Jump to content

Wp/wlx/Gloria Akuffo

From Wikimedia Incubator
< Wp | wlx
Wp > wlx > Gloria Akuffo

Gloria Akuffo (dɔgbubio aŋ 31 December 1954) ɩyɛ Gaana paalʋʋ Lɔɔya achɛ la ɩ polɩtɩɩsian ŋa mɩŋ aŋ daaŋ Gaana Attorney General a daaŋ la ɩ Laandiliye Minister ayi 2017 a waana 2021.[1][2][3] Ʋŋ daaŋ la tuŋyɛ tuma John Kuffuor naaŋdiibu jɛmanɩŋ a daaŋ ɩ Deputy Attorney General anɩŋ Aviation Minister jaa.[4]

Hon.

Gloria Afua Akuffo

24th Attorney General of Ghana and Minister for Justice
In office

21 January 2017 – 6 January 2021

President Nana Akufo-Addo
Preceded by Marietta Brew Appiah-Oppong
Succeeded by Godfred Yeboah Dame
Personal details
Born 31 December 1952 (age 73)


Accra, Ghana

Alma mater University of Ghana
Profession Lawyer

Vorihuŋ Piilee Nɩŋ Karɩmbo

[edit | edit source]

Ba daaŋ dɔguʋŋ 31 December 1954 Accra puoŋ chɛ ʋŋ yi Akropong-Akuapem aŋ bi Eastern Region anɩŋ Shai Osudoku aŋ bi Greater Accra Region puoŋ. Gloria Akuffo daaŋ baaheyɛ sukuu University of Ghana nɩŋ B.A. (Hons) Lɔɔ nɩŋ Polɩtɩɩs Bambu puoŋ. Ʋ daaŋ wa lɛoyɛ barrister nɩŋ solicitor ku tɩ Gaana kiriŋma kɔɔtɩ kpoŋ.[1]

Yɛlɩnyɔgruu

[edit | edit source]

Ʋ daaŋ paaheyɛ nie ka ŋa aŋ piili sommɩŋa legal firm, Yeboa, Akuffo & Associates, aŋ bi Accra puoŋ.[5] Ʋna la la Kɔɔtɩ Dambu Tɔɔhebu Ninkpoŋ Blay and Associates mɩŋ puoŋ.[6] Paalʋʋ Yidaandaʋ Nana Akufo Addo daaŋ ihuʋŋ ʋŋ lɛo Attorney General nɩŋ Laandiliye Minister, saŋa ŋaŋ ʋŋ daaŋ wa di naaŋ 2017 puoŋ.[7] Ʋ haŋ daaŋ ɩ Attorney General juŋ, Akufo daaŋ aheye Gaana gbɛbɔguŋ International Tribunal for Law of the Sea(ITLOS) puoŋ saŋa ŋa ka ba nɩŋ Ivory Coast daaŋ tarɩ manɩ tarɩbɔgu nɔkpɩɛɛne. Ana yɛla ŋa daaŋ bie be yuoŋ jɛmaa nɩŋ gɔmɩnantɩ jɛmaa aŋ parɛ. Akufo nɩŋ nie aŋ tu ʋ puoreŋ wa, Mariata Brew Appiah Oppong baŋ guye Gaana paalʋʋ yɛlɩbuoɔruu ka bla daaŋ veŋ September 2017 puoŋ, ka ITLOS daaŋ ŋma kiri Gaana, a yɛlɩ ka Gaana ba gaŋ manɩ tarɩbɔgrɩ begihi ʋ kpaaŋ buoɔbu juŋ.[8] A kɔɔtɩ kiriŋmaabu nɩŋ seŋ, tarɩbɔgu paalaa la a na parɩ Tweneboa Ŋmintonlieŋee, Enyenra, Ntomme Kpaaŋ anɩŋ sɛsɛʋ jiihi. Ana kiri baŋ daaŋ ŋma daaŋ suŋyɛ Gaana ka $49 billion SDAP ɩ chihi.[9] March 2023 puoŋ, Nana Akufo-Addo daaŋ kuye lɔɔyahe mine chɛutaahe ka Gloria Akufo mɩŋ daaŋ paahe ba puoŋ ka ʋna la nie ŋa aŋ veŋ ka Gaana yɛlɩbuoɔruu daaŋ nyɛ ka ba nɩŋ Ivory Coast daaŋ tarɩ manɩ tarɩbɔgu nɔkpɩɛɛne. Akufo Attorney General nɩŋ Laadiliye Minister ahejie ba ɩ boohu ŋa Akufo-Addo aŋ daaŋ la dɩ kuʋ ʋ naaŋ gbɛrɩ bui diibu 2020 puoŋ. Ʋ deputy, Godfred Yeboah Dame, aŋ daaŋ lɛo diɛɛ ʋ ahejie 2021 puoŋ.[10]

Polɩtɩɩs

[edit | edit source]

Ʋ ɩyɛ New Patriotic Party paatɩbie. A yi 2001 a waana 2005, Akuffo daaŋ ɩyɛ Laandiliye Deputy Minister nɩŋ Deputy Attorney General, ka ʋna fɔra pɔgɔ aŋ daaŋ nyɛ ana ahejiihi ŋa. A yi 2005 a waana 2006, Akuffo daaŋ ɩyɛ Deputy Minister a ku Greater Accra Region. Akuffo daaŋ la la Minister of Aviation fɔra a yi 2006 a waana July 2008. Ba daaŋ ihuʋŋ ʋŋ lɛo Ambassador ku Ireland July 2008 puoŋ.[11] 2013 naaŋihibu nɔkpɩɛɛne kɔɔtɩ gaabu ne ʋna daaŋ la a yidiɛɛra Gaana Kɔɔtɩ Kpoŋ ne puoŋ.[2]

2012 Naaŋihibu Kɔɔtɩ Gaabu

[edit | edit source]

Gloria daaŋ paaheyɛ New Patriotic Party lɔɔyɛ bɛra ne puoŋ 2012 naaŋihibu kɔɔtɩ gaabu ne anɩŋ Philip Addison daaŋ ɩ ba yidiɛɛra.[12]

Tarɩjiihi

[edit | edit source]
  1. 1 2 https://en.wikipedia.org/wiki/Gloria_Akuffo#cite_note-:0-1
  2. 1 2 https://en.wikipedia.org/wiki/Gloria_Akuffo#cite_note-:1-2
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Gloria_Akuffo#cite_note-3
  4. https://en.wikipedia.org/wiki/Gloria_Akuffo#cite_note-4
  5. https://en.wikipedia.org/wiki/Gloria_Akuffo#cite_note-5
  6. https://en.wikipedia.org/wiki/Gloria_Akuffo#cite_note-6
  7. https://en.wikipedia.org/wiki/Gloria_Akuffo#cite_note-7
  8. https://en.wikipedia.org/wiki/Gloria_Akuffo#cite_note-8
  9. https://en.wikipedia.org/wiki/Gloria_Akuffo#cite_note-9
  10. https://en.wikipedia.org/wiki/Gloria_Akuffo#cite_note-10
  11. https://en.wikipedia.org/wiki/Gloria_Akuffo#cite_note-11
  12. https://en.wikipedia.org/wiki/Gloria_Akuffo#cite_note-12