Wq/knc/Catherine II of Russia




Catherine II Russia ye də au Catherine the Great də (21 April 1729 - 6 November 1796) mairi Russia ye lan saa fiu yakkə'a kozənaro kərmai sədəna. fero kəristan August bǝ, mai Anhalt-Zerbstbe-a, kuru Joanna Elisabeth Golstein-Gottorp bǝwa.
Sumana
[edit | edit source]- Wuye zauro zazaktə-a shimtiti-a rakkəna, manajinbaro zortə-a raakkəna.
- Futu suro kitawu gargamma dunyabe (1904) Henry Smith Williams bǝ bayanzənadə, p. 423
- Futu suro lamarra kamuwaben: awowa zamanbe (2006) Colin Binghamye, p. 367
- Variant: Zauro zazaktəna. Wuye hangal lan zortə.
- Futu suro lamarra kamuwaben: awowa zamanbe (2006) Colin Binghamye, p. 367
- Wuye kənəngatənyi kəlanyiga riyitənyiro diwo nankaro. Futu suro kitawu gargamma dunyabe (1904) Henry Smith Williamsbe bayanzənadə, p. 423
- Futu suro kitawu gargamma dunyabe (1904) Henry Smith Williamsbe bayanzənadə, p. 423
- Senate do kərmai dəye. . . notəro mburo walzəna... kəla am cididəye'a talaa'a. . . kəmanzə cidiyedəro nəm kənga'a kuru kənga'a cotto lamar sammason, futu doka'a do zaman kureyen am kərmai kərmaiye Her Imperial Majesty ye dəye koksana də'a kuru shi do'a baro təkkənyi ma, kuru shi do am do kərmai kəlanza'a tala'a'a kərmainza'a təmzayin də'a cidinza'a kənga'aro sədin ma.nadən huwom tədin kəla am nəlefa jamaye'a tarzayinro, futu doka'a kuru nəm kəlanza'a baro. Kuru adə wakajiya ngawo doka kərmai Her Imperial Majesty ye də baktəna yen yayi, tala'a cidawu ye'a də, am cidinzaye'a kənga'a kolza. . . kuru nəm duno'a kəla petition sharaye'a kəla am cidinzaye'a wuzənayen, kuru musamman maro Her Imperial Majesty kəlanzəro petition diwo'a, daji am do petition də'a ruwozana'a də'a huwomzayin kuru sandiya Nerchinsk ro duzayin sha penal reccount of the life ro shi do ne am cidinzaye soja’a ro cin ma. Kuru adəgaima am ndasonzasoye shara kərmabedəga noza nankaro, cociwa sammason yim Lagadəbe-a yim kura-adən kəratin kəntawu falro ngawo shiga təbandənaben kuru ngawo adəben saa falro loktu kawuskewa cocibe kuraben, ndumaye nəmjahilro waljinbaro.
- Decree kəla Serfsben (1767) futu kitawu gargam Russiabe Vol. 2 (1972) lan
- Tawadəro am ngəladə ngaltema loktuyin bawo, sau sandima amdəwo lamarradəga sunotinmawo, kuru lamarradə shima amdəga sutuluyin. Ngalte kulashinyi, kuru sambisoro cidiya muskonyiben am wuro cidazanadə səbandin, kuru ngəwunzaso wuro cida ngəlaro sadəna.
- Futu suro kitawu Kamu zamanben (1908) Emil Reichbe gulzənadə, p. 155
- Kasudunǝmdǝ am gadega kasuduwaro sǝdin.
- Watiya Voltairero, futu suro Kawuliwa Korin Am kurawaben gulzanadə: Ruwowa Gargambe-a Bayantəbe-a (1882) Samuel Arthur Bentbe, kuru Hoytbe Kitawunzə Zahirye Zahirye (1922) waltə wuzə kuru kurazəna Kate Loise Robertsbe.
- Kasam kura laa fəlejin, kuru adəye nyiro tafakkar au kəla sərən cin.
- Futu suro ferowa Evebe (1930) lan bayantənadə, p. 192
- Duno lardəye kasattə baro waljiya affima gənyi.
