.

Storia[edit | edit source]

Distribucjon[edit | edit source]

Ligja[edit | edit source]

Morfologjia[edit | edit source]

Fonologjia[edit | edit source]

Mbishkat[edit | edit source]

Alfabeti[edit | edit source]

Grafema Zëri [IPA] Artikolacjona të zërit Esempju në arbërisht
A, a [a] si në lëtisht amico arrë = noce
B, b [b] si në lëtisht barba ballë = fronte
C, c [ts] si në lëtisht pizzico cimb = pizzico
Ç, ç [tʃ] si në lëtisht ciao çë = che
D, d [d] si në lëtisht dente dejt = mare
Dh, dh [ð] si në ngliz that dhëmbë = dente
E, e [ɛ] si në lëtisht Palermo embër = nome
Ë, ë [ə], [ɜː] e shurdur [indistinte], oce schwa, oce në ngliz nurse ëndërr = sogno
F, f [f] si në lëtisht fare fixhë = faccia
G, g [g] si në lëtisht gara gozhdë = chiodo
GH, gh [ɣ] si në françiz rire ghajdhur = asino
GJ, gj [ɡʲ], [dʒ] si në lëtisht ghiaia o giacca gjitoni = vicinato
gjapí = ramarro
H, h [x] si në spanjoll jota ha = mangia
HJ, hj [ç] si në tedesk ich hje = ombra
I, i [i] si në lëtisht il izë = stella
J, j [j] si në lëtisht ieri javë = settimana
K, k [k] si në lëtisht cane kal = cavallo
L, l [l] si në lëtisht lato lule = fiore
LL, ll [ɣ], [l] in Siçillja si "gh" (vreje sipra), in Kalavria si [l] llarghu = lontano
M, m [m] si në lëtisht mamma mizarë = mosca
N, n [n] si në lëtisht nonna nona = nonna
NJ, nj [ɲ] si në lëtisht gnocchi njoh = conosco
O, o [ɔ] si në lëtisht Otranto orë = ora
P, p [p] si në lëtisht porta plak = vecchio
Q, q [kʲ] si në lëtisht chiodo qaca = piazza
R, r [r] si në lëtisht Roma regj = re
RR, rr [] si në lëtisht arringa rrush = uva
S, s [s] si në lëtisht sopra sipër = sopra
SH, sh [ʃ] si në lëtisht sciarpa shi = piove
T, t [t] si në lëtisht treno tajur = piatto
TH, th [θ] si në ngliz think thikë = coltello
U, u [u] si në lëtisht uno unazë = anello
V, v [v] si në lëtisht vino vajzë = ragazza
X, x [dz] si në lëtisht zero xathur = scalzo
XH, xh [dʒ] si në lëtisht giacca xhapí = ramarro
Z, z [z] si në lëtisht rosa zonjë - signora
ZH, zh [ʒ] si në françiz jour gozhdë = chiodo