Wp/lus/chhiarna-khaidiat
|
Wikifiahbu lamah hêngte hi ... |
Chhiarna-khaidiat kan tih chu nambar inzui
a inkar hlatzawng inchen chho thliah thliah hi a ni.
Contents |
Entirna [edit]
Entirnan a hnuaia zâtte khu en ta la:
3 leh 5 inthlauhna chu 2; 5 leh 7 inthlauhna pawh pahnih; 7 leh 9 inthlauhna pawh 2; 9 leh 11 inthlauhna pawh pahnih a ni a, chuvangin chhiarna-inzui
hi chhiarna-khaidiat a ni. A zât indawtte inthlauhna, hetah chuan 2, hi inthlauhtlànna kan ti. Amaherawhchu a hnuaia zât inzuite khu en ta la:
, a zât indawtte inthlauhna a inan loh avangin chhiarna-khaidiat a ni lo a ni.
Chhiarna-khaidiat lär ber chu
hi a ni. A dang lar leh deuhte chu
tih te,
tih te hi a ni.
Chhiarna-khaidiat belh dàn [edit]
Nambar 1 aṭanga 100 thleng hi belh duh ta la, khawlthluakneia chhut luh chhung pawh a buaithlâk tham a, chuvangin a tih dàn awlsam hriat a ngai a ni. 1 aṭanga 100 hi chhiarna-khaidiat a nih miau avangin belh dàn awlsam tak a awm a, lo tilang ta ila:
a ni a, a dinglama mi khi chu tu pawhin awlsam takin kan belh thei tawh ang. Chuvangin a huapzovin sawi ta ila, chhiarna-khaidiat 1 aṭanga n thleng
lo nei ta ila, a inthlauhtlànna chu d lo ni ta se, avai belhkhâwm chu
emaw
a lo ni ta a ni.
Belhna dàn lo chhuah dàn [edit]
A chunga belh awlsam dàn khi heti hian awlsam takin kan hmu thei ang. Chhiarna-khaidiatte belh kha B tiin lo vuah ta ila:
Chhiarna-khaidiata a zât hmasa ber kha
a nih chuan a dawt chu
-a d (inthlauhtlànna) belh:
a lo ni a, a dawt leh chu
-a d vawi hnih belh:
a lo ni leh a, chutiang zëlin. Kawng lehlamah chuan a tawp ber
leh a tawp ber dawttu
inthlauhna chu d a ni a;
hi
-a d belh a ni; ṭawngkam danga sawiin
chu
aṭanga d paih a ni:
. A tawp ber dawttu, dawt lehtu
pawh
aṭanga d vawi hnih paih:
, chutiang zëlin. Chuvangin zât inzuite kha heti hian kan ziak thei a:
;
chu chu a lêt zawngin heti hian kan ziak thei bawk ang:
.
Tichuan B chuan ziah dàn chi hnih a nei ta:
Hemite pahnih hi lo belh ta ila, a d leh -d, ... , (n-1)d leh -(n-1)d te a inthai chhe ta vek a, a chuangbäng awm chhun chu
vawi n inbelh khawm a ni. Chumi awmzia chu
tihna a ni a, chu chu ziah dan danga ziahin:
tihna a ni a, 2 hi dinglamah sawn phei ta dâwrh ila intlukna thar
kan lo dawng ta a. Heta ṭang hian
tih kan hman chuan
tih kan lo dawng ta a ni. He mite pahnih hi a ni, a chunga kan tihlan kha ni.
Chhiarna-khaidiat belhna chanchin [edit]
A chunga kan tihlan tâk belh dàn khi kum AD 499-a a lehkhabu ziah Aryabhatiya-ah Aryabhata, India hunhlui chhiarkawpmi ropui tak chuan a lo ziak lang tawh a ni.










;
.