- Futu suro And I Quoteben gultənadə: Samno Tawadəbe, Manawa, kuru Kasuduwa kəla Manama Zamanbe (1992) Ashton Applewhite-a, Tripp Evans-a, Andrew Frothingham-a, p. 278
- Nyi falsafawudə am sa'a. Waraklan ruwotə kuru warakdə kanadi. Wuma Empress battidə, kəla karayiwa awowa rowabeyen ruwoyin.
- Watiya Denis Diderot ro, futu suro lamarra kamuwaben: awowa zamanbe gade-gade (2006) Colin Binghamye gulzənadə.
Shawariwa doka bəlinbe (1768)
[edit | edit source]Kakkadiya Catherine the Greatbe: Watiya Voltairebe-a kuru shawari saa 1767be-a suro kitawu Nasarabe saa 1768be (1931) fasari W.F. Reddawaybe.
- Sovereign də shima awo do; Authority gade ba amma shi do ne kam fal lan kara, shi do ne duno lan cidajin ma, shi do ne Extent Dominion kura ye dəga kalkaljin ma. Nəm kura kərmaidəye kam shiro kərmai sədin dəro duno cotto məradəzəna. Adəye zauro faida'a, kəla awowa duwaro zutəyen, nasha cintən zutənadə, raksə awowa ngəwu sədin kəla taktə doni nəmcintə na'adəye suwudənan. Gomnati gadewoso Russiaro zau gənyi, amma bannanzə samma fəlejin.
- Shi doka cidiya Master falyen kəngadə shima ngəlawo, am kadaro kəngadəro.
- Ayi Dareram Mairi bǝ jireyewo? Amsoga Nǝmkambenza alabe dǝga dabtǝnyi; amma Kundowanza yasa nankaro, Ngǝla kura dǝga fando nankaro. Jili Gumnatibedə, adə nankaro, shi duwo Dareram adəga səwandinma, kuru loktu fallin Nəmkambe alagəlaro Kalangayya gana sədin, shima Raayiwa-a Məradəwa-a Alagəwa Hangalbe-a kəllatadə, kuru Dareramdəga jaapcin, shi duwo kəlanzən shim kalkal suro Kaidawa Polityben gənanyendə.
- Nya-a Dareram-a Mairibedə, shima Daraja Jamaye-a, Kəriye-a, Kərmaiye-a. Amma, suro Glory adəyen, Hangal Nəmkambe cijin suro Jami do Mairiye sunotindən; shido raksǝ lardǝwa anyilan duno kada sutuluyinma lamarra zauro faidaga diwolan, kuru raksǝ bana kada sǝdin kǝji fantǝram jamabero, futu nǝmkambe kǝlanzǝma yeyi....
- Dokadə futu mowonjinro tətandin, nəlefa jamaye sammasoye nzəliwo nankaro.
- Nəm kalkal Jamaye suro awo adəyen mbeji; sandi sammaso doka falro kǝlanza sakǝ. Nəm kalkal adə cidaramma ngəlaro gotəna məradəzəna, sau galiwu sodə'a am galiwu gənyi so'a zalumtəro dabtəro, kuru Charges-a Employments-a sandiro Majistrates basro amanatənadə'a faltəro, Emolument kəlanzabero kalaktə nankaro....
- Suro Kǝre au Samno Amsoben na fallan nabsanadǝn, nado Walawa mbejilan, Nǝmkambedǝ awo Kamwoso sǝdiya sandǝna bas dioro kara, kuru kamye sǝdiya sandǝnyidǝ dioro duno gǝnyi.
- Kamye mburo walzəna suro hangalnzəyen Raayi jireye kuru fetero kəla awo Nəmkambe gultindəben sədin. Nəmkambedə shima Hakku awo dokaye kolzəna sammaso diwoye: Kuru kam falye awo dokaye dabsənadə sədinro waljiya, nəmkambe bawo; dalilnzǝdǝ am gadesoye Dunonza tilo awo adǝ diwoye mbeji.
