Wp/yua/Ka'a

Xooko'ob maayao'ob

Ka'a (2) yáan junpel xook ichil jun (1) yéetel óox (3).

Ichil u xookil maayao'ob, le ka'ao' ku ts'íibta'al yéetel ka'ap'éel t'aan, tumen cada t'aan je'exe' jump'éel jun. Le xookilo' ku k'áabetkunsa'al ti'al u xookik ba'ax yaan ka'ap'éel, je'ex ka'ap'éel ixim, ka'ap'éel k'éek'en, ka'ap'éel máak wa ka'ap'éel che'.

Le xook ka'a ku yaantal ichil ya'ab meyaj kuxtal, tumen ku yáantik u xookik ba'ax ku yaantal tu yáamajil. Ichil u tsolxookil maayao'ob, le xooko'ob ku káajal yéetel jun, ka'a, óox, kan yéetel jo'o, ba'ale' ku nojochta'al yéetel u sistema vigesimal, le ku p'éel u tuukul xook tu láajunkal (20). Tumen lelo', le ka'ao' jump'éel noj xook ku yáantik u ts'áabal u láak' xooko'ob.

Ichil u kuxtalil máaya wíiniko'ob, le ka'ao' ku k'áabetkunsa'al tuláakal k'iin, je'ex ti' u xookik alak'o'ob, paak'alo'ob, janalo'ob yéetel jejeláas ba'ax ku meyajta'al ichil naj, ichil kool yéetel ichil k'iwik. Le xook ka'ao' ku ka'ansik paalalo'ob u k'ajóoltik u xookil ba'ax yéetel u meyajtik xook yéetel u tsol tuukul.