Jump to content

Wp/sdh/کوردی خوارین

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | sdh
(Redirected from Wp/sdh/کوردیی خوارگ)
Wp > sdh > کوردی خوارین

کوردی باشووری یا کوردی خوارین/خوارگ یه‌کیگ له زاراوه‌یل ‌زووان کوردییه‌ ک لە ناوچەیل باشوور جوقرافیاێ کوردستان لە ئێران و عێراق قسە کریەێد. ئەی زاراوە لە زووان کوردی فرەتر لە ٥ ملیوون کەس ئاخێوەر دێرێد.

له بەەیلێگ لە دو وڵات عێراق و ئێران وە ئی زاراوه قسه‌ کەن:

شارەیل کوردستان عێراق (باشوور): خانەقین، گەڵاڵە، مەندەڵی، زرواتیە، بەدرە، جەسان، کووت، عەمارە، شێخ سەعەد، عەلی شەرقی، عەلی غەربی؛ بڕێگیش لە شارەیل کەلار، باقووبە و بەغدا.

شارەیل کوردستان ئێران (ڕووژھەڵات): لە پارێزگاێ ئەردەڵان، شارستانەیل بیجاڕ و قوروە؛ لە پارێزگاێ ھەمەدان، ئەسەیاوا؛ له پارێزگاێ کرماشان، شارەیل سونقور، سەنە، دینەوەر، بێستۊن، کرماشان، مایەشت، کووزەران، کرن، سەرپێڵ، قەسر، شاباد، گیەڵان؛ له پارێزگاێ ئیلام، شارەستانەیل ئەیوان، ئیلام، مەڵگشای، بەێرە، چەوار، شێروان، مێران و بەش گەورەی لە شارستانەیل چەرداوڵ و ئاودانان و دێلوڕان.

گەورەترین شار ئاخێوەر کوردی باشووری، شار کرماشانە ک فرەتر لە ۸۵۰ ھزار کەس وەی شارە زووان یەکم یا دۊمیان کوردی خوارینە.

ناو نان[edit | edit source]

کوردی باشووری ک زاراوەێ کوردی کەڵھوڕی یا کوردی کرماشانییش وە ئشتباه وە پێ ئۊشن، یەکێگ لە شێوەزارەیل لە زوان کوردییە ک لە پارێزگایلێگ جوور کرماشان، ئیلام، دیاڵە (خانەقین)، ئەردەڵان (گەڕووس) و ... قسە کریەێد. وە قەولی زووان ناسەیل، ئاخێوەرەیل ئی زاراوە، ئی ناوە ئڕای زاراوەێ خوەێان وە کار نیەوەن.

بنزاراوەیل[edit | edit source]

بنزاراوەیل کوردی باشووری بریتین لە:

  • کوردی کەڵهوڕی (ناوچەێ کەڵھوڕنشین گیەڵان، ئەیوان، شاباد)
  • کوردی فەیلی (ناوچەێ ئیلام، مێران، پالە، مەڵگشای، ئاوەنان، دێلوڕان، چەوار، شێروان، چەرداوڵ، بەێرە، بەغدا، خانەقین، ئەلحەی، جلەولا، کووت، عەلی شەرقی، عەلی غەربی، زرواتیە، مەیسان)
  • کوردی کرماشانی-قەسری (کرماشان، قەسر شیرین)
  • کوردی کولیایی (ناوچەیل کولیایی لە پارێزگەێ کرماشان)
  • کوردی قوروەیی یا چواردولی زەرب (ناوچەێ قوروە لە پارێزگەێ سنە)
  • کوردی گەڕووسی (ناوچەێ گەڕووس لە پارێزگەێ سنە)
  • کوردی سەهنەیی (بەشێ لە ناوچەێ سەهنە لە پارێزگەی کرماشان)
  • کوردی دینەوەری یا مایانی (ناوچەێ دینەوەر و ئەسەیاوا)
  • کوردی بیلواری (ناوچەێ بیلوار لە پارێزگەێ کرماشان)
  • کوردی زەنگنەیی (ناوچەیل زەنگنەنشین، هەرەسەم، بەشی لە هەرسین و ئاوایی پاسار و سەهنە)
  • کوردی سنجاوی (ناوچەیل سنجاوی نشین، کووزەران)
  • کوردی کرنی (شار کرن و ئاوایی حەریر)
  • کوردی چەمچەماڵی (ناوچەێ چەمچەماڵ هەرسین لە پارێزگەێ کرماشان)
  • کوردی شێخ بزینی
  • کوردی عەبدوویی و کوروونی (بەشێ لە کازروون ک کوردن)