- Nəmkambe siyasabe Jamiyedə shima Nəlefa Hangalbe duwo Hangallan cijinmawo, shidoni Kamwoso Nəlefanzə gade-gade səbandinma; kuru Jamiye Nǝmkambe adǝga sǝbandǝ nankaro, sharadǝga ngǝlaro tǝdin, shido kam falma kam gadero rizǝnaro dazǝnyi; amma sammaso Ritə doka falye lan dazayin....
- Torture faidatədə Dictates Nature-a Reason-aye sammaso'a gadezəna; Adamgana kəlanzəma shiro kəriwuzəna, kuru zauro shiga cotto baro diwo məradəzəna.
- Adə nankaro, shara adə zauro faida’a jama do sha koktəna dəro, shi do ne kamwoso am kamanzə’a kuru kamanzə’a sha sharazayin. Sa kadaru jamaye koro lan waljiya, awowa do nəm gade-gade daraja au arzinyi lan cijin dəga təmzayin; dalilnzədə sandidə kate Hakimma-a Jamiwa zorzanadə-ayen Taasirnza ba.
- Kam ndasoma shiga jirero gotinba, kawu shiro Huwom sharabe səwandinro; kuru sharawadəye shiga Nzəliwonza dabcinba, kawu shiye Hakkunzə samma kolzənaro tawattəgəro. Adə nankaro hakku ayi dunoye kam laaro cin kəla jamaye ro huwom cin loktu laan, loktu shidə kuwami yaye shauwaro, shidə ayaunzə ba au jirezənaro?
- Society of Citizens, kuru awo gade sammaso, kaida laa məradəzəna: Laaye kərmaitə mbeji, laaye kəngaye mbeji. Kuru adə shima Furtə Jili Kǝla Kǝlabe woso; shi do ne kəlanzə’a fulutəna, futu do ne Situation of the Subjects ye lan. Kuru, adəye səkə, futu do ne Law of Nature ye andero awo do ne Dunonde lan da’ana yeyi, kəla Fuwutə Jami samma ye lan; andeye wajibtəna kəndaram Subjectsbedəga fulutəro, futu Dalil ngəlaye kolzənaro. Kuru adə nankaro, loktuwa samma do amsoga kəriye kəlaro kalaktəyedə dabtə, amma zauro mburo walzənadə shima andega mburo sədin; Lamar adəlan,shidə Faidande nankaro tədinba; amma məradə kəriyebe nankaro: Amma Lamar adəmadə zauro notənyi. Jili kəngaye jilifi yayi, sharawa jamayedə mburo walzəna, nasha faldən, kəla nəmkaliyaro faidatəyen, kuru, nasha gaden, kəla tajirwa shilan cijinben.
- Alama, Duluwu Revenue nzaye gotəyedə, bəlinro Lords ye sətandənadə, am bəladəye'a, kuru Ruhu Agricultureye Russiayedə'a fulujin. Bəladiya nguwuso haraji zauro sadin. Lords də, sandi doni bəladiyanzalan ngəwuro napsayinbadə, kəlanzaro Impost fal, indi, uwu'a kəla Rubles yen gənazayin, awo do talaanzaye kungənadə sabsayin dəro nəm gananza ba. Zauro məradətəna kəla dokadəye doka Lords ro ruwozə, futu sharaye Revenues nzaye haftəye nankaro; kuru sandiro haraji jili anyi gozayin, futu Peasant-a Fatonzə-a Yallanzə-a yektəro; adə shima diwal do bareye zauro tərayin, kuru nəm nguwu jamaye suro dauladən tərayin.
Memoirs
[edit | edit source]Jawabtəwa kəla taktəwa mai Catherine IIbe (1859) D. Appleton-a Co-aye baksanadə, kuru taktəwa Catherinebe kuradəbe futu Markus Cruse-a Hilde Hoogenboom-aye fasarzanadə (2005) (kitawu kəla cibbube, ISBN 06796420994; 0812969871 Saa 1728-43 Peter III ye nəm ganazə-a ilmunzə-a...
- Sandiye Prince dəga kərmai Sweden yero hafkada shararam do lardə do shilan kara dəro zauro kura kuru nasha kadaro yakkata, sandi do kamanza watə kuru hangal Prince ye dəga sunotəro gaska sadin, shi do nasha falloso sha fasaltəro saraana də. Dalil adəye səkə, karapkawa anyiye shiro nəmkərawu kəla am sandiya wazənayen fəlezana.
