Wp/grc/Ῥωμαίων βασιλεία (ἀνατολική)
Τοῦτο τὸ λῆμμα νῦν ἀναθεωρεῖται.
Ὁ πίναξ τῆς Ῥωμαίων βασιλείας τῷ 555 μ.Χ | |
| Γλῶτται | Ῥωμαικὴ καὶ Ἑλληνική |
| Πόλις πρωτεύουσα | Νέα Ῥώμη ἣ Κωνσταντινούπολις (330–1453) |
| Ἐπικλήσεις τοῦ προεστῶτος | Βασιλεύς
Αὐτοκράτωρ Αὔγουστος |
| Νομοθεσία | Νόμος Ῥωμαϊκός |
| Πλῆθος | Τῷ αἰῶνι τετάρτῳ περὶ τοὺς 34.000.000 |
| Πρῶτος βασιλεύς - ἐν Ῥώμῃ - ἐν Κωνσταντι- νούπολει |
Καῖσαρ Αὔγουστος Κωνσταντῖνος Μέγας |
| Ἔσχατος βασιλεύς | Κωνσταντῖνος Δραγάσης Παλαιολόγος |
| Διάδοχοι | Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία
Τραπεζοῦντος Βασιλεία Ἠπείρου Δεσποτᾶτον Κράτος τῆς Ἐκκλησίας |
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.Ἡ ἐν Ἀνατολῇ Ῥωμαίων βασιλεία, ἣν οἱ νεώτεροι Βυζαντινὴν προσαγορεύουσιν, ἦν ἡ διάδοχος τῆς Ῥωμαίων βασιλεία ἐν τῷ ἀνατολικῷ μέρει μετὰ τὴν πτῶσιν τοῦ δυτικοῦ τμήματος τῷ πέμπτῳ αἰῶνι μετὰ Χριστόν. Πρωτεύουσαν ἔχουσα τὸ Βυζάντιον — ὕστερον Κωνσταντινούπολιν — διέμεινε ἀπὸ τῆς ὁριστικῆς διαιρέσεως τῆς ἀρχῆς ἐν ἔτει 395 μ.Χ. μέχρις οὗ οἱ Ὀθωμανοὶ τὴν πόλιν κατέλαβον ἐν ἔτει 1453.
Τὸ κράτος ἐτήρει μὲν τὸν Ῥωμαϊκὸν νόμον, τὰ ἤθη καὶ τὴν διοίκησιν, προσέλαβε δὲ βαθμηδὸν τὴν Ἑλληνικὴν γλῶτταν, τὴν Ὀρθόδοξον πίστιν καὶ ἰδίους πολιτικοὺς τε καὶ στρατιωτικοὺς θεσμούς. Κατὰ τοὺς μέσους αἰῶνας ἐγένετο προπύργιον Εὐρώπης πρὸς Ἀσιατικὰ ἔθνη καὶ κιβωτὸς ἀρχαίας παιδείας.
Ἀρχαὶ καὶ μεταβολαί
[edit | edit source]Ἡ ἀρχὴ τῆς ἀνατολικῆς Ῥωμαϊκῆς βασιλείας ἐνυπάρχει ταῖς μεταρρυθμίσεσι Διοκλητιανοῦ καὶ μάλιστα Κωνσταντίνου τοῦ Μεγάλου, ὃς ἐν ἔτει 330 τὸ Βυζάντιον ἀνήγειρε καὶ Νέαν Ῥώμην ὠνόμασεν. Μετὰ τὴν πτῶσιν τοῦ δυτικοῦ μέρους ἐν ἔτει 476 τὸ ἀνατολικὸν ἔμεινεν ἄσβεστον. Ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ (527-565) τὸ κράτος κατέλαμψε· ὁ γὰρ αὐτοκράτωρ τοὺς νόμους ἠθροίσεν εἰς τὸ Corpus Iuris Civilis, τὴν Ἁγίαν Σοφίαν ᾠκοδόμησε καὶ μέρος Ἰταλίας καὶ Βορείου Ἀφρικῆς ἀνεκτήσατο.
