Wt/zea/loôd

Zeêuws

Drie klompjes loôd en 'n blokje d'rvan.

Etymologie

Over Middelnederlands loot, loet en Oudnederlands lōt van Oergermaons *laudą/*laudaz. Te dienken vaolt an 'n ontlênienge an 't Gaollisch, in de vurm *(p)loudiā 'de strômende' (meedat 't metaol in 't gewoon viertje smelt), van Oer-Indo-Europees *plou-d, afgeleide van de wortel *pleu- 'strôme'.

Omschrievienge

loôd o

1. (ontelbaer) zwaer, gauw smeltend en zwak vergiftig metaol mee as atoomnommer 82
2. (telbaer) instrument, bestaend uut 'n stikje loôd an 'n touwe, gebruukt om rechte 'oeken te maeken
3. (telbaer) ouwe gewichtsmaet, rond de 15 gram; laeter precies 10 gram
4. (oneigenlijk, in uutdruksels) geld
5. bievoegelijk naemwoôrd, allêne predicatief loôdrecht

Uutspraek

[lʊɐt]

Verbugienge

lôjen meêrvoud, loôdje verkleinwoôrd

afleiiengen

lôje bievoegelijk naemwoôrd (stofnaeme)

Uutdruksels

• ’Ie zit goed in z'n loôd, 'ie ei vee centen

Varianten

• lwod Acht'uzens

Aore spelliengen

• lôôd Woordenboek der Zeeuwse Dialecten
• load gin standaerdspellienge

Ontlêniengen in aore taelen

• loodt, lōt Neger'ollands
• loto Sranantongo
  • lotò Saramaccaons
  • loto Sarnami
  • loto Surinaoms-Javaons

Vertaeliengen

metaol

• Nie-taelgebonde: Pb
• Afrikaons: lood
• Araobisch: رَصَاص (raṣāṣ) m
• Bengali: সীসা (śiśa)
• Chinees (Mandarijn): 鉛/铅 (qiān)
• Duuts: Blei o
• Esperanto: plumbo
• Frans: plomb m
• 'Ebreêuws: עוֹפֶרֶת ('ophéret) v
• Hindi: सीसा (sīsā) m
• Iengels: lead
• Italiaons: piombo m
• Japans: 鉛 (なまり, namari)
• Latijn: plumbum o
• Limburgs: loed, loeëd enz. o; blie o
• Maleis: timah hitam (Maleisisch), timbal (Indonesisch)
• Nedersaksisch/Platduuts: bli o, loot/loet o
• Nederlands: lood o
• Oôst-Vlaems: loôd (Ulsters), luued, luud (Gents) o
• Oudgrieks: μόλυβδος (molubdos) m

• Oudnederlands: lōt o, *blī
• Perzisch: سرب (sorb)
• Poôls: ołów m
• Portugees: chumbo m
• Russisch: свине́ц (svinéts) m
• Spaons: plomo m
• Swahili: risasi kl. 9
• Tamil: ஈயம் (īyam)
• Telugu: సీసము (sīsamu)
• Thai: ตะกั่ว (dtà-gùua)
• Turks: kurşun
• Viëtnamees: chì
• Welsh: plwm m
• West-Vlaems: lôod o
• Westerlauwers Vries: lead o
  • Hindeloôpers: laa
  • Terschelliengs: loëd
  • Schiermonnikoôgs: laid
• Zweeds: bly o

Bronnen

• Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 555

• Nicoline van der Sijs (2010, saemenstellienge), Etymologiebank

• Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd 'lood'