- Saa mewun səta, Peter III də awo kənzabe gana laa sədin.
- Ilmu Peter III ye dəga awowa batti soye sha fuluzəna. Awo ruwonyi-a fangǝnadǝ-a bayanjin, kuru adǝ kǝlanzǝn awowa kada bayanjin. Peter III dəga buro salakkin rukəna loktu shiye saa mewun tilonzən, Eutin lan fato am shiga wuzənayen, Prince Bishop Lübeckbe. Ngawo kəntawu kada kərmu Duke Karl Friedrich, baanzə Peter III ye lan, Prince Bishop də suro saa 1739 lan yallanzə samma fatozə Eutin lan sabkono ward nzə nadəro sakənaro.
Kakanzə, yanzə Prince Bishopbe-a, yanzəgana Prince adəye-a, Hamburglan nadəro lezana. Loktudən sa'a mewu'a.... Sadən suro yalla samnodəyen gulzana kəla shi duke ganadə mbal kənza səraana, cidawunzəro shiga kəmbulan mbal kənzaro daptəro zauro zau, shidə kəla kəji'a kuru kəla zauro zau'a, cidawunzə'a səraanyi kuru musammanno Brüciva gade-a kuru shiye fəlejin, kuru shidə. bayan dondibe. Haiyaro, fuskanzədə laununzə bəl kuru shidə alamaram sarsar kuru tiyinzə kəske. Cidawunzəye tada adəro kam kuraye fəletə saragəna, kuru adə nankaro shiga dafsana kuru dafsana, shi done halnzə-a halnzə-aro kattuwu bas sədinma.Saa 1744 lan Catherine ye Russia ro kənshe...
- Grand Duke də alamaram kəji fanzəna kəla kənshe yanzə-a wu-ayen. Wuye saa mewun lokko uwurlan kara. Kawu mewu buroyedən shiye wuro zauro hangal gənazəna. Kuruson kuru loktu gana shimadən, shiye lardə shiro kərmaitəro kadartənadəro zauro cissəyi kuru asuwono, kuru shidə Lutheranismro lezəna, am shiga korzanadə səraanyi, kuru shidə zauro gana. Wuye mananyi kuru kǝrǝngǝna, kuru adǝye wuro kambiyinzǝ sǝbandǝna. Wuye taktənyi shiye wuro gulzənadə suro awowa gadeyen, awo shiga zauro kurnozənadə shima wudə yanzəgana kən indimi, kuru dalil wu shiga nəmkam kəltənyi nankaro, shiye raksə wuro karəgə kaatalan manajin. Daji shiye wuro wono shiye cidawu Empressbe faldəga kərawozəna, shi doni sharalan dutənadə dalil balau yanzəye nankaro.fal Madame Lopukhina, shi do Siberia ro dutəna də, shiye sha nyiyatə səraana, amma shiye wuga nyiyatə kolzəna dalil bawanzəye səraana nankaro. Wuye suro awowa fatobe anyiben kərngəna, shiro askəra gultəgəna kəla shiye kasattənzəben, amma suro karəngənyiben nəmzalumzə-a kuru lamarra kadalan huwomtəba-adə wuga ajabbazəna. 1752
- Jarabtǝ-a, kuru jarabtǝ-adǝ, awowa zaumaro kǝlanza kǝllata, kuru, ngawo awoa ngǝla-ngǝla kǝrǝnno tǝkǝnadǝn yayi, loktubi yaye fantǝdǝ awolagǝ lamardǝro sǝdinro waljiya, loktu ganalagǝn shidǝ kǝjiro waljiya andeye notǝndedǝa kozǝnaro lenyiyen, kuru kuwamiyayi wuye futu shiga mowonjinro nozǝnyi. Flight basdə, waneye, kurun basdə; amma lamarra-a kuru kəndaram-a mbeji shilan fartə mowonjinbaro waljin, sau jilifin fartə-a, shun-a, au kamye ngawonzə-a dawu sharaben mowonjin? Jarabidəye raayiwa suwudin. Kuwa, nyiye fartənyi maa, awo laa ba, wuro alamaram, zauro zauro awo kasattənadən təmowo.Awowa samma shiro kəla kəltəgəben gultinmadə fəlejin amma nəmngəladə zaumaro nəmkam karəgə adamganabe-a kalkalzənyi; ngawo adəyen, ndumaye karənzə muskonzən rozənyi, kəji fantəyen shiga təmzayin au fulujin.
