Wt/zea/Wiktionary:Lieste van Swadesh (Nedersaksisch)

't Nedersaksisch is 'n vergaerbak van dialecten in Noôrdoôst-Nederland en Noôrd-Duutsland. Vroeger wiere ze ok gesproke in wat-a noe Noôrd-Polen, Rusland (Kaliningrad) en West-Litouwen (Memelland) is; vadders waere ze en bin ze deêls nog t'ôren in migrantengemeênschappen van Brezilië toet an Siberië. Tezaemen mee 't Nederfrankisch (Zeêuws, 'Ollands, Braebants, Limburgs en directe verwanten) vurmt 't 't Nederduus.

't Is vreêd moeilijk om kenmerken te noemen die-a vò aolle Nedersaksische dialecten opgae en nie in aore groepen te vinden bin. Invloeden van overaol en nergest en de werkienge van duzend jaeren è gezurgd vò 'n bonte verzaemelienge streek- en plektaeltjes. Toch beleve de sprekers ulder taele as 'n relatieve eên'eid, meedan de dialecten op subtiele menieren over lands- en taelgrenzen in mekaore griepe. Op deze Swadeshlieste krieg je dae 'n idee van.

'n Korte verklaerienge van aolle dialecten. Me beginne in 't westen, in Nederland dus. Dialecten dae è vee invloed van 't 'Ollands g'aod. Dat is veraol in de Gouwen Eêuw gebeurd, toen-a 'Olland vreêd vee anzieën ao. Daenae is dien invloed vò 'n groôt deêl stilgevaolle. De sterksten 'Ollandsen invloed is te vinden in 't Urkers, daenae in 't West-Veluws ('ier nie meegenome), en daenae in 't Sallands en Drents. Drenthe is op taelgebied 'n lappendeken; m'n 'ouwe 't 'ier bie d'oôrspronkelijke (zand-)dialecten van Zuud-Drenthe om nog 'n bitje overzicht te bewaeren.

't Twents staet wat minder nae 't 'Ollands. Dat komt deudat Twente vroeger meêr anzien ao, omdat 't katteliek was (en dus minder 'n band mee 't westen voelde) en omdat 't ok economisch meêr op Duutsland gericht was. Twents trekt daerom vee op Westfaols, 'n taele die-a vroeger van grôte beteikenis was. 'n Verschil tussen die tweê is dan de Westfaolse diftongen in 't Twents nie vòkomme (awast is dat vroeger aors gewist). Westfaolsen invloed vinde je ok in 't Achter'oeks ('ier nie meegenome). Ok 't naebie uutgesturve Oôstfaols is t'rmee verwant. 't Westfaols ei vee interne verschillen en meêr as eên schriefwieze, dus dezen tabel kan noôit gin volledig idee geve van de stand van zaeken in dat gebied.

't Greuniengs is 'n Saksisch dialect op Friesen ondergrond. Dat merk je an vee diengen, in 't biezonder de grammaotica. Vò 't Oôstvries, gesproke in Duutsland net bie Greuniengen over de grenze, geldt 'tzelfde. 'n Verschil is at 't Greuniengs tweêklanken eit die-a vee trekken op 't Westfaolse systeem (meugelijk deu 'parachutêrienge' ontstae).

't Mecklemburgs oôr gesproke in 't noôrden van d'ouwe DDR. 't Is in de laete middeleêuwen ontstae as dialect van Duutse kolonisten. 't Eit daerom invloed van verschillende dialecten. Dat leste geldt ok vò 't Oôstpommers en 't Nederprusisch, daerin me zòwaer invloed van 'Ollands en Vries trugvinde. Deze dialecten bin vee meêr d'r eige weg gegae. 'Ier in de tabel vin jen 't trug in de vurm van Pomerano en Plautdietsch, respectievelijk de taele van kolonisten in Espírito Santo (Brazilië) en dôperse migranten nae Rusland. Deze taelen bin vanzelf veranderd in de paer eêuwen dan ze van 'ulder moederland gescheie bin, mae nog altoos geeft dit 'n goed idee van 't Oôst-Pommers en Nederprusisch. Butendien bin die taelen in d'r moederland zò goed as uutgesturve, dus leit 't vò d'and om vadderop te gae zoeken.

De dialecten 'ier bin aollemaele neffens d'r eigen spellienge weêrgegeve. Dat kan beteikene dan tweê woôrden 'tzelfde klienke, maer ander ôre opgeschreve. Somties bestaet 'r ok niks anders as 'n ad hoc-spellienge deu hobbyisten. Dit is veraol bie 't Pommers 'n probleem: de bron liek onder zwaeren 'Oôgduutsen invloed te staen en de taele nie goed weêr te geven.

Toet slot è me nog Oudsaksisch (toet 1150/1200, dus tegliek mee 't Oudnederlands) en Middelnederduus (van ongeveêr 1150/1200 toet 1600, dus tegeliek mee 't Middelnederlands).

