Wy/eo/Usono

From Wikimedia Incubator
< Wy‎ | eoWy > eo > Tero > Ameriko > Nordameriko > Usono
Jump to navigation Jump to search

Sekvu nin ĉe F icon.svg facebook


Wy/eo/Usono

Statue of Liberty light banner.jpg


Usono (US) Flago
Dean Franklin - 06.04.03 Mount Rushmore Monument (by-sa).jpg
Situo de Usono en ĝia regiono.
Ĉefurbo Vaŝingtono
Lingvo Angla
Areo 9 631 420 km²
Loĝantaro 318 milionoj (2013)
Monunuo usona dolaro (USD)
Elektro 120V / 60Hz
Tel. antaŭkodo +1
Horzono UTC -4 ĝis UTC -10

Usono (angle: United States of America (USA)) estas lando en kontinento Nordameriko. Ĝi enhavas 50 subŝtatojn kaj kelkajn aliajn teritoriojn. Ĝia popolo ĉefe parolas la anglan lingvon, sed la hispana lingvo ankaŭ estas vaste parolata, kaj ekzistas ankaŭ diversaj indiĝenaj lingvoj. Ĝia monunuo estas la usona dolaro.

Regionoj[edit | edit source]

Mapo de Usono
Nov-Anglio (Konektikuto, Majno, Masaĉuseco, Nov-Hampŝiro, Rod-Insulo, Vermonto)
Nov-Anglio estas la hejmo de majestaj preĝejoj, kelkaj el la plej maljunaj Usonaj urboj, belaj antikvaĵoj, kaj multe da historio.
Mezatlantikaj ŝtatoj (Delavaro, Marilando, Nov-Ĵerzejo, Nov-Jorkio, Pensilvanio, Vaŝingtono)
La mezatlantikaj ŝtatoj enhavas marbordaj ripozlokoj, grandaj urboj, kaj historiaj lokoj.
Sudo (Alabamo, Arkansaso, Georgio, Kentukio, Luiziano, Misisipio, Norda Karolino, Suda Karolino, Tenesio, Virginio, Okcidenta Virginio)
La sudaj ŝtatoj ofertas faman gastamecon, bonajn mangaĵojn, kaj plenan kaj vivantan muzikan tradicion. Oni trovas ĉi tie ĝenerale varman landon kun montaroj, marĉoj, kaj historiaj bienaroj.
Florido
Florido estas malgranda duoninsulo en la sudorienta angulo de Usono, Florida enhavas grandajn marĉojn, kilometrojn da sablaj plaĝoj, kaj kulturon influitan de la Karibio.
Mez-Okcidento (Ilinojso, Indianao, Iovao, Miĉigano, Minesoto, Misurio, Ohio, Viskonsino)
Teksaso
Grandaj Ebenaĵoj (Norda Dakoto, Suda Dakoto, Nebrasko, Kansaso, Oklahomo)
Montoplenaj Ŝtatoj (Koloradio, Idaho, Montano, Vajomingo)
Sudokcidento (Arizono, Nevado, Nov-Meksiko, Utaho)
Kalifornio
Pacifika nordokcidento (Vaŝingtonio, Oregono)
Alasko
Havajo
Havajo estas malgranda volkana insulara kiu oftertas al la feriisto tropikan paradizon.

Urboj[edit | edit source]

Kelkaj urboj:

Esperantaj urboj[edit | edit source]

Aliaj cellokoj[edit | edit source]

Komprenu[edit | edit source]

Tereno[edit | edit source]

