Jump to content

Wy/ba/Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы

From Wikimedia Incubator
< Wy | ba
Wy > ba > Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы
Һеҙҙе шулай уҡ ҡыҙыҡһындырырға мөмкин тәбиғәт ҡомартҡылары исемлеге

* Халыҡ-ара кимәлдә танылмаған биләмәләрҙәге ҡомартҡылар исемлеге төҙөлгән бында

Кәрәкле предметты нисек табырға?

[edit | edit source]

Исемлектәр аша: Һәр исемлектең өҫкө өлөшөндә навигация һыҙығы урынлашҡан, унда төбәкте, унан районды йәки ҡаланы һайларға мөмкинлек бирелә. Ҡалала күп һанлы мөлкәт булғанда, исемлектәр бүлектәргә бүленә, ғәҙәттә, алфавит буйынса. Әммә был ҡайһы саҡта аңлашылмаусанлыҡ тыуҙыра. Мәҫәлән, мөйөштәге бина: уның адресы ҡайһы урам? Бындай үҙенсәлектәрҙе картала табыуы еңелерәк.

File:WLM-lists-maps-offline.jpg

Картала: Һәр исемлектә координаталар бирелгән объекттар күрһәтелгән карта бар. Әгәр ҡалалар исемлеге бүлектәргә бүленһә, төп биттә шул ҡалалағы бөтә объекттар картаһы була (был функция әлеге ваҡытта һынау режимында һәм бөтә ҡалалар өсөн дә булмауы ихтимал). Төбәктең төп битендәге карта үҙ төбәгендәге бөтә объекттарҙы күрһәтә һәм шуға күрә яй йөкләнә (10-15 секунд көтөгөҙ). Бынан тыш, ул һәр ваҡыт яңы тәҙрәлә асыла. Шулай уҡ яңы тәҙрәлә башҡа теләһә ниндәй картаны асып, уны исемлектәр менән бер рәттән ҡарай алаһығыҙ.

Картала ҡыҙыҡһындырған объектты тапҡас, һәр ваҡыт «Исемлектә ҡарау» һылтанмаһына баҫып, исемлеккә ҡайта алаһығыҙ, йәки исемлеккә ҡайтмайынса, «Фотоны тейәү» һылтанмаһына баҫып, фотоһүрәтте тейәй алаһығыҙ.

Офлайн: Һеҙ ҡулланырға мөмкин карталар интернетһыҙ, әгәр һеҙ тәүҙә скачать GPX файл менән нөктә координаталары һеҙҙең телефон. GPX-файлына һылтанмалар һәр исемлеккә индерелгән. Ҡала битенән, һеҙ скачать бөтә балл өсөн шул ҡала, һәм район битендә, бөтә район өсөн. Нөктәләрҙе ҡарау өсөн Osmand ҡушымтаһын ҡулланырға кәңәш итәбеҙ Osmand, унда GPX файлына автоматик рәүештә асыласаҡ, ә нөктәләр объекттың төрө (архитектура, тарих, монументаль сәнғәт, археология) буйынса төрлө төҫтә буласаҡ. Әлегә һүрәттәр булмаған объекттар асыҡ төҫтәрҙә күрһәтелә; уларҙы тәүҙә фотоға төшөрөргә кәрәк. Иғтибар итегеҙ! Карталарҙа һәм офлайн режимда координаталары күрһәтелгән объекттар ғына күренә. Координаталар биреп ярҙам итегеҙ!

Маҡсат һәм бурыстар

[edit | edit source]

Рәсәйҙә мәҙәни мираҫ объекттары бик күп — шул тиклем күп, хатта уларҙы бер кем дә аныҡ ҡына белмәй. Әлегә тиклем дөйөм “Рәсәйҙә мәҙәни мираҫ реестры” юҡ, әммә уны булдырыу менән ҡыҙыҡһыныу хөкүмәт органдары араһында ла, ирекмәндәр араһында ла бар кеүек. Мәҙәни мираҫ исемлектәре өҫтөндә ике сәбәп арҡаһында эшләйбеҙ. Беренсенән, исемлектәрҙә аҙ билдәле иҫтәлекле урындар тураһында бай мәғлүмәт бар һәм улар урындағы тарих буйынса сәйәхәттәрҙе планлаштырыуҙа, юл күрһәтеүсе китаптар яҙыуҙа бик файҙалы. Икенсенән, исемлектәр беҙгә мәҙәни мираҫ тураһында мәғлүмәт таратырға мөмкинлек бирә — мәҫәлән, йыл һайын үткәрелгән "Вики һәйкәлдәрҙе ярата" фотоконкурсы аша. Беҙҙең исемлектәр — "Рәсәйҙең иң ҙур мәҙәни мираҫы реестры" һәм бөтә ил буйынса мәҙәни мираҫ объекттарын үҙ эсенә алған берҙән-бер йәмәғәт проекты. Бынан тыш, был исемлектәр халыҡ-ара мәҙәни мираҫ базаһына интеграцияланған, унда тиҫтәләгән илдәрҙән 1,5 миллиондан ашыу сайт бар.

