Wp/yua/Ts'ono'ot

Le ts'ono'oto'obo' jump'éel le yáantajo'ob meyaj asab u k’aaba’ilo’ob ti' Yuukatane’. Ku táakpajalo'ob milak' ja'abo'ob ka' tu nuutsaj le lu'um tuunicho' ku ye'esaj ja' yáanal lu'umo'. Yaan mila'ab ts'ono'oto'ob tu petenilo', ka jujuntúulal yaan u yáantajo'ob chen, bey ja'ilo'ob sáasil ja’, áaktuno'ob wa xíiwo'obo' ku yaantal.

Ti' le úuchben Maya'obo' le ts'ono'oto'obo' kili'ich yo'okol, bey u ya'ala'al yaan ti' le ka' náakal yéetel u ya'abach kuxtalo'ob. Bejla'e' Jach k'a'anantak uti'al le ch'intaj yéetel uti'al u ts'a'abal ja', ts'o'ok u ya'abkach ichil le ja'o' ch'ujuk le peatilo'ob ku taal ti' leti'ob. Bey xan kúuchilo'ob utia'al ba'alo'ob je'el bix báabil, najil yéetel a xíimbaltik le ku'.

Ts'ono'oto'ob kilili'ich

Le ts'ono'oto'obo' ma' chéen meyajta'al meyajilo'ob ku yúuchul je'ela' yaan xan jump'éel u k'áat u ya'al tu yóolil pixan ti' le miatsil maya. Ya'ab ti' leti'obe' ku ya'ala'al kili'ich je'elo'obe' bey ku tuukulta'al u yokol ti' le yóok'ol kaaba'. Ti' le kúuchilo'oba' ku beeta'al u ch'i'ipil meyajo'ob yéetel o'olal ti' yuumtsilo'ob ja'.

Le ts'ono'oto'obo' jach k'a'a'ana'an utia'al u kuxtalo'obe', je'el bix u ts'a'abal ja' ti' jump'éel lu'umil tu'ux mina'an bel ja’ ku chíikpajal . Be'elajke' ku ts'o'okole' u k'a'anan tuukulo'ob utia'al u ts’áaik ja’ ja' bey utia'al le sajis. Bey xan kúuchilo'ob tu'ux u páajtal u ya'ak'tik u ki'ichpanil ku yúuchul Yucatán.

Uláak’o’ob ts'ono'oto'obo'

Ts’ono’ot ti’ le kúuchil Zací, Dzitnup, Cuncunul, ts’ono’ot Hunukú, Cuzamá yéetel ya’ab uláak’o’ob