Wt/mnc/niyalma

ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ (manju gisun)

ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ (manju hergen)

ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ

ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ (gebsun)

ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ (niyalma)

1. ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠᡳ ᡩᡠᠸᠠᠯᡳ᠈ ᡝᡵᡤᡝᠩᡤᡝ ᠵᠠᡴᠠ ᡳ ᡝᠮᡠ ᡥᠠᠴᡳᠨ᠉ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᡤᡝᠪᡠ Homo Sapiens ᠰᡝᠮᡝ᠈ ᡨᡝ  ᡳ ᠵᠠᠯᠠᠨ  ᡳ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ ᡤᡝᠮᡠ Homo Sapiens Sapiens (ᡠᠯᡥᡳᠴᡠᠩᡤᠠ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ)  ᡳ ᡥᠠᡵᠠᠩᡤᠠ᠉

niyalmai duwali, ergengge jaka -i emu hacin. latino gisun -i gebu be Homo Sapiens seme, te -i jalan -i niyalma gemu Homo Sapiens Sapiens (ulhicungga niyalma) -i harangga.

ᠠᠪᡴᠠᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ ᡨᡠᠮᡝᠨ ᡝᡵᡤᡝᠩᡤᡝ ᡳ ᡩᠣᡵᡤᡳ ᡠᠮᡝᠰᡳ ᠰᡠᡵᡝᠩᡤᡝ ᠪᡝ᠈ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ ᠰᡝᠮᠪᡳ᠉^[1]

abkai banjibuha tumen ergengge -i dorgi umesi surengge be, niyalma sembi.

2.

ᠣᡶᠣᡵᠣ ᡳ ᡶᡝᠵᡝᡵᡤᡳ ᠠᠩᡤᠠᡳ ᡩᡝᡵᡤᡳ ᡶᡝᠮᡝᠨ ᡳ ᡧᡠᠩᡴᡠᡨᡠ ᠪᠠ ᠪᡝ᠈ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ ᠰᡝᠮᠪᡳ᠉^[2]

oforo -i fejergi anggai dergi femen -i šungkutu ba be, niyalma sembi.

ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ (aisilara bithe cagan)

↑ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᠸᡝᡥᡳᠶᡝᡥᡝ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝ ᠸᠠᠰᡳᠮᠪᡠᡶᡳ ᡩᠠᠰᠠᡨᠠᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠨᡳ ᠵᡝᡵᡤᡳ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ 「ᡥᠠᠨ ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ」᠈ ᠵᡠᠸᠠᠨᠴᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᡠᠵᡠ᠈ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ᠈ ᡠᠵᡠ᠈ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ᠈ 1771 abkai wehiyehe hūwangdi hese wasimbufi dasatabuha, fuheng ni jergi niyalma hese be dahame banjibuha. han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, juwanci debtelin, niyalmai šošohon, uju, niyalmai hacin, uju, niyalma. 1771 清高宗弘歷敕撰, 傅恒等奉敕撰. 御製增訂清文鑑·卷十/人部一/人類/第一/人. 1771
↑ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᠸᡝᡥᡳᠶᡝᡥᡝ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝ ᠸᠠᠰᡳᠮᠪᡠᡶᡳ ᡩᠠᠰᠠᡨᠠᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠨᡳ ᠵᡝᡵᡤᡳ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ 「ᡥᠠᠨ ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ」᠈ ᠵᡠᠸᠠᠨᠴᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᡠᠵᡠ᠈ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠᡳ ᠪᡝᠶᡝ ᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ᠈ ᡳᠯᠠᠴᡳ᠈ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ᠈ 1771 abkai wehiyehe hūwangdi hese wasimbufi dasatabuha, fuheng ni jergi niyalma hese be dahame banjibuha. han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, juwanci debtelin, niyalmai šošohon, uju, niyalmai beye -i hacin, ilaci, niyalma. 1771 清高宗弘歷敕撰, 傅恒等奉敕撰. 御製增訂清文鑑·卷十/人部一/人身類/第三/人中. 1771

[1] ᠠᠪᡴᠠᡳ ᠸᡝᡥᡳᠶᡝᡥᡝ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝ ᠸᠠᠰᡳᠮᠪᡠᡶᡳ ᡩᠠᠰᠠᡨᠠᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠨᡳ ᠵᡝᡵᡤᡳ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ 「ᡥᠠᠨ ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ」᠈ ᠵᡠᠸᠠᠨᠴᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᡠᠵᡠ᠈ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ᠈ ᡠᠵᡠ᠈ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ᠈ 1771 abkai wehiyehe hūwangdi hese wasimbufi dasatabuha, fuheng ni jergi niyalma hese be dahame banjibuha. han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, juwanci debtelin, niyalmai šošohon, uju, niyalmai hacin, uju, niyalma. 1771 清高宗弘歷敕撰, 傅恒等奉敕撰. 御製增訂清文鑑·卷十/人部一/人類/第一/人. 1771

[2] ᠠᠪᡴᠠᡳ ᠸᡝᡥᡳᠶᡝᡥᡝ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝ ᠸᠠᠰᡳᠮᠪᡠᡶᡳ ᡩᠠᠰᠠᡨᠠᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠨᡳ ᠵᡝᡵᡤᡳ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ 「ᡥᠠᠨ ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ」᠈ ᠵᡠᠸᠠᠨᠴᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᡠᠵᡠ᠈ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠᡳ ᠪᡝᠶᡝ ᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ᠈ ᡳᠯᠠᠴᡳ᠈ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ᠈ 1771 abkai wehiyehe hūwangdi hese wasimbufi dasatabuha, fuheng ni jergi niyalma hese be dahame banjibuha. han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, juwanci debtelin, niyalmai šošohon, uju, niyalmai beye -i hacin, ilaci, niyalma. 1771 清高宗弘歷敕撰, 傅恒等奉敕撰. 御製增訂清文鑑·卷十/人部一/人身類/第三/人中. 1771

[1]

[2]