Granda, diversa, kaj kompleksa, Usono ne havas unu terenon, sed multajn terenojn. Oni parolas de kvardek-ok "koheraj subŝtatoj" aŭ la "malalta kvardek-ok" - la subŝtatoj sen Havajo kaj Alasko. Estas ankaŭ la "kontinentaj subŝtatoj" - la kvardek-ok kaj Alasko sed sen Havajo. Usono havas du limojn: tiu kun Kanado kaj tiu kun Meksiko. En la lando ekzistas tri grandaj montaroj: la Roka Montaro, kiu etendas de la Sudokcidento norde al Kanado, la Apalaĉa Montaro, kiu etendas de Alabamo tra la orienta triono norde al Nov-Anglio, kaj du koheraj montaroj en la Nordokcidento, la "Sierra Nevada" kaj la Kaskada Montaro. Meze de la lando, la Grandaj Ebenaĵoj, vasta etendo de prerio, kovris multajn ŝtatojn. Estas ankaŭ multaj grandaj akvejoj; la Grandaj Lagoj en la Nordoriento kaj Nordcentro, la Granda Sela Lago en Utaho, la Pacifika kaj Atlantika Oceanoj ĉe la bordoj, kaj la Golfo de Meksiko en la Sudo.

Historio[edit | edit source]

La unuaj enloĝantoj, la Amerindianoj (iam nomitaj "Indianoj") alvenis al la kontineno antaŭ ĉirkaŭ 13,000-16,000 jaroj. Ili disvastiĝis tra la tuta kontinento kaj disvolvis diversajn kaj multnombrajn societojn kaj kulturojn. Eŭropaj alvenis en 1492, kiam Kristofo Kolumbo kaj siaj ŝipistoj velis de Hispanujo al la insulo "Hispaniolo." La Hispanoj alvenis en 1565 al Florido kaj fondis Sankt-Aŭgustenon nordoriente ĉe la maro. 20 jaroj poste, Britoj fondis sur la insulo "Roanoke" en Virginio Kolonion Roanoke, sed tiu ĉi mistere malapartis antaŭ 1590. La 14-an de majo 1607, novaj Britaj ekloĝantoj fondis la setlejon Jamestown, ankaŭ en Virginio. En 1620, fondis Puritanuloj Kolonion Plymouth en Masaĉuseco. Sekve, setluloj de diversaj Eŭropaj landoj provis establiĝi kaj fondi siajn propriajn koloniojn. Alvenis Svedoj, Nederlandoj, Francoj, kaj aliaj, fuĝante de la malriĉeco, la subpremo, aŭ de aliaj problemoj en la Malnova Mondo.

Etnoj[edit | edit source]

Klimato[edit | edit source]

Eniri[edit | edit source]

Eniri avie[edit | edit source]

Eniri trajne[edit | edit source]

Eniri buse[edit | edit source]

Eniri piede[edit | edit source]

Transportiĝi[edit | edit source]

Transportiĝi perpiede[edit | edit source]

Publika transporto[edit | edit source]

Transportiĝi trajne[edit | edit source]

Transportiĝi buse[edit | edit source]

Transportiĝi aŭte[edit | edit source]

Vidi[edit | edit source]

Fari[edit | edit source]

Komuniki[edit | edit source]

Aĉeti[edit | edit source]

Vendejaroj[edit | edit source]

Manĝi[edit | edit source]

Tradiciaj manĝaĵoj[edit | edit source]

Vegetarismo kaj veganismo[edit | edit source]

Trinki[edit | edit source]

Alkoholaĵoj[edit | edit source]

Loĝi[edit | edit source]

Esperanta loĝado[edit | edit source]

Kampadejoj[edit | edit source]

Hosteloj[edit | edit source]

Hoteloj[edit | edit source]

Sekureco[edit | edit source]

Sano[edit | edit source]

Respekto[edit | edit source]

Esperanto[edit | edit source]

Lokaj esperantistoj[edit | edit source]

Esperantaj renkontiĝoj[edit | edit source]

Konsulejoj[edit | edit source]

Viziti plu[edit | edit source]

Rimarkoj[edit | edit source]


Eksteraj ligiloj[edit | edit source]

skizo
Ĉi tiu artikolo estas ankoraŭ skizo kaj bezonas vian atenton.
Ĝi jam enhavas skizon sed ne multan plian enhavon. Kuraĝu kaj plibonigu ĝin.