Объект һандары

[edit | edit source]

Исемлектәрҙе ойоштороуҙы еңеләйтеү өсөн һәр объектҡа үҙенсәлекле ун һанлы һан (книд) бирәбеҙ. Ҡайһы бер һандар Мәҙәниәт министрлығының иҫке реестрынан алынһа, икенселәрен үҙебеҙ тәғәйенләйбеҙ. Был һандарҙың рәсми статусы юҡ, ләкин улар Викимедиа проекттарында — Википедия мәҡәләләрендә һәм Викимедиа берләшмәһендә категорияларҙағы мәҙәни мираҫ объекттарын билдәләү өсөн ҡулланыла. Яңы реестрҙан объекттар шулай уҡ үҙ аллы 15 һанлы ЭГРОКН номерына эйә, ул исемлектәрҙә айырым күрһәтелә (knid-new).

Ун һанлы һандар ААВССССДДД тип төҙөлә, унда

  • тәүге ике һан (АА) — төбәк номеры
  • өсөнсө һан (В) объекттың "сығышын" күрһәтә
    • 0 — иҫке реестрҙан, урындағы йәки төбәк һаҡлау категорияһынан объекттар
    • 1 — Иҫке реестрҙан, федераль һаҡлау категорияһына ингән 12 объект
    • 2 — иҫке реестрҙан объекттар, һаҡлау категорияһы асыҡланмаған
    • 3 — һаҡланған статусҡа эйә булған, әммә иҫке реестрға индерелмәгән объекттар
    • 4 — һаҡланған статусы булмаған, әммә, беҙҙеңсә, тарихи-мәҙәни ҡиммәтте күрһәткән объекттар (күберәк)
  • цифры дүртенсеһенән етенсеһенә тиклем (CCCC) — объекттың серия номеры
  • Һуңғы өс һан (һигеҙенсенән унынсыға тиклем, ДДД) — комплекс (ансамбль) эсендәге объекттың һаны. Мәҫәлән, монастырь йәки усадьба өсөн һан 000 менән тамамлана. Монастырь эсендәге айырым биналарҙа 001, 002, 003 һ.б. менән тамамланған һандар бар complex=

Шулай уҡ ҡарағыҙ һуңғы биләгән һандар

Һаҡлау статусы

[edit | edit source]

Мәҙәни мираҫ объекты статусы, ғәҙәттә, төбәк башҡарма власть органы тарафынан бирелә, ә федераль әһәмиәттәге объекттар өсөн Рәсәй Федерацияһы Президенты указы, Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте ҡарары йәки Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министрлығы бойороғо менән бирелә. Шул уҡ ваҡытта «һаҡлау категорияһы» билдәләнә (федераль, төбәк, йәки урындағы; Санкт-Петербург һәм Мәскәү өсөн төбәк һәм урындағы һаҡлау категориялары эквивалентлы, шуға күрә урындағылары, ғәҙәттә, тәғәйенләнмәй), унан һуң объект яңы реестрға индерелә, йәки, кәмендә, булырға тейеш, министрлығының CutureNl (EGROKl). Совет осорондағы “дәүләт әһәмиәте” категорияһы хәҙер федераль, ә “урындағы әһәмиәт” төбәккә (ә урындағы түгел, уйлағанса) тура килә. Ҡайһы бер райондарҙа “муниципаль әһәмиәтле” категория ҡулланыла (урындағыға тиң). 2013 йылдан археологик ҡомартҡылар тик федераль әһәмиәткә эйә булды, ә төбәк йәки урындағы категорияға ҡарағандары автоматик рәүештә федераль категорияға күсте.

