Wt/zea/kapelle

Zeêuws

Oud kapelletje [1] in Armenië.

Achttien kapellen [3], daevan d'r verschillende ok in Zeêland leve.

Etymologie

Over Middelnederlands capelle en Oudnederlands capella van middeleêuws-Latijns cappella, van laet-Latijns cappa 'kap' van onbekenden oôrsproenk. De beteikenissen 'bid'uusje' en 'insekt' bin waerschienlijk uutendelienge dezelfde: d'eêste is te verklaeren as '(overdekt) gebouw', de tweêde as oôrsproenkelijk de naem vò eên bepaelde kapellesoôrte; d'r bin verschillende soôrten mee 'kap' of 'mantel' in d'r naeme. Vò de beteikenisse 'plok strô enz.' geve de woôrdenboeken gin verklaerienge, mae je kunne je indienke dat dat ok in de vurm van 'n gebouwtje wier opgebouwd.

Omschrievienge

kapelle v

1. klein katholiek bid'uusje, kleiner as 'n kerke, somties nie meêr as 'n beêld in 'n nisse, somties groôt genoeg om in te steppen
2. anbouw an 'n kerke mee dezelfde vurm en functie
3. insect uut d'orde Lepidoptera, mee schubbige vleken; in 't biezonder de superfermielje Papilionoidea daeruut, mee bonte vleken en 'n toenge om uut blommen te zugen
4. klein muziekorkest, dikkels van blaezers
5. Land-van-Kezands Land-van-Axels plok gos, klaover of vlas, opgesteld om op 't veld te drôgen

Uutspraek

[kɑpælə], [kəpælə]

Verbugienge

kapellen meêrvoud, kapelletje verkleinwoôrd

Saemenstelliengen

• beuterkapelle

Synoniemen

insect

• beuterkapelle
• beuterschieter
• uul, uultje
• vlinder

Beteikenisverwant

insect

• rispe

Ontlêniengen in aore taelen

• kampele Berbice-Nederlands
• kaperka, kapelka Sranantongo

Vertaeliengen

bid'uusje

• Afrikaons: kapel
• Araobisch: مُصَلًّى (muṣallan) m
• Chinees (Mandarijn): 禮拜堂 / 礼拜堂 (lǐbàitáng)
• Duuts: Kapelle v
• Frans: chapelle v
• Hindi: चैपल (caipal) m
• Iengels: chapel
• Italiaons: cappella v, chiesetta v
• Japans: チャペル (chaperu), 礼拝堂 (らいはいどう, raihaidō; れいはいどう, reihaidō)
• Latijn: sacellum o, aedicula v, oratorium o
• Limburgs: kepel v

• Nederlands: kapel v
• Poôls: kaplica v
• Portugees: capela v
• Russisch: часо́вня (tsjasóvnja) v
• Spaons: capilla v
• Swahili: chapeli kl. 5,6
• Turks: şapel, musalla
• Welsh: betws m, capel m
• Westerlauwers Vries: kapelle g
• Zweeds: kapell o

insect

• Nie-taelgebonde: 🦋
• Afrikaons: skoenlapper
• Araobisch: فَرَاشَة (farāša(h)) v
• Bengali: প্রজাপতি (projapoti)
• Chinees (Mandarijn): 蝴蝶 (húdié)
• Duuts: Schmetterling m (bont), Falter m (mat)
• Frans: papillon m
• 'Ebreêuws: פַּרְפַּר (parpár) m
• Hindi: तितली (titlī) v
• Iengels: butterfly
• Italiaons: farfalla v
• Japans: 胡蝶 (kochō), 蝶々 (chōchō), 蝶, チョウ (chō)
• Javaons: kupu
• Latijn: pāpiliō m
• Limburgs: pieëpel m, roewvogel m, kepelke o enz.
• Maleis: kupu-kupu, rama-rama
• Middelnederlands: cappel, coppel v; honichvloy v; pellenvogel, pennenvogel m; pamilion, pepel m; poppe v; schitte v; viveltre m/v; vlieder, vlinder m
• Nederlands: vlinder m, kapel v (verouwerd)

• Nedersaksisch/Platduuts: pennevoegel g/m enz.
• Oudgrieks: σητόδοκις (sètodokis) v, ψυχή psuchè v
• Perzisch: پَرْوانِه (parvâne)
• Poôls: motyl m
• Portugees: borboleta v, panapaná v (Brezielje)
• Russisch: ба́бочка (bábotsjka) v
• Spaons: mariposa v
• Swahili: kipepeo kl. 7,8
• Tamil: வண்ணத்துப்பூச்சி (vaṇṇattuppūcci), பட்டாம்பூச்சி (paṭṭāmpūcci)
• Telugu: సీతాకోక చిలుక (sītākōka ciluka)
• Turks: kelebek
• Viëtnamees: bướm, bướm bướm
• Welsh: pilipala m, iâr fach yr haf m
• Westerlauwers Vries: flinter g
  • Hindeloôpers: flinder
  • Schiermonnikoôgs: fil v
• West-Vlaems: vyvouter enz. m
• Zweeds: fjäril g

Bronnen

• Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 405

• Dr. Frans Debrabandere (red.), Zeeuws etymologisch woordenboek. De herkomst van de Zeeuwse woorden. Uutgeverie Atlas, Amsterdam/Antwerpen, 2007: blz. 155

• Nicoline van der Sijs (2010, saemenstellienge), Etymologiebank

• Nicoline van der Sijs (2010, saemenstellienge), Etymologiebank

• Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd 'kapel'