Mana-a kəla Catherine II bǝn
[edit | edit source]Princess adə alamaram awo jilifi yayi suro kamnzəyen kəlzəna. Abiso do kərmaizəro nəm shawa sərayin də shiro awo laa matcin. Ilmu kimiyabe-a nzundu-adə suro daulaben fuwuzayin, cidawa faida'a arziyi fatobero tədin. Shiye ngənəwu sədin nəm ada’a wuzəna dəga faltəro kuru sharawa dəga dunowaro sədin; amma letəgəramwanzədə Machiavellianismlan kara;kuru wuye ajabbanyi waneye fannu allan shiye mai Prussiabe-a gaskajinro waljiya. Shiye raayi am shiga korzanabe kəla nəm kura dunonzəyen gojin kuru daraja səwandin nəmngəla-a nəmkalkal-a kəndowanzəyen gənyi amma kuru dunonzə fəletəlan. Shidə ro kura yaye, cidanzə kəla cibbuyen lejin kuru duwan katab kattuwuye waltə gojinba. Dawari-a kattuwu-adə hallanzən awowa batti; kam shiro zauro kasatsənadəro woe. Lamarra kərawobedə waneye muradənzəro dabcin kuru nəlefanzəro kazəyiyaro waljin. Nana kura adə, kuwami yaye ritə-a notə-a kazəyiya surowabeye shiga kalzəna, kəlanzəga dunoaro tawatsəgənaro waljiya, awo shiro kaltəgəye nojinba.Baron de Breteuil ye futu kitawu gargam Russiaye Vol. 2 (1972) lan
- Kamuwa duno'a də sandima maiwa nəm zairo yǝ alamanna Catherine kura au Elizabeth I yeyi, au kamuwa nəm zalumye alamanna Cleopatra au Helen Troy yeyi.
- Celia Brayfield, ruwotəma Nasarabe kuru jaridawu, kam do ne UK ye mowonti ruwobe lardəye koksəna də, futu suro kitawu kamuwa nəm battiyen gulzəna yeyi: Jane Austen lan səta Roseanne Barr ro saadəna (2001) Michelle Lovric ye.
- Namtə maiben, Catherineye nizamdəga zauro wazənaro wono, shiye wono shiro kəmanzə Voltaireye wazənaro səkkəna. Shiye wono siyasalan mai raksəmadə "kəndaram-a, zan-a, kəltə-a" shiga shimozayin.
- "Catherine II" ye ruwozəna suro kitawu kəra gultuwuye kən 11th (1910), Vol. V, p. 527; Awo do ne na allan bayantəna ma də, dare lan bayantəna kəla Thesaurus of Epigrams (1948) yen Edmund Fuller ye, kuru kawuliwa duwu fal gargamye fotowa suro prose yen fəlezana (1971) Walter Fogg ye: "Suro siyasayen mai do raksə shilan faidatin də mburo walzəna."
- Gargamdǝ raksǝ banazǝgǝ dunya andeye kǝnǝngandedǝga asutin. Kuruson raksǝ awo ajabba, kuru awo kasuduwa ye. Jilifin shi kitawu ruwotəma au bikke makkarye ruwotəma ngəladəma kam jili Augustus Caesar au Catherine kuradə, Galileo au Florence Nightingale yeyi sətandin? Jilibin screenwriters soye hawarra kəndoye au bikke makkarye adammanabe ngəla-ngəla sadin, duwu-duwu-a, karnuwa kada gargam ruwotənadən? Ilmu-a tamtam-a indiso mbeji, kuru kasuwudəye zauro hangal gənazəna.
- Margaret MacMillan, Gargamlan Faidatǝ-a Zaltǝ-a (2008)