Мәҙәни мираҫтың «асыҡланған объекты» статусы бөтә күрһәтелгән тәртиптән алда килә һәм уларҙы реестрға индереү һәм һаҡлау категорияһын билдәләү тураһында ҡарар ҡабул итеү өсөн әлегә етерлек материал йыйылмаған объекттарҙы һаҡлау маҡсатында уйлап сығарылған. Был статусты биреүҙе төбәк мәҙәниәт бүлектәре йәки мәҙәни мираҫты һаҡлау комиссиялары ҡабул итә, ғәҙәттә, бойороҡтар һәм башҡа ҡағиҙәләр рәүешендә. Билдәләнгән объекттар һаны төрлө төбәктәрҙә төрлөсә: ҡайһы саҡта тиҫтәләгән, ҡайһы саҡта меңдәрсә. Билдәләнгән объекттар иҫке реестрға индерелде, әммә Мәҙәниәт министрлығының яңы реестрына индерелмәгән. Беҙҙең исемлектәрҙә улар яңы реестрға ингән объекттар менән бер рәттән күренә.

Һаҡлау статусы Былы туранан-тура бәйле түгел, объект номеры, әммә былы юғары ихтималлыҡ менән объекттар менән B = 0, 1, 2, 3 бар йәки, кәмендә, ниндәйҙер һаҡланған статусы булған. Ҙурыраҡ ышаныс өсөн түбәндәге мәғлүмәттәрҙе лә индерергә тырышабыҙ:

  • document — хәүефһеҙлек системаһын ҡоралландырыу тураһындағы документ
  • protection — хәүефһеҙлек категорияһы (федераль, төбәк, урындағы; билдәләнгән объекттар)
  • dismissed — ҡоралһыҙландырыу тураһында документ

Ҡайһы бер осраҡта һаҡланған статусҡа ҡағылышлы документты табыу мөмкин түгел, был осраҡта уның урынына һәйкәлдәрҙең төбәк исемлектәренә, территориаль планлаштырыу схемаларына һәм һаҡланған статустың булыуын туранан-тура булһа ла күрһәткән башҡа ниндәй ҙә булһа сығанаҡтарға һылтанма бирелә.

Шулай уҡ «ҡараңғы» һаҡлау статусына эйә объекттар бар: мәҫәлән, ансамблдең йәки тарихи биналар блогының тотош һаҡланған, әммә бер ниндәй ҙә рәсми документта ентекле һүрәтләнмәгән өлөштәре. Был шулай уҡ иҫтәлекле урындар, тарихи тораҡ пункттар, ҡиммәтле ҡала барлыҡҡа килтергән объекттар һәм шуға оҡшаштар ҙа инә. Беҙ бындай объекттарҙы барыһын да исемлектәргә индерергә тырышабыҙ, уларҙы түбәндәгесә аңлатабыҙ:

  • Әгәр ҙә рәсми документтарҙа ниндәйҙер ентекле мәғлүмәттәр булһа — мәҫәлән, ҡасаба йәки биҫтә эсендәге тарихи йорттар адрестары — беҙ бындай йорттоң һәр береһен бөтә комплекс менән бер үк һаҡлау статусына эйә тип һанайбыҙ, шуға күрә «В» хәрефенән башланған һандарҙы ҡулланабыҙ = 3
  • Әгәр ҙә деталләштереү булмаһа, йәки Рәсәй ҡануниәтендә дәүләт яҡлауы билдәләнмәһә (мәҫәлән, «ҡиммәтле ҡала барлыҡҡа килтереүсе объекттар» осрағында), беҙ был объекттарҙы һаҡланыу статусына эйә булмаған тип һанайбыҙ, шуға күрә «В» менән башланған һандарҙы ҡулланабыҙ = 4.

