Wp/yua/Pok ta pok mesoamericano

Le pok ta pok mesoamericano (en náhuatl: tlachtli u ollamalistli, en maya clásico: pitz) ku báaxta’al ka’ach tak tu ja’ab 1400 a. C., uti’al u báalo’ob ti’ k’ujo’ob yéetel ba’ateilo’ob tumen úuchben kaajo’ob Mesoamérica; suuk u beta’al ichil u kuxtalo’ob yéetel u payalchi’ta’al k’ujo’ob. Úuchile’ le báaxalo’ ku tukuulta’al tumen jejeláas kajo’ob bey yóolo’be’ utia’al u yuutskinta’al jejeláas k’uux t’aano’ob: yóosaj lu’um, pataan, konool yéetel u jeel báalo’ob.

Ba’ale’ mix ojela’an wa yaan u noj t’aniil bix u báaxta’al le pok ta pok. Ku yáala’ale’ le pok ta pok ku tal ti’ Ulama, ku ketta’al yéetel raquetbol, le báaxalo’ ku kaxtik u péek te’ iik’o’, le woolo’ wa ku lúubule’ ku tukla’ale’ tamaxchi’ tumen ti’ ajsikbalo’ob le woolo’ ku ch’ikuul yéetel yuum k’iin.

Le me’et tuniicho’ xaanchaj u takpajaal ichiil le báaxal pok ta pok. Le me’et tuniicho’ tu k’exaaj le báaxalo’ tumen wa ku maansa’al le wool tu jool le me’et tunicho’ ku séeb najaaltik báale’ wa ku koojkubaj ku najaaltik ch’aajo’ob. U peek le xiich’ woolo’ ku yéesik u tojiil k’uul ek’o’ob: k’iin, uj yéetel chak ek’. Le máax ku najaaltik le báaxalo’ ku kanaanta’al yéetel ku yaanta’al tumen k’ujo’ob.