Wp/yua/Ki'

Káastlan t'aan: Sabroso / delicioso, dulce, agradable (según u contexto)

Le t'aan ki' ti' maya yucateko' ku k'aaba'tik jump'éel ba'al jach ma'alob u na'akal ti' u yu'ubik máak, je'el bix jump'éel janal wa jump'éel uk'uj jach uts u yutstal. Le ki' ku ye'esik wa junp'éel ba'al yaan u sabor ma'alob, u k'áat u ya'ale' ku ts'áak utsil ti' u chuukil máak.

Ichil u kuxtal le máasewalo'ob mayao'ob, le janalilo'ob ku beetalo'ob yéetel ixi'im, bu'ul, k'úum, ixi'im k'aak', chay yéetel uláak' ba'alo'ob ku yantal kool, ku p'áatal bey jump'éel noj k'a'abetil tumen ku much'ik u yotoch yéetel u kaajil. Wa junp'éel janal jach uts u yutstal, ku ya'alik: “Ki' le waajo'”, ku k'áat u ya'ale': “sabrosa está la tortilla”, Ki' le k'áak'il uva "sabroso está el vino".

Le t'aan ki' ma' chéen ku ts'áaik u na'atik le sabor. Bey xan ku yéeyik ba'alo'ob jach uts yéetel ku ts'áak u k'ajóoltik u ma'alobil jump'éel ba'al. Tumen lela', ku yantal ichil uláak' t'aano'ob mayao'ob je'el bix ki'imak óol, tu'ux ki' ku much'ik yéetel óol (ánima, corazón, estado de ánimo) uti'al u ye'esik u ya'abil utsil yéetel ki'imakil.

Ichil u k'ajlayil maya, le janal yéetel le uk'ulo'ob ku yaantal u yáanalil u much'ik máako'ob. Le ki'il janal ku ts'áaik u páajtalil u tsikbal máako'ob, u much'ik familia yéetel u kanáantik u k'ajlayil u janalilo'ob. Bey túuno', le t'aan ki' ku ye'esik ma' chéen jump'éel sabor, ba'ale' xan jump'éel tuukul tu yo'olal utsil, k'ajóoltaj yéetel u noj k'a'abetil le ba'alo'ob ku ts'áaik kuxtal.