Һаҡланған статусы булмаған объекттарҙа һәр ваҡыт «В» = 4 була һәм шулай итеп һаҡланған статусы булған йәки булған объекттарҙан айырыла. Исемлектәргә бер нисә төр объект өҫтәйбеҙ:

  • «Һәйкәлдәр кодексы» кеүек абруйлы академик баҫмаларҙа телгә алынған объекттар.
  • ҡиммәтле тарихи мөхитте тәшкил иткән объекттар; кадастр схемаларында һәм ҡайһы бер территориаль планлаштырыу схемаларында билдәләнгән «мәҙәни мираҫҡа кандидаттар»
  • Беҙҙеңсә, тарихи-мәҙәни ҡиммәтте сағылдырған объекттар; был пункт иң субъектив һәм һәр өҫтәлгән объект өсөн айырым фекер алышыу талап итә. Төп принципыбыҙ – инде мәҙәни мираҫ тип иғлан ителгән объекттарға оҡшаш объекттар өҫтәү: мәҫәлән, революцияға тиклемге сиркәүҙәр, әммә хәҙергеләрен түгел. Беҙ өҫтәгән объекттар тураһында күберәк белергә.

Исемлектәр нисек төҙөлгән?

[edit | edit source]

Һәр объект өсөн «карта» төҙөлгән, һул яҡта фотоһүрәт, үҙәктә объект тураһында мәғлүмәт — шул иҫәптән фотогалереяға һәм объекттың паспортына һылтанма (әгәр бар икән), уң яҡта яңы фотоһүрәттәр тейәү өсөн һылтанма.

Легенда

[edit | edit source]
  • Типы памятников:
    • — архитектура ҡомартҡыһы
    • — тарихи ҡомартҡы
    • — археологик ҡомартҡы
    • — монументаль сәнғәт ҡомартҡыһы
  • Комплекстар:
    •   — комплексы элементтары Б.
    • — комплекстың төп элементы (ансамбль, усадьба һәм һ.б.)
  • Адрестар:
    • — объект Викимәғлүмәттәр менән бәйләнгән (munid= параметры күрһәтелгән)
  • Координаталар:
    • — теүәл координаталар бар
    • ! — координаталар яҡынса билдәләнә һәм асыҡлыҡ индереүҙе талап итә
  • Һылтанмалар:

Мөлкәт тураһында мәғлүмәт

[edit | edit source]

Һәр мәҙәни мираҫ объекты {{monument}} ҡалыбы ярҙамында билдәләнә, уның параметрҙары бөтә кәрәкле мәғлүмәтте структуралаштырырға мөмкинлек бирә. Основные параметры этого шаблона приведены ниже, и полную версию можно посмотреть бында.

Дөйөм мәғлүмәт:

  • name= объекттың исеме (исеме генә, төҙөлөш йылы һәм архитекторҙары яҙылмай!)
  • type= architecture (архитектура ҡомартҡыһы), history (тарихи ҡомартҡы), monument (монументаль сәнғәт ҡомартҡыһы), archeology (археологик ҡомартҡы). Һәйкәлдең төрө рәсми документтарға һәм айыҡ аҡылға таянып билдәләнә
  • description= Объектты асыҡларға ярҙам иткән йәки уның мәҙәни мираҫы тураһында өҫтәмә мәғлүмәт биргән ҡыҫҡаса тасуирлама. Мәҫәлән, «Ленин менән Крупская 1918 йылда был йортта сәй эскән» йәки «Хәҙер унда 2-се урта мәктәп урынлашҡан».
  • image= Һылтанма фотоға (Файл: префиксһыҙ һәм баш бармаҡ йәки мини кеүек өҫтәмә командаларһыҙ)
  • status=destroyed Юғалған объекттар өсөн, был файҙалы ҡулланыу description= ялан күрһәтеү өсөн, ҡасан объект юғалған һәм аныҡ ҡына нимә булған уның менән
  • style= архитектура стиле (модерн, конструктивизм)

Урынлашыуы:

  • lat=, long= координаталары объекттың унлыҡ форматында (һеҙ алырға мөмкин бынан, һәм шулай уҡ Яндекс, 2ГИС, Викимапии). precise=yes тигәнде аңлата, объекттың координаталары 20—30 м теүәллек менән күрһәтелә (был бигерәк тә ауыл ерендә мөһим, унда ауылды табыуы еңел, әммә конкрет йортто табыуы күпкә ауырыраҡ)
  • region= ISO төбәк коды
  • district= Административный район. Был ирекле күрһәтелгән, әммә бөтә исемлектә эҙмә-эҙлекле. Ҡыҫҡа исемдәр ҡулланырға тырышабыҙ: мәҫәлән, district=Тобольск, һәм түгел district=Тобольск ҡала округы
  • municipality= ерлектең атамаһы (ҙур ҡалаларҙа, муниципаль райондың атамаһы)
  • munid= Викимәғлүмәттәр өсөн урындағы идентификатор
  • address= Адрес «урам исеме, йорт номеры» форматында бирелә, мәҫәлән, «Металлостроевцев урамы, 1». Артабан аңлатма кәрәк булһа, йәйәләр эсенә индерегеҙ.

Техник мәғлүмәт:

  • knid= 10 һанлы объект номеры (Әгәр ҙә һеҙ һанды дөрөҫ бирергә белмәһәгеҙ, быны эшләмәгеҙ һәм исемлектәргә шул уҡ һанлы икенсе объектты бер ҡасан да өҫтәмәгеҙ)
  • complex= комплекстың төп элементының номеры (ансамблдәр, монастырҙар һәм башҡалар өсөн). Әгәр предметтың үҙе төп элемент булһа, тимәк complex=knid
  • knid-new= 2012 йылда 15 һанлы объект номеры берҙәм дәүләт реестрыTemplate:Wy/ba/Һылтанма юҡ. Был һан ярҙамсы һан булып тора. Беҙҙең базала төп һандар булып 10 һанлы һандар тора (параметр knid=)

Һылтанмалар:

  • wiki= Башҡорт Википедияһындағы мәҡәләнең исеме
  • wdid= Викимәғлүмәттәр идентификаторы (мәҙәни мираҫ объекты үҙе өсөн)
  • commonscat= Викисклада базаһы категорияһы (был объект өсөн ҡалаларҙың һәм мәҙәни мираҫтың дөйөм категорияларын өҫтәү мотлаҡ түгел)
  • link=, linkextra= Мөлкәт тураһында өҫтәмә мәғлүмәт менән тышҡы һылтанма. Сиркәүҙәр өсөн, беҙ, ғәҙәттә, һылтанма sobory.ru Һәм temples.ru яҡшы һәм үҙ аллы мәғлүмәт базалары булараҡ. Был шулай уҡ урындағы тарих сайттарына йәки мәҙәни мираҫ сайты тураһында баҫмалар менән блогтарға һылтанмаларҙы ла үҙ эсенә алырға мөмкин, әммә нисек кенә булмаһын, һылтанмалар фәһемле булырға тейеш!

Һаҡлау статусы:

  • document=, document2= Исемлеккә объектты урынлаштырыу өсөн ҡулланылған документ коды йәки башҡа сығанаҡ. Документ тураһында мәғлүмәт {{monument-documents}} ҡалыбы ярҙамында биттең аҫҡы өлөшөндә күрһәтелә. Бер документты бер нисә исемлек объекты менән бәйләргә мөмкин.
  • protection= һаҡлау категорияһы (F — федераль, R — төбәк, M — урындағы, V — билдәләнгән объект, C — ҡиммәтле ҡала барлыҡҡа килтереүсе объект (VCFO), N — һаҡланған статусы булмаған объект; N урынына шулай уҡ был яланды буш ҡалдырырға мөмкин)
  • dismissed= ҡоралһыҙландырыу документы коды

Исемлектәрҙең дөйөм дизайны

[edit | edit source]

Исемлектәр «райондарға һәм райондарға административ бүленеш» (ҡала һәм муниципаль райондар) буйынса бара. Ҙур ҡалалар эсендә беҙ шулай уҡ исемлектәрҙе административ райондар буйынса бүлергә тырышабыҙ, әммә ҡайһы бер осраҡтарҙа айырым исемлектәр яҡшы локалләштерелгән урындар өсөн мәғәнәгә эйә, мәҫәлән, [[Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы/Түбәнге Новгород өлкәһе/Түбәнге Новгород,Кремль һәм Кремный монастырҙар]йәки Н. ҡала зыяраттарында ҡәбер таштары. Һәр исемлек эсендә объекттар адресы буйынса алфавит буйынса сорттарға бүленә. Исемлектең башында {{monument-title}} ҡалыбы урынлашҡан, ул объекттарҙың индерелгән картаһын төҙөй һәм районды districtid= параметры (тейешле район өсөн Викимәғлүмәт элементының идентификаторы) аша күрһәтә. Исемлектең аҙағында {{footer|type=Heritage}} ҡалыбы урынлашҡан, ул исемлектәрҙе тейешле категорияға урынлаштыра.

Викимәғлүмәттәргә һылтанма

[edit | edit source]

Һәйкәлдәр исемлегендә Викимәғлүмәттәрҙең кодтары бар:

  • айырым объекттар (wdid)
  • тораҡ пункттары (munid)
  • Рәсәй төбәктәренең административ райондары (исемлек башында districtid) Викимәғлүмәттәрҙең үҙендә үҙенсәлектәр бар:
  • P1483 (kulturnoe-nasledie.ru ID) — асылда беҙҙең исемлектәрҙә ҡулланылған 10 һанлы һандар
  • P5381 (EGROKN ID) — яңы реестрҙан 15 һанлы һандар

Нисек ярҙам итергә?

[edit | edit source]

Бына мәҙәни мираҫ объекттары исемлеге. Улар менән нимә эшләргә?

  • Исемлек аша үтергә, асыҡ опечаткаларҙы төҙәтергә һәм координаталарҙы индерергә. * Әгәр ҡабатланған объекттарҙы күрһәгеҙ, берәүһен генә һаҡлағыҙ, ә икенсеһен (өсөнсө-дүртенсе-бишенсе) был битте күрһәтегеҙ. * Әгәр ҙә һеҙ юғалған объектты күрһәгеҙ, уны статус=юҡ ителгән тип билдәләгеҙ
  • Википедияға һәм Википедияға һылтанмалар өҫтәү
  • Исемлектә беҙгә кәрәкле бөтә объекттар ҙа юҡтыр. Һәр төбәктең битендә һеҙ Сығанаҡтар бүлеген таба алаһығыҙ (мәҫәлән, бында), унда төбәк ҡомартҡылары реестрҙарына, закондарға, норматив хоҡуҡи акттарға һәм башҡа файҙалы материалдарға һылтанмалар бирелгән. Уларҙы бындағы исемлектәр менән сағыштырып, юҡ объекттарҙы өҫтәгеҙ. Әгәр ҙә бер нисә генә объект булһа, быны ҡул менән эшләү еңелерәк. Әгәр ҙә йөҙҙәрсә объект булһа, яҙыу, беҙ һеҙгә ярҙам итергә тырышырбыҙ.
  • Мәҙәни мираҫҡа ҡағылышлы башҡа материалдарҙы эҙләгеҙ. Иң тулы мәғлүмәт ҡайһы саҡта кадастр тикшерелеүҙәрендә һәм ерҙе файҙаланыу документтарында осрай, ә мәҙәниәт идаралығы сайтында түгел, тип уйлайһың. Иң яҡшы эҙләү ысулы – тик мәҙәни мираҫ контексында ғына интернетта телгә алынған аҙ билдәле сайттар исемдәре һәм адрестары буйынса.
Әгәр әлегә һеҙгә кәрәкле төбәк исемлеге булмаһа, яҙығыҙ, беҙ быны эшләйәсәкбеҙ!

Файҙалы һылтанмалар

[edit | edit source]

Хеҙмәт биттәре

[edit | edit source]

Исемлектәр менән эшләү ҡоралдары

[edit | edit source]

Башҡа ҙур теркәүҙәр

[edit | edit source]
  • Яңы дәүләт реестры (ЭГРОКН)
  • Иҫке дәүләт реестрыTemplate:Wy/ba/Һылтанма юҡ (сайттың архивланған версияһы kulturnoe-nasledie.ru)
  • sobory.ru — православие архитектураһының халыҡ каталогы; тик монастырҙар, сиркәүҙәр һәм часовнялар, шул иҫәптән хәҙерге часовнялар ғына
  • temples.ru — Сиркәү архитектураһының тағы бер каталогы; ул элеккеһенән шуныһы менән айырыла: уны краудсорсинг ҡулланмайынса, ирекмәндәрҙең бәләкәй генә төркөмө булдыра
  • The Constructivist Project — конструктивистик архитектура энциклопедияһы (Рәсәй Федерацияһында ғына түгел)

Төбәк ресурстарына һылтанмаларҙы тейешле төбәктәр биттәрендә табырға мөмкин; мәҫәлән, Кемеров өлкәһе

Башҡа илдәр

[edit | edit source]
Категория:Wy/ba/Статьи о городах
Этот путеводитель является скелетом.
У него есть шаблон, но очень не хватает информации.
Пожалуйста, добавьте ваши знания! Вперёд!