Ἐπὶ χρόνου παρερχομένου ἡ βασιλεία τῇ Ἑλληνικῇ φωνῇ ἐχρῆτο μᾶλλον ἢ τῇ Ῥωμαϊκῇ, τὴν δ᾽ ἀρχαίαν Ῥωμαϊκὴν κυριαρχίαν καὶ τοὺς νόμους οὐκ ἐξέλιπεν. Ὁ βασιλεὺς ἐνομίζετο Θεοῦ χάριτι ἄρχειν, τὸ δὲ κράτος ὑπεστηρίζετο ὑπό τε τῆς πολυπλόκου διοικήσεως καὶ τοῦ θεματικοῦ στρατεύματος, καίτοι πολλάκις ὑπὸ στάσεων ταραττόμενον.
Θρησκεία καὶ παιδεία
[edit | edit source]Ὁ Χριστιανισμὸς ἐγένετο πυρήν τῆς ταυτότητος· ὁ γὰρ αὐτοκράτωρ ἦν ἅμα ἄρχων κοσμικὸς καὶ ἐκκλησίας προστάτης. Ἐν τῇ βασιλείᾳ συνεκλήθησαν αἱ οἰκουμενικαὶ σύνοδοι ὁρίζουσαι δογματικὰ ὅρια· ἡ δὲ πρὸς τὴν Ῥώμην ἔρις ἐξέβη εἰς τὸ σχίσμα τοῦ 1054. Μοναστήρια ἤκμαζον καὶ λόγιοι τοὺς ἀρχαίους λόγους διέσωζον· εἰκονογραφία καὶ ὑμνογραφία ἔλαμψαν ἐπ᾽ Ἀνατολήν τε καὶ Ἑσπερίαν.
Διπλωματία καὶ πόλεμοι
[edit | edit source]Διὰ πλείονας αἰῶνας ἡ Ῥωμαϊκὴ ἀρχὴ ἀντεμάχετο Πέρσαις, Ἄραψι καὶ ὕστερον Σελτζούκοις, ἐπενόησε δὲ τὸ θεματικὸν σύστημα καθ᾽ ὃ γεωργοὶ ὑπὲρ τοῦ κλήρου ἐστράτευον. Ἰσχυρὸν ναυτικόν, χρυσίου διανομὴ καὶ γάμων συνάψεις ἴσην ἰσχὺν τῷ ξίφει ἀπεδείκνυον. Τὰ ἔθνη Σλαυϊκὰ καὶ Βαλκανικὰ ἐχριστιανίσθησαν, Ῥῶς δὲ ἐβαπτίσθησαν ὑπὸ Κυρίλλου καὶ Μεθοδίου· ὅμως Νορμανδοί, Σταυροφόροι καὶ Ὀθωμανοὶ διαρκῶς τὰ ὅρια συνέστελλον.
Παρακμὴ καὶ ἅλωσις
[edit | edit source]Τὸ τετάρτον τῶν Σταυροφόρων στράτευμα ἐν ἔτει 1204 Κωνσταντινούπολιν ἐπόρθησε καὶ βασιλείαν Λατίνων ἔστησε. Καίπερ οἱ Παλαιολόγοι ἐν ἔτει 1261 τὴν πόλιν ἀνεκτήσαντο, ἡ κραταιὰ ποτὲ δύναμις ἐσμικρύνετό τε καὶ ἐφθίνεν. Τῇ 29ῃ Μαΐου 1453 ὁ Σουλτάνος Μωάμεθ ὁ Βʹ τὴν πόλιν κατέλαβεν, χιλιετῆ λαμπρὰν ἀρχὴν καταλύσας.
Κληρονομία
[edit | edit source]Ἡ πάλαι κραταιὰ βασιλεία τὴν ἀρχαίαν σοφίαν διεφύλαξεν, Ῥωμαϊκοὺς δὲ νόμους εἰς Εὐρώπην διέδωκε. Ἔθρεψε τὴν Ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν, ἐνέπνευσε Ῥῶσους τε καὶ Βαλκανίους, καὶ λαμπρὰ ὑποδείγματα τέχνης καὶ ἀρχιτεκτονικῆς παρέσχε. Οἱ νεώτεροι ἱστοριογράφοι οὐχ ὡς ἀποσβεννυμένην σκιὰν Ῥώμης, ἀλλ᾽ ὡς γέφυραν ἀπὸ τῆς ἀρχαιότητος εἰς τὸν νεώτερον κόσμον δικαίως λογίζονται.
|
Ἴδε τὰς εἰκόνας καὶ τὰ ἄλλα καθόλου περὶ τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας |
