Wq/pa/ਹੈਨਰੀ ਗਿਰੋਕਸ
ਹੈਨਰੀ ਗਿਰੋਕਸ (ਜਨਮ 18 ਸਤੰਬਰ, 1943), ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਕਥਨ
[edit | edit source]- ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹਮਲੇ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਧਦੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਾਜ ਦੇ ਵਧਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- "Higher Education Under Siege: Implications for Public Intellectuals," Thought and Action (Fall 2006), p. 64
- ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤੰਗ ਮੁਹਾਰਤਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਬਣਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸਟੈਂਡ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੰਭਾਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਅਜਿਹੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੈਤਿਕ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ - ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੇ ਕੀ ਅਰਥ ਹਨ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- "Higher Education Under Siege: Implications for Public Intellectuals," Thought and Action (Fall 2006), p. 64
- ਆਲੋਚਨਾ, ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮੂਹਿਕ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਜੋਂ ਸਾਡੀ ਆਪਸੀ ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਡੂੰਘੇ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਾਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ - ਸਾਡੀ ਸਾਂਝੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਇਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨੇ ਨਵਉਦਾਰਵਾਦੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਸੁਭਾਅ - ਇਸਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਅਣਮਨੁੱਖੀਤਾ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਸਫਲ ਲਹਿਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਤੰਤਰ ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਵੇ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਵਾਅਦੇ - ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ - ਦੇ ਰਿਣੀ ਹਾਂ।
- "Fighting back against the age of manufactured ignorance: Resistance is still possible," Salon, (July 3, 2021)
ਮੀਡੀਆ ਫਾਰ ਅਸ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ, 2019
[edit | edit source]Henry Giroux on His Latest Book — The Terror of the Unforeseen — and How Neoliberal Capitalism Sets the Stage for Fascism (August 19, 2019), Media For Us
- 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਨਵਉਦਾਰਵਾਦ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੇ ਇੰਨੀ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਹਾਲੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਸਨੇ ਏਨਾ ਪੀੜਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸਨੇ ਪੂਰੇ ਕਸਬਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਸਨੇ ਵਿੱਤੀ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੌਲਤ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਧਾਰਨਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ - ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਇਹ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਰਨਾ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਰਨਾ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਰਨਾ, ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਨਿੱਜੀਕਰਨ, ਨਿਯੰਤਰਣ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਵਸਤੂੀਕਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਰਵੱਈਏ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਏਕਤਾ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਸਵੈ-ਹਿੱਤ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਵਿੱਤੀ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੰਸਥਾਨਾਂ, ਪ੍ਰੈਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਨਤਕ ਵਸਤੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੱਕ ਇਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀਆਂ ਨੀਂਹਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਪੈਸਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੁਣ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਸਦਾ ਦੂਜਾ ਪੱਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਅਤੇ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਲਈ ਆਧਾਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਇਸ ਧਾਰਨਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਜੋ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਹੈ - ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਆਫ਼ਤਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਗਰੀਬੀ ਬਾਰੇ, ਬੇਘਰ ਹੋਣ ਬਾਰੇ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਅਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਬਾਰੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ। ਦੂਜਾ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕੀਕਰਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕੀਕਰਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ - ਸਵੈ-ਹਿੱਤ ਦੀ ਧਾਰਨਾ, ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਬੇਰਹਿਮ ਰੂਪ, ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਵਿਅਕਤੀਵਾਦ ਦੀ ਇਸ ਵਧੀ ਹੋਈ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨਾ - ਨਿੱਜੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੀਜਾ, ਇਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਔਖੇ ਜਵਾਬਾਂ ਨਾਲੋਂ ਆਸਾਨ ਜਵਾਬ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੰਗਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਭਾਸ਼ਾ ਹੁਣ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।
- ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ, ਅਪਮਾਨ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਹੈ? ਇਹ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਹ ਆਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਫ਼ਰਤ, ਨਸਲਵਾਦ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਰਾਹੀਂ ਕੁਝ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੁੱਧ, ਬੌਧਿਕਤਾ-ਵਿਰੋਧੀ, ਅਤੇ ਗੋਰੇ ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਦੇ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤੋ ਅਤੇ ਸੁੱਟੋ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਗੋਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ, ਗੋਰੇ ਸਰਵਉੱਚਤਾ, ਨਸਲਵਾਦ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਘਿਰਨਾ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀ; ਇਹ ਨੀਤੀਆਂ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂਰਖਤਾ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ, ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਖ਼ਤਰਨਾਕ, ਹੋਰ, ਵਾਧੂ, ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਧਾਰਨਾ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਵਜੋਂ ਚਿਨ੍ਹਤ ਕੀਤੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
- [ਜਦੋਂ] ਲੋਕ ਤੱਥ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕੁਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਾਪਦੰਡ ਖਿੜਕੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਟਰੰਪ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ-ਅਡੰਬਰੀ (ਉਸ਼ਟੰਡਬਾਜ਼) ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਜਾਇਜ਼ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅੱਜ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਦਾ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਸਮਾਜਿਕ ਉਮੀਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਉਮੀਦ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਮਾਮਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਉਭਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਉਮੀਦ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਰਾਹੀਂ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਉਮੀਦ ਬਨਾਮ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਉਮੀਦ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਚੇਤਨਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਚਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ - ਇਹ ਇੱਥੇ ਮੂਲ ਕੁੰਜੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਾਜਨਕ ਲਹਿਰਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
- ਲੋਕ ਜਾਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਮੱਸਿਆ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹਨ। ਉਹ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਸਮੂਹ ਆਪਣੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਢੰਗ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਢੰਗ ਦੇ ਸੱਦੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- “ਧੀਮੀ ਹਿੰਸਾ” (slow violence) ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਫੰਡ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਜੋ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਨਾਗਰਿਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨੀਰਸ ਕੰਮ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੰਡ ਘਟਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਕੂਲ ਅਸਫਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹੀ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰਟਰ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹਾਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਰਥ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਨਵ-ਉਦਾਰਵਾਦੀ (neoliberal) ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਤੱਤ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਜਨਤਕ ਭਲਾਈ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ, ਜਨਤਕ ਭਲਾਈ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਤੀਤ ਬਾਰੇ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਕੂਲ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਇਸ “ਧੀਮੀ ਹਿੰਸਾ” ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੱਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਸਲਵਾਦ, ਵੱਖਰੇਕਰਨ (segregation) ਅਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋਰ ਤੀਬਰ ਹੁੰਦੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ “ਜ਼ੀਰੋ ਟਾਲਰੈਂਸ” (zero tolerance) ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਕੋਡਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸਕੂਲ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ “ਸਕੂਲ-ਤੋਂ-ਜੇਲ੍ਹ ਪਾਈਪਲਾਈਨ” ਬਣ ਗਏ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੈਨਿਕੀਕਰਨ (militarization) ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ—ਕੇਵਲ ਕਾਲੇ ਜਾਂ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਗਰੀਬ ਗੋਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਵੀ—ਅਪਰਾਧੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੁਣ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਮਾਡਲ ਉੱਤੇ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਾਲੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ: ਧਾਤੂ-ਜਾਂਚ ਯੰਤਰ (metal detectors) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਨਿਗਰਾਨੀ (surveillance) ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ। ਇਹ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖਿਆਤਮਕ ਦਮਨ (pedagogical repression) ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਰਾਹੀਂ ਥੋਪਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
- ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਮਾਡਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ (objective) ਮੁਲਾਂਕਣ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕੇਵਲ ਉਹਨਾਂ ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਗੁਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਣਉਚਿਤ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਤਨਖ਼ਾਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਲਾਭ ਘਟਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਚਿੰਤਿਤ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹਮਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਵਰਗ, ਨਸਲ ਜਾਂ ਜਾਤੀ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਾਸ਼ੀਏ ’ਤੇ ਧੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
- ਹਰ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ (pedagogy), ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਸਲ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੰਦਰਭ-ਆਧਾਰਿਤ (contextual) ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੱਚੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਹੱਲਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਅਨੁਭਵ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਸੰਦਰਭ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਅਸਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਰਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਣਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ (transformative) ਬਣਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।