Wt/zea/torre

Zeêuws

Zòmae vuuf soôrten torren.

Etymologie

zelfstandig naemwoôrd

Van Middelnederlands torre. Dienkelijk nae de klank van somste soôrten; vergliekt 't Nedersaksisch/Platduuts turren 'roenke' en de Zeêuwse soôrtnaeme roenker.

werkwoôrd

Meschien uut tornen? Torren is ok bekend in 't Oôst-Vlaems (Land-van-Waos).

Omschrievienge

torre

1. zelfstandig naemwoôrd v veraol Zuud-Zeêuws: ielk van d'insecten uut d'orde van Schildvlekers (Coleoptera), 'n vreêd soôrterieke fermielje daebie de vòvleken toet dikke schilden bin vergroeid.
2. werkwoôrd mee d'ôrens stôte (bev. deu 'n stier of 'n geite)

Opmerkienge: torre in de zin van 'kever' stae nie in 't WZD.

Uutspraek

[ˈtɔrə ~ ˈtʌrə]

Verbugienge

torren meêrvoud, torretje verkleinwoôrd

Vervoegienge

infinitief	torre(n)
gerundium	te torren(e)
tegewoordigen tied	ik tor(re)	oôns torre(n)
	jie tor(t) (torre)	julder torre(n)
	'ie tor(t)	'ulder torre(n)
flejen tied	ik, jie, 'ie torde(n), torrede	oôns, julder, 'ulder torde(n), torrede
gebieënde wieze	tor(t)
onvoltoôid deêlwoôrd	torrende
voltoôid deêlwoôrd	ei (g)etord
Ziet vò details en verschillen tussen de Zeêuwse dialecten 't artikel Zeêuwse grammaotica op Wikipedia.

Saemenstelliengen

• torremande

Uutdruksels

• A je noôit gin 'ôrens g'aod ei en je krieg se, wil je wè's torre, mensen die-a plotselienge macht kriege, kunne d'r dikkels nie goed mee omgae

Dialectvarianten

zelfstandig naemwoôrd

• tor veraol Noôrd-Zeêuws, mae toet op Walcheren en Zuud-Beveland g'ôre

werkwoôrd

• torren in Zeêuws-Vlaendere en op oôstelijk Zuud-Beveland

Synoniemen

zelfstandig naemwoôrd

• kever
• schaoliebieter

werkwoôrd

• poete
• tokken
• tosse

Hyponiemen

• papoenebeêsje
• roenker

Opmerkienge: ziet bie de lemma's vò de synoniemen die-a d'r vò deze torren bestae.

Vertaeliengen

insect

• Nie-taelgebonde: 🪲
• Afrikaons: tor
• Araobisch: خُنْفُسَاء (ẖunfusāʾ) v
• Bengali: গুবরে পোকা (gubore pōka)
• Braebants: kever, keejver enz. m; keveraord enz. m, tor v; mulder m
• Chinees (Mandarijn): 甲蟲 / 甲虫 (jiǎchóng)
• Duuts: Käfer m
• Esperanto: skarabo
• Frans: scarabée m
• Hindi: गुबरैला (gubrailā) m, भृंग (bhŕṅg) m
• 'Ollands: kever, keverik (Katwieks) m/g; tor v/g
• Iengels: beetle
• Italiaons: coleottero m, scarabeo m
• Japans: 甲虫 (こうちゅう, kōchū)
• Latijn: coleopterum o
• Limburgs: kaever, kever enz. m
• Middelnederlands: wevel m, kever m, torre v
• Nederlands: kever m, tor v (veraol spreektaele)
• Nedersaksisch/Platduuts: kever m/g; tor(re) v/g; wörm, wöarm m/g (Greuniengen, Twente); krobbe g (Stelliengwerfs)

• Oôst-Vlaems: kever m, tor v, schaoliebijter m, tieënebèter (Bleien) m
• Oudgrieks: κάνθαρος (kantharos) m
• Oudnederlands: kevero m, hano m
• Perzisch: سوسک (susk)
• Poôls: chrząszcz m, żuk m
• Portugees: escaravelho m, besouro m
• Russisch: жук (zjoek) m
• Spaons: escarabejo m
• Swahili: mende kl. 9, 10
• Tamil: வண்டு (vaṇṭu)
• Telugu: భ్రమరం (bhramaraṁ)
• Turks: böcek
• Westerlauwers Vries: kever g, krobbe g, tuorre g
  • Hindeloôpers: keaver, töre, króbbe
  • Terschelliengs: tor, krob
  • Schiermonnikoôgs: kever m, teur v, krôve v
• West-Vlaems: kever m, teenbieter m (Zuudoôstelijk West-Vlaoms), caillebote/sjhaoljebotse v (Westelijk West-Vlaoms)
• Zweeds: skalbagge g

Bronnen

• Meertens Instituut (maeker en jaertal onbekend), kever, tor, torre
• Meertens Instituut (Jan Stroop, 1971), kever (gin verschil tussen tor en torre)
• Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 989

• Dr. Frans Debrabandere (red.), Zeeuws etymologisch woordenboek. De herkomst van de Zeeuwse woorden. Uutgeverie Atlas, Amsterdam/Antwerpen, 2007: blz. 344

• Nicoline van der Sijs (2010, saemenstellienge), Etymologiebank