No.	Zeêuws	Urkers	Sallands	Twents	Zuud-Drents	Greuniengs	Oôstvries	Westfaols	Oôstfaols	Meklenburgs	Pomerano	Plautdietsch	Middelnederduus	Oudsaksisch
1.	ikke	ik								ick		etj	ik	ik
2.	jie	jie	ie, i'j	ie, doe	ie, jij, do	dou, doe	du (Ji, Se)	diu, düu	du, tu	du	dul, durr	du	du	thū
3.	'ie	ij	ie, (h)ij	hee	hij	hij, hai	he	he, hä, hö	he, hei	dei	hai	dai	he	hē
4.	oôns	wij	wi'j	wie	wij	wie, wai	wi				vi, vij, we	wi	wi	wī
5.	julder	julie	ielu, i'jlu	ieleu	ie, jij	ie	ji	jiu	ji		guí, ij	jie	gi, i	gī
6.	'ulder	zulie	zie, zij	zee	zij	zie, zai	se	se, sai	se, sei	sei	zai	sai	se, sie	sia
7.	deze(n), die	disse, dit	dissen, disse, dit	dessen, desse, dit	disse, dit	dizze, dis, dit	disse, dis, dit	düese, düt	düsse, düt	diss', dit		desa, dit	disse enz., dit	these, thius, thit
8.	die(n), dat	die, dat	den, die, det	den, dee, dat	die, dat	dij, dai; dat	de, dat			dei, dat	die, dái; dat, dát	dai, dout	de, dat	the, thiu, that
9.	'ier	ier	ier, hier	hier				hir, hui	hier, heier	hier	híer	hie, hiea	hier	hēr, hier
10.	dae	daor	daor	doar	daor	doar	daar	do, dor	da, dar	dor	daach, dórr	doa	dar	thār
11.	wien	wie		wel	wie	wel	well	wel, wie(l)k	wer		véma	wea	we	hwē
12.	wat	wat									wat, vát	wout	wat	hwat
13.	wae	waor		woar	waor	woar	waar	wo, wor, wue	wo, woneem, neem	wur	woo, vú	wua	war	hwar
14.	'oeneêr	wannaar	wanneer	wannear	wanneer, wenner, wender, wander, wanner, wannèer	wanne(e)r, wenne(e)r	wennehr, wannehr	wannär, wanneer	wanneer, woneer, wenneer	wann, wennihr	wenneer, vênaia	wannaija	wan, wanner	hwan, hwanēr
15.	'oe	oe	oe, hoe	hoo, woo	hoe	hou	wo, wu, ho, hau	wo, wu, bu	wo (wie)		houw, háu	wou	wo, wu	hū, hwō
16.	nie	niet		neet, nich, nit	nie(t)	nait	nich, neet	nich, nit	nich		nirr, nich, nij	nech	ni, nicht	ne
17.	aolle	alle					all	alle		all	al, ól	olla	alle	al, ala
18.	vee	vuul	veul	völ	veul	veul, menneg	vööl, mennig	viel, vüell	veel	väl	fel	vehl	vele, mennich	filo, manag
19.	somste	sommige		wat	sommige	paardie, paardij; gounent	mennig, enige, welke, wat	manige, sömmige	wecke	manche	wiech, vík	monche	sum, som	ēnig
20.	weinig	weanig	weinig	weainig	weinig	waaineg	min, wenig	wennig	wanig, wennig	wenig	wehnech	(bitz)	luttik, mate, voge, weinich	faho, luttik
21.	aor	anger	ander, aander	aander			anner			anre	anat, andarrt	ondre	ander	ōthar, āthar
22.	êne	ien, iene	ene, iene	een	ien(e), een (ene)	ain	een	een, äi(e)n, ein	ein		áin	aint	ên	ēn
23.	tweêë	twie, twieë	twee, twie, tweje, twieje	twee	twie, twee	twai, twij(e)	twee	twee, twäi, twai	twei		suái	twai	twêne, twô, twê	twēne, twā, twē
24.	drieë	drie, drieë	drie, drieje, dree	dree	drie, drei	draai, drij(e)	dree	dree, dräi, drei	drei		drái	drai	drê	thrīe, thria, thriu
25.	viere	vier, viere	vier(e), veer, vere	veer	vier, vèer	vaaier, vère	veer	fer, far, fäier, faier	veier	vier, veir	fáiar	vaia	vêr	fiuwar
26.	vuve	veef, veve	vief (vieve)				fiev	fiev, fäiv, füiv	fief	fif	fonf, fônf	fief	vîf	fīf
27.	groôt	groot						graut, gräot enz.	grot		groot, grôut	grout	grôt	grōt, mikil
28.	lank	lang	lang, lank, lange	laank	lang, laank	laang, laank	lang	lank	lang	lank		lank	lank	lang
29.	breêd	bried	breed		breed, bried	braaid	breed	bred, bräid	breit			brait	brêd (breid), wîd, rûm	brēd, wīd
30.	dikke	dik	dikke	dik			dick	dikke	dick		(fett)	detj	dick	thikki
31.	zwaer	zwaor	zwaor, zwöör	zwoar	zwaor, zwoor	zwoar	swaar	swor, schwor	swar, swor	swor		schwoa	swâr	hėvig, swār
32.	klein	klean	klein	kleain	kleen, klein, klien	klaain	lütt, lüttjet, kleen, naar	klein, kläin; lütt(ek)	lüttj	lütt, small, klein	klain	tjlin	klêne (kleine)	luttik, luttil
33.	kort	kort		kort	kort, kört	kot	kört	kort, kurt	kort			kort	kort	*kurt
34.	smaol			smal		smaal	small, smaal	enge; small, schmal	smal	small, eng		schmaul, enj	smal, enge	engi, thunni
35.	dinne	dunne		dun	dun, dunne	flitterg	dünn, fien	dünn(e)	fien, rank	klein, dünn		denn	dunne, klêne	thunni
36.	wuuf	vrouwe, weef	vrouwe, vrommes, wief	vrommes	vrouw, vrouwe; wief	wief	Fro, Frau; Wiev	Wif, Wiew; Frue, Frau; Frueminske enz.	Frue, Fruensminsche	Fru, Wif	Fru, fru	Fru	wîf (vrouwe)	quena, wīf, frūa
37.	vint	man	man, keerl	keerl	man, vent; kerel, kèrel	manskerel	Mann, Keerl, Mannminsk	Mann, Mannskärl, Fent (negatief)	Mann, Mannskerl	Mann	Mann, mân; Keel, kêil	Moun	man (kerle)	erl, gumo, hėlith, *karl, man, rink
38.	mens	mins	mense, mèènse, minse	meanske	mens, mèense, mèenske	mensk	Minsk		Minsche	Minsch	Mann, mân	Mensch	man, mênsch	gumo, man
39.	kind	keend	kind, kiend	keend	kind, kiend	kiend, kind	Kind, Blaag	Kind				Tjend	kint	avaro, barn, kind
40.	echtevrouwe	vrouwe		vrouw	vrouw, vrouwe; wief	vraauw	Fro, Frau; Ollske	Wif, Wiew; Frue, Frau	Frue, Leifste	Fru, Wif	Fru, fru	Fru	wîf, vrouwe	brūd, wīf, frūa
41.	echteman	man					Mann, Keerl, Oll	Mann	Kerl, Kierl; Mann; Vader	Man	Mann, mân	Moun	man, wert	brūdigumo
42.	moeder	moeder, moe, mimme	moeder, mo, moder, moor, moer, moetie	moder, moo	moeder, moder, moer, maoier	mouder, moeke, mem	Moder (Moor)	Moder, Mor	Mudder	Mudder, Moder	Mothar, motar	Mutta	moder	mōdar
43.	vaoder	vaoder, va, taote	va, vader, väär, vae	vader, va	vader, va, vao	voader, voa, pabbe	Vader (Vaar)	Abbe, Ätte, Babbe, Tate, Fader, Fatter, Pappa, Ålde	Vader	Varrer	Vaadar, fôtar	Voda	vader	fadar
44.	beêste	dier	beest, biest; dier	beest(e), deer	beest, biest; dier, dèer (deer)	baist, daaier	Deer, Deert	Best, Bist, Baist; Der, Dir	Deiert	Dier(t), Deir	Djere, díre	Tia	dêre, dêrt (deirt), bêste	*dior
45.	vis	vis					Fisk, Fiss	Fisk, Fiß, Fisch	Fisch			Fesch	visch	fisk
46.	veugel	voegel	vogel, vaogel	voggel, voegel, vogel	veugel, vogel	vogel	Vögel, Vogel	Fuegel	Voggel, Vugel	Vagel	Voegel, fôiguel	Voagel	vogel	fugal
47.	'ond	ond	ond, hond	hoond	hond		Hund				Hunt, Hont, rhônt	Hunt	hunt	hund
48.	luus	leus	luus	loes	loes, loeze, luus	loes, luus	Luus	Lus					lûs	*lūs
49.	slange		slang(e)			slaang(e)	Slang, Adder, Snaak	S(ch)lange, Addere	Slange	Slang'		Schlang	slange, serpent	nādra, slango, wurm
50.	wurm	wurm	worm, wurm	woarm	worm, wörm, wurm	wirm, wörm, wurm	Wurm, Pier, Miet	Wurm, Pire	Worm				worm	wurm, wormo
51.	boôm	boom					Boom	Bom, Baum	Boom	Bom	Boosch, bú.usch (sic)	Boum	bôm	bōm, bām; triu
52.	bos	bos		bos, bus	bos		Wald, Holt, Busk	Wåld; Busk, Buß, Busch	Holt, Wold	Woold	[Boosch?]	Would	dan, hege, holt, lo, stude, vî, vorst, wede, wolt	bere, wald
53.	stok	stok					Stock, Staak	Stok, Ärdling	Stock				stok, stam	kip, staf, stikko, stok
54.	vrucht	vrucht					Frücht, Gewass	Frucht		Frucht, Aust		Frucht	ovet, vrucht	fruht, *uvet
55.	zaed	zaod		zoad	zaod	zoad	Saad	Såd, Såmen	Saat			Sot	sât	sāmo
56.	blad	blad					Bladd	Blad	Bläet	Blatt	Blëda, blerá meêrvoud	Blaut	blat	blad
57.	wortel	wortel	wortel, wörtel	woartel	wortel, wörtel	woddel	Wuddel, Ruut	Würte, Wurtele	Wörtel			Wartel	wortel	wurt
58.	schosse		baste	bast, bas	bark, bark, baark, börk; schil, schel(le); schol, schor, schors	(schil?)	Bark, Bast	Ba(r)k, Bast	Borke	Rinn'			schortse	rinda
59.	blomme	bloem	bloeme, bloem	blome, bloom	bloeme, bloem	bloume, bloum	Blööm, Bloom	Blot, Blaut; Blome, Blaume	Blaume	Blaum, Blom		Bloum	blome	blōmo
60.	gos	gres	grös, gres	grös	grös, gres	gras	Gras, Gress	Gras, Gräss	Gras	Gras, Gres	Gras, grás	Graus	gras	gras
61.	touwe	touw, leende	lien(d)e, lenge, touw, streng, strink	touw, zeel	biende; lien, liene, liende, lijn; streng, strenge, strenk; touw	lien(e), taauw, zeel	Tau, Lien, Strick, Seel, Reep, Roop	Tow(we), Töwwe; Seil enz.	Seel, Reip, Strick	Tau, Kardeil, Band, Seil	Strjekk, chí.trík	Strank	korde, tow, rêp, sêl	gimeritha, sēl, snarh
62.	vel	vel					Fell						vel	fel
		eud	uud, huud	hoed, oed, huud	huud	hoed	Huud	Hut					hût	hūd
63.	vleis	vleas	vleis (vlees)	vlees	vleis, vlees	vlaais, vlees	Fleesk, Flees	Flesk, Fleisch, Floisch enz.	Fleisch	Fleisch, Fleesch		Flaisch	vlêsch	flēsk
64.	bloed	bloed	bloed, blood	blood	bloed	bloud	Blood	Blot, Blaut	Blaut			Blout	blôt	blōd, drōr
65.	beên	bot			knaok(e), knaoken, knaokel; bot; bonk(e); bien enz.	bodde, bonk, knouk	Knaak, Bunk, Been	Ben, Bien; Knoke, Knoake enz.	Knoken	Knaken, Bein	Knoche, knóka	Knoaken	bên (bein), bunk, grade, knoke	bēn
66.	vet	vet					Fett, Smeer, Ungel, Rüssel	Fett	Fett, Smeer	Fett		Fatt, Schmolt	smêr, vet	(h)rusal, (h)rusli, smero
67.	ei	ei				aai, ei	Ei					Ei	ei	ėi
68.	'oôrn	oren	oorn	heurn(e)	hoorn, horen, heurn		Hoorn	Horn	Hoorn	Huurn	Huarn	horen	horn
69.	staert	start	stät, start, stelle, stat	stert	staart, start, starte, staarte, steert	staart	Steert	Steert, Stiät; Swanz	Swanz, Steert	Swanz; Stiert, Start		Swouns, Zoagel	stert, swans, wadel	*stert
70.	plume	veer	veer, vere	veer, pen	veer, vèer, vere	veer, vere	Feer, Plüüster	Federe, Fedder, Fiär	Feer	Fedder		Fada	veder(e), vedder(e)	fethera, plūma
71.	'aer	aor	aor, öör, haor, höör	hoar	haor	hoar	Haar	Hår	Hoor		Haar, rhoór	Hoa	hâr	hār, fahs
72.	'oôd	oofd	eufd, heufd	kop	heufd, kop	heufd, kop, steern	Kopp (Höövd)	Höwed, Kopp		Kop	Kop(p), côp	Kopp, Haupt	hovet, kop	acu, hōvid, *kop
73.	ôre	oor					Ohr					Auha	ore	ōra
74.	ôge	oog					Oog	Aug(e), Oog(e), Oug(e)	Ooge	Og'	Ooge, ôurre (Houk)	Uag	oge	ōga
75.	neuze	neuze		neuze, neus, nèze			Nöös	Nase, Nöse, Niäse enz.	Näse	Näs'	Ness, nês	Näs	nese	*nasa
76.	mond	moend	mond	moond	mond		Mund				Mond, mont	Mul	munt	mūth, mund
77.	tand	tand	ta(a)nd	taand	taand, tand, tanne, taande, tane	taand	Tann, Tähn	Tand, Tan	Tahn	Tand	Tänne, têna meêrvoud	Tähn	tant, tan	tand
78.	toenge	tonge	tong(e)				Tung(e)	Tunge		Tung'	Züngle, tsí.glê	Tung	tunge	tunga
79.	naegel	nagel				noagel	Nagel		Nägel	Nagel	Neugel, nôiel	Noagel	nagel	nagal
80.	voet	voet	voet, voot	voot	voet	vout	Foot	Fot, Fout, Faut	Faut	Faut, Fot	Fuit	Fout	vôt	fōt
81.	beên	bien	bien, been	been	bien, been	baain	Been	Been, Bain, Bian	Bein	Bein, Been	Beia	Bain	bên (bein)	bēn, skinka
82.	knie	knie		knee	knie	knij, knije	Kneei	Knee, Knai, Knäi	Knie	Knei, Knee	Kneij, cá.nái	Tjnai	knê	knio
83.	'and	aand	and, aand, haand	haand	haand, hand	haand	Hand				Hant	Haund	hant	hand
84.	vleke	vlugel	vleugel, vlärke	vlöggel	vleugel, vlèugel		Flögel, Flunk	Fittik, Fläppe, Flirk, Flügel	Fittje, Flögel	Flœgel			vederlik, vittek, vlogel	fetherak
85.	buuk	beuk	buuk, boek	boek	buuk, boek	boek	Buuk, Liev	Buk			Buk, búk	Buck	bûk, lîf, wamme	wamba
86.	dermen	daarmen	därms	dearm	daarms, darms	daarmen, daarms	Darms	Därme(n), Diärme(n)	Darme	Darm		Dorm	lumbel, ingewât, darme	garni, thėrmi
87.	nikke	nekke		nak, nekken	nak(ke), nek(ke)	nak(ke), nek(ke), nekken	Nack(e)	Nakke, Genik	Nacken, Kripps		Neck, Hals	Hauls	nacke	nako, *hnakko
88.	rik	rogge	rugge	rug(ge)	rugge, rógge	rog(ge), rug	Rügg(e), Puckel	Rügge	Rüggen, Puckel	Rügg'		Redje	rugge	bak
89.	bost	borst	bo(r)ste, böst, bö(r)ste	böst	börst, borst		Bo(r)st	Bu(r)st, Bua(r)st	Bost			Brost	brust	briost
90.	'arte	arte	ätte, hätte	hart	hart, harte, herte	haart	Hart	Härte, Hiätt, Hatte enz.	Harte	Hart	Hétz	Hoat	herte	herta
91.	lever	lever	lever, lèver	leaver, levver	lever, lèver	lever	Lever	Lewer	Lebber		Läwer	Lewa	lever	lever
92.	drienke	drinken									drínká	drentje	drinken	drinkan
93.	ete	eten	eten, èten	eaten, etten	èten, eten	eten		äten	eten	äten	iéta	ete	eten	etan
94.	biete	beten	bieten					biten	bieten	biten	bita	biete	biten	bītan
95.	zuge	zeugen	zoegen				sugen	sugen, suen, suren	sugen		zulra	sue	sugen, lillen	sūgan
96.	spoege (uut de mond)	spegen	spiejen, spi'jen	spiejn	baggeln, speien, tjitten	spaaien, kwakjen	spejen	spien, spiggen	spien, spüttjen	spien			spien	spīwan
97.	spoege (uut de maege)	spegen	spiejen, spi'jen	spein, kotsen	braoken, braken, braeken; gölpen; kotsen; speien		spejen, kotzen, sük breken	briäken, spien, kotsen		(sik) owergeben, spien	kören	kotze	spien, koren
98.	blaeze	blaozen		bloazen, poesten	blaozen, poesten	bloazen	blasen	blåsen	blasen, pusten	blasen, puusten		blose	pûsten, blasen	*blasan
99.	aeseme	aosemen			aodemen, aosemen, aomen	oamen	amen, Aam halen	åmen, äömen, ådemen; pusten	atmen, aten		aten, Luft halen		vratemen	(andon)
100.	lache	lachen				lakken, laggen, lagen	lachen, laggen	lachen				lache	lachen	hlahhian
101.	zieë	zien		zeen	zien, zeen	zaain	sehn	sen, säin, sain	seihen	seihn, seihnen	seien záian	saine	sên (sein), schouwen	sehan
102.	'ôre	oren	eurn, heurn	heurn			hören			hüren		hiere	horen	hōrian
103.	wete	wieten	weten	weten, wetten	weten, wieten	weiten, waiten	weten	wieten	wetten	weiten	weiten, váitan	waite	weten, kennen	witan
104.	dienke	dinken	denken, dèènken	deanken	denken, deènken, deinken	dinken	denken				maina	denjtje	denken, menen (meinen)	munan, thėnkian
105.	ruke	rukken	roeken		ruken, roeken	roeken	ruken			rüken			rêken, ruken	*rūkan
106.	vrêze	vrezen, bange wezen	bange wèden	bang(e) wean	benauwd, bang(e) weden	baang(e) zien, weden	bang(e) wesen	förchten, grisen	förchten, bangen	fürchten, gruggeln		ferchte	schromen, vruchten, besorgen	forhtian, forhton
107.	slaope	slapen	slaopen	sloapen	slaopen	sloapen	slapen	slåpen	slapen		slaape, shlópa, chilôpa	schlope	slapen	slāpan
108.	leve	leven	leven, lèven	leaven	lèven, leven	leven		lewen, leäwen, liäwen	leben	läben, läwen		lewe	leven	libbian
109.	sterve	sturreven	stärven, sterm	stearven, sturven, starven	sta(a)rven		starven	stearwen enz.	starben, starwen	starben, starwen	stoawe		sterven, overliden, vorkômen	dōian, stervan
110.	doôddoeë	doodmaken			doodmaken, ofmaken	doodmoaken	doden, doodmaken	ümmebrengen, dooddoon enz., näcken	dotmaken, ummebringen	döden, afdaun		aufschaufe, dootmoake	afdôn, doden, erdoden, gedoden, kuten, nedderslân, sterven, ummedôn, vellen, vorderven, vorslân	andwirkian, quellian, slahan, spildian, wītnon
111.	vechte	vechten					kampen, kämpen; fechten	baksen, fechten, striden enz.	strieen	fechten, kämpfen, ringen		tjamfe	vechten, striden, torneien, kempen, ringen	fehtan, strīdan, winnan
112.	jaege	jagen				joagen	jagen					joage	jagen	*jagon
113.	slae	sloon	slaon; (h)ouwen	houwn, sloan	houwen, hauwen; slaon	haauwen, sloagen	slaan, hauen	slån, sloen, schlon	slahen		slaan, chílôn	slahn	slân, slagen, houwen	slahan, hauwan
114.	snieë	snaeien	snien, snieden					sniden, snien	snien	sniden, snien		schniede	scheren, sniden	snīthan
115.	splête		splietsen, splitsen	spleten	splitsen, splitten	spaalten, splieten, splizzen	splieten, splissen, klöven	klöwen, spollern, spelden, spleiten, splissen	spletten, splieten; klöben, klöwen	kilen, riten, spalten, spletten, spliten			spliten, spalden	kliovan
116.	steke	steken	steken, stèken	steaken, stekken	steken, stikken, stekken, stèken	steken		steaken, stiäken enz.	steken	stäken		stetje	steken, staken	stekan
117.	kraeuwe	klouwen	ekelen, klauwen, krabben, skobben	kleain, schrobben	krabben, krabbern; schrobben, schrobbeln	hekeln, kraben	krabben, schrabben, rubben	eggen, jükken, kläien, klåwen, krabben	schrapen, schrobben	klauen, kleien, krabben, schubben		kroutze, schobe	kleien, klauen, krabben, tesen	hrītan, skavan
118.	delve	graven			graven, graeven	groaven	graven	grawen	buddeln, graben	graben		growe	graven, delven	graven, dėlvan
119.	zwemme	zwemmen	zwemmen, zwummen	zwemmen	zwemmen, zwummen	zwemmen	swemmen	swemmen, schwemmen, schwämmen	swimmen	swemmen		schwamme	swemmen	fliotan, flotōn
120.	vliege	vliegen				vlaigen, vliegen	flegen	flegen, fleigen, floaigen enz.	fleigen			fleje	vlêgen	fliohan
121.	gae	lopen					gahn, lopen	gån	gahen	gahn, lopen	rena; gaan, gôn	gohne, waundre	gân, lopen, wagen, wanken	gān, gangan, stėppian, lōpan
122.	komme	koemen	komen, kommen	kommen	kommen, komen, kaomen	komen		kuemen, kumen	komen	kamen	komma, kúma, coma	kohme	komen	kuman
123.	leie	leggen	liggen									ledje	liggen	liggian
124.	zitte	zitten					sitten				zita	sette	sitten	sittian
125.	stae	stoon	staon	stoan	staon	stoan	stahn	stån	stahen	stahn		stohne	stân	stān
126.	draoie	draaien	dreien, drèèien	dreain	drèeien, draaien, dreien, dreeien	dwirreln, sizzeln, triezeln	dreihen, kehren	dräien, dräggen, draggen enz.	dreihen	dreigen, drellen, drullen		drehe	dreien, drillen, wrenken, kuselen, swengen	hwėrvian, thrāian
127.	vaolle	vallen					fallen					foule	vallen	fallan
128.	geve	gieven	geven, gèven	geaven, gevven	gèven, geven	geven		giewen, gien, geawen, gean	geben	gäben, gäwen		jewe	geven	gevan, farlīhan
129.	'ouwe	ouwen	ollen, hollen	hoaln	holden, hoolden	holn	hollen		holen	hollen	(réava/heav = è?)	hålden, holen, hollen	holden	haldan, gihėbbian
130.	niepe	knepen	kniepen				kniepen, twicken	knipen	kniepen	knipen		tjnipe	knipen	twėngian
131.	vrieve	vreven	vrieven	rieven, strieken	wrieven, vrieven	vrieven	rieven, rubben, schüren		rieben, rubbeln	gnide(l)n; riben, riwen		wriwen, wrimen	gniden, riven, schrubben, schuren, wriven	*wrīvan
132.	wasse	wassen					wasken, hemmeln	wassen, waschen, weschen, wasken	waschen		wascha, vácha	wousche	dwagen, muten, waschen	waskan, thwahan
133.	vaege		keren; vegen, vègen	keern, bessemen	vegen, vègen	vegen, wisken	fegen	feagen	fegen	fägen			vegen	fēgon
134.	trekke	trekken					trecken, tejen	trekken; ten, tüen	trecken, teihen	trecken, teihn		tratje	tên, togen, trecken	tiohan
135.	douwe	doegen	douwen, duwen	schoeven; douwen, duwen	douwen, duwen	daauwen	stöten, schuppen, dubben	busteren, kilen, stoten enz., stülpen	stuppen	stöten, dusseln	swuuva, chuffa		duwen, stoten, schuppen	skaldan, stōtan, hnītan
136.	goôie	gooien		smieten	gooien, smieten	bikken	smieten, gojen	smiten, dölwen, werpen, goien	smieten, werpen	smiten, werpen		schmiete	werpen, smacken, smiten	werpan
137.	binde	beenen	binden, binnen, bienen	beenden	binden		binden, binnen		binnen			binden, binnen	binden, stricken, selen	bindan, hėftian
138.	naoie	naeien	neien		nèeien, neien, neeien	naaien	naihen	näien, naien, näg(g)en	neihen	neihen, neiden, neigen			neien	siuwian
139.	telle	tellen						tellen, telen, tealen	tellen		téla	talle	rêden, rekenen, talen, tellen	tėllian
140.	zeie	zeggen					seggen	seggen, sagen, seagen, siegen	seggen		zarra, fatéla	saje	seggen, segen	sėggian
141.	zienge	zingen					singen					senje	singen	singan
142.	spele	spulen	speulen, spöln	spöln	speulen	speulen, spuilen	spölen	spielen, spelen, spölen	speelen	spälen	shpéla	spehle	spelen	(spilōn)
143.	drieve	dreven	drieven					driwen, driften	drieben, driewen	driben, driwen			driven	drīvan
144.	vloeie	vloeien	vluujn	vleujn	vloeien, vluien, vleuien, vluuien	vluien	lopen; rönnen, rennen; strömen	driwen, flöden, flüeten, lopen enz., strömen enz.	fleiten			flisse	vlêten	fliotan, *flōtian
145.	vrieze	vriezen		vrezen	vriezen	vraizen, vriezen	fresen	fresen, freren, früesen	freisen, freiren	freisen		friere	vrêsen (vreisen)	*frēsan
146.	zwelle	zwellen					swellen, quellen		swellen, swillen; quillen	swellen, dunsen		swellen, klumpen	bussen, swellen	swellan, thrimman
147.	zunne	zunne	zun(ne)				Sünn(e)	Sunne, Sünne	Sönne, Sunne	Sünn		Sonn	sunne	sunna, sol
148.	maene	moone	maone	moan(e)	maon(e)	moan	Maan	Måne (Månd)	Maand	Man, Maand	Maan, môn	Mohn	mane, mân	māno
149.	starre	starre (staren)	sterre, steern	steern	ster(re), steern, stèern, starre	steern	Steern	Stärne, Steern, Stiärne enz.	Steern	Stiern	Ster, chí.têi	Stiern	ster, sterne	sterro, hevantungal
150.	waeter	waoter	water		water, waeter	woater, wodder	Water	Water, Woter, Watter	Water		Water, Wåter, vôtá	Wota	water	watar; aha, ā
151.	regen	regen	regen, règen	reagen	regen, règen	regen	Regen	Reagen, Reen, Riangen, Rien enz.	Regen	Rägen	Réiha, Reegen, rêirrân	Rejen	regen	regan, regin
152.	riviere		revier	rivier	rivier, revier		Tjaa, Stroom, Ehe	Å(e), Aue enz., Flod, Flus, Flüet, Strom, Water	Fluss	Flœt		Fluss	rivêr(e), vlêt, vlôt, â	aha, ā, apa; *fliot, flōd, flōt; *mannia?
153.	meêr	meer					Meer	See, Seu		See		See	mere, mer (sê)	mėri, lagu
154.	zeê	zie	zee		zie, zee	zai	See	Mer, Mär, Mier; See		See, Meer		Mea	sê, haf (mer(e))	seo, gevan
155.	zout	zout	zolt	zoalt	zolt		Solt	Sålt, Solt, Sölt, Sält, Salt	Solt		Zout, záut	Solt	solt	salt
156.	steên	stien	stien, steen	steen	stien, steen	stain	Steen, Flint		Stein	Stein, Steen		Stain	stên (stein)	fėlis, stēn
157.	zand	zaand	zand, zaand	zaand	za(a)nd	zaand	Sand				Zand, zânt	Sound	sant	sand, griot
158.	stof	stof					Stoff	Stof, Stuf	Stoff	Stoff, Stom, Quulm		Stoff	stof	melm
159.	aerde	aarde	aerde, eerde (aarde); grond	eer	eerde, èerde (aarde, aorde); grond	eer, grond	Eer	Ärde, Ere, Eare enz.	Eere	Ierd'	Äarde, êire	Ied	erde	ertha, grund
160.	wolk	wolke	wolk(e)				Wulk(e)	Wolke	Wulke	Wulk, Wolk	Wolk, vôlk	Woltj	wolke(n)	wolkan
161.	mist	damp	damp, mist, nevel	daamp	da(a)mp, dook, mist; nevel, nèvel;	dook	Dook, Daak		Nebel, Miest	Dak, Dunst, Mi(e)st, Näwel		Niewel, Newel, Neubel enz.; Dau, Dowwe, Dogge enz.	dâk, mist, nevel (neffel), vucht(e)	neval
162.	lucht	lucht	lucht, loch		locht, lucht		Lücht, Lucht	Lucht, Locht, Luft, Loft	Luft, Lucht	Lucht, Luft		Loft	luft (lucht)	luft, hevan, himil, radur
163.	wind	wiend	wind, wiend	weend	wi(e)nd		Wind					Wend	wint	wind
164.	sneêuw	snijacht	snee, sneej, sneeuw	snee	snie, snee	snij	Sneei	Snee, Snäi, Snai, Snoi	Snie	Snei, Snee		Schnai	snê	snēo
165.	ies	ees	ies				Ies	Is	Ies				îs	īs
166.	roôk		rook, damp	daamp		rook	Rook, Smook, Qualm	Rok, Kwalm, Smok, Swadem, Swark	Rook, Smook, Qualm	Rok; Blaust; Qualm, Quulm	Rook, rôuk	Rueck	rôk	rōk
167.	vier	vuur					Füür	Für, Füer, Füör	Füer		Vüür, fýar, Föia	Fiea	vûr	ēld, fiur
168.	assie	es	as(se)	as(se), aske	ask(e), asche, ascher, asch, as(se)	aask(e)	Ask(e)	Aske, Asken, Aask, Asche	Asche	Asch	Asch, áchí	Osch, Ausch	asche	asko
169.	brande	braanen	brannen, branen	braanden	bra(a)nden	opluchten	brannen	brennen, brännen, breänen	brennen		brenna	brenne	bernen, eden	brinnan, brėnnian
170.	wegt	weg, pad					Weg, Padd	Weg, Weäg, Wiäg; Pad; Ban(e)	Weg; Pad, Pat	Weg	Weeg, vêik	Wach	wech	weg
171.	berg	barg	bärg (belt)	barg	ba(a)rg		Barg	Bearg, Berg, Bärg, Biärg	Barg			Boch, Boaj	berch	berg, holm
172.	roôd	rood						rod, raud, röad	rot		root, rôut	rout	rôt	rōd
173.	groen	gruun		greun	gruun, greun	gruin	gröön	grön(e), grain, greun, groön enz.	greun	gräun	grooen, grúen	jrain	grone	grōni
174.	geêl	geel	geel, gèèl	geal, gel	geel, gel, gèel	geel		geal, jel, gial, geäl enz.	geel	gäl	gel, yel, íel	jel, jäl	gêl	gelo
175.	wit	wit					witt				wit, vit	wett	wit	hwīt
176.	zwart	zwart					swart			swart, swatt	shwats	schwoat	swart	swart, *blak
177.	nacht	nacht				naacht, nacht(e)	Nacht						nacht	naht
178.	dag	dag					Dag				Dag, darr, dárh	Dach	dag	dag
179.	jaer	jaor		joar	jaor	joar	Jahr	Jår	Johr	Johr, Jahr		Joah	jâr	gēr, jār
180.	waerm	waarm	warm, waarm	waarm, woarm	warm, waarm, werm	waarm	warm	warm, waam	warm		hait	wohm	warm, warem	warm
181.	koud	koud	kold	koald	kaold, koold, kold	köld	kold	kold, kald, kauld	kold	kolt	culd, cult	kolt	kolt	kald
182.	vol	vol (volle)					voll	vull				voll	vul, vol	ful
183.	nieuw	nij	nie, ni'j, niej	niej	nei, neei	nij	neei	ni, nie, nee, nei, nigge	nie, niet	ni, nig', nit	nieuw, níu	nie	nie	niuwi
184.	oud	oud	old	oald	aold, oold, old	old		old, ald, auld	old	olt	ood, út	oult, oolt	olt	ald
185.	goed	goed		good	goed, good	goud	good (deeg)	god, guet, geot	gut	gaut	(schön, shêun)	gout	gôd	gōd; sālig, sēlig
186.	slecht	slecht, euvel, min					slecht	slecht, schlecht	slechte	slecht	slecht, chí.lért, shlérr	schlacht	ovel, quât	fekni, uvil, wam, *quād
187.	vrot	verrot	verrot, vrot	rot, aal		ròt	fuul, rötterg	fuul, fiul; roaten, roaterig enz.	ful			ful, molsch	vûl, rotten	*fūl
188.	vuul	vul	vul, voel	voel			fuul	fuul, fiul; åsig; drekkig; fikkelig; smudderig	smuddelig, smeerig	smuddelig, smausig		jris	vûl	*fūl, solag
189.	recht	recht			liek, recht		liek	richt, gerade, lik	grade	drad', grad', lik, recht		racht	even, rât	reht
190.	rond	roend	rond	roond	rond		rund					runt	runt, trint, senewolt	sinwel
191.	scherp	skaarp	skarp, scharp	schaarp, schearp	scharp	schaarp	scharp					schoap	scharp	skarp
192.	bot		bot, stomp	dol, slee	stomp; bot, bots	dovvel	stump, duuv	stump					but, plump	slak
193.	glad	glad					gladd, glatt	glad, glat	glatt, gladde, slicht	gladd; glei, glee			glat	(sliht)
194.	nat	nat					natt					naut	nat	*nat
195.	droôg	drooge	dreug			druig	dröög, dröge	dröge, dröge, droig, drao enz.	dröge	drög'	dree, drêi	driech	droge, druge	drokni; *sōr, *sār
196.	juust	krek	krek, juust	krek, juus(t)	juust, krek	just, juust, krek, tjuust	recht, richtig	richtig, korrekt	richtig, reeklig	richtig, recht, gerecht, lik	rêrrtírr	rächtech	recht, rekelik	reht, sōth
197.	kortbie	kortbij	dichtbi'j; körtbi'j, kortbie; naobi'j	kortbeej, noa-an	körtbij, naobij, dicht(e)bij	deunbie, kortbie	nahbi, dichtbi	dichtebi, kortbi	dichte (bie)	nah			behande, dichte bi	nā, tōwardig
198.	varre	vaar	vere, värre; wied	wied	wied; ver, varre	wied	feern, wied	fär, wid	wiet (weg)	fiern, wit	wiedda, víta	wiet	vern(e), wide	fer, rūmo, thana
199.	rechts	rech(t)s						rechts		rechts, recht		rajsch	van der hant
200.	links	links (lufs)	links					links, lüchs enz.	lucht, luchterhand	links, link			to der hant	winistar
201.	an, bie	an, bij	an; bi'j, bie	an, beej	an, bij	an, bie	an, bi		an, bie	an, bi		aun, bie	an, bi	ana, bi
202.	in	in										en	in	in
203.	mee	mit	met (mit)	met	met, mit		mit	mit, met	mit			met	mit	mid
204.	en	in	en				un				und	en	en, ende	ėndi, ande
205.	a	as					wenn, so	wenn, wann; so, sau enz.	wenn, sau	wenn	(venáia)	wann	alse	af (ef, of); so
206.	meedat	omdat					umdat, wiel(dat)	indeäm, weil, wil, want	weil	wiel, üm dat	(vorim)	wiel	mâl, na-deme, sô, umme dat	hwand(a), hwanthiu
207.	naeme	name	name, naeme	naam, name	naam, name, naeme	noam(e)	Naam	Nam(e)	Name	Nam		Nome	nam(e)	namo

• Dialecten in Nederland
• Oôstvries
• Westfaols
• Oôstfaols
• Mecklemburgs
• Pomerano in Brezielje: A-L M-X; Wiktionary (Portugees)
• Plautdietsch
• Middelnederduus
